Bouwen in Dordrecht? Dan moet je ook ruimte maken voor groen en water

Is Dordrecht een voorloper met de groenblauwe regels?

Dat Dordrecht op deze manier een duidelijke verplichting stelt voor klimaatadaptief en natuurinclusief bouwen, is uniek in Nederland. “We werken in Dordrecht al heel lang aan klimaatadaptatie,” zegt Dana. “We zijn een eiland waar water een evidente rol speelt.” Die koploperpositie is niet altijd makkelijk. “Het is allemaal nieuw en we hebben nog geen voorbeelden. Dat is spannend: hoe gaat dit uitpakken?”

Hoe zijn de groenblauwe regels ontstaan?

Met de komst van het convenant Klimaatadaptief Bouwen van de provincie Zuid-Holland en de landelijke maatlat voor klimaatadaptief bouwen, ontstond er voor de gemeente Dordrecht een goede basis om concreet aan de slag te gaan met eigen regels. “Vanuit dat uitgangspunt hebben we gekeken hoe we daar in Dordrecht invulling aan kunnen geven,” vertelt Dana. “Daar zijn deze groenblauwe regels uit ontstaan die in het Omgevingsplan zijn opgenomen.”

Hoe werken de groenblauwe regels?

Hoewel de landelijke maatlat en het provinciale convenant slechts aanbevelingen bieden, heeft Dordrecht gekozen voor regels die mensen en bedrijven verplichten om klimaatadaptatief te bouwen. Lisa: “Wij hebben een vergunning groenblauw die je nodig hebt bij de omgevingsvergunning, ook als je maar één gebouw bouwt. Dus het geldt niet alleen voor grote gebiedsontwikkelingen, maar voor bijna alle projecten in de stad, ook bij de uitbouw van een woning waarvoor je een vergunning nodig hebt.”

Welke stappen doorlopen bouwers?

“Als je in het Omgevingsloket je vergunning aanvraagt, moet je invullen hoe je voldoet aan die groenblauwe regels,” legt Dana uit. “In het Omgevingsplan staan vooral kwantitatieve eisen, zoals het percentage groen, de hoeveelheid waterberging en het aantal biotopen: leefgebieden voor verschillende planten- en diersoorten. In de welstandsnota en in ons eigen handboek Kwaliteit Openbare Ruimte (KOR) staat  aan welke kwaliteitseisen de groenblauwe inrichting moet voldoen.”

Wat zijn de belangrijkste voorbeelden van groenblauwe regels?

Er is een verscheidenheid aan regels opgenomen, maar Lisa noemt drie belangrijke: “De eerste regel is: 30 procent groen. Dat mag op het hele eigen perceel: een groene tuin, een haag, een groene gevel of een groen dak. Daarnaast hebben we voor gebouwen die groter zijn dan 300 vierkante meter een waterbergingseis: 60 millimeter per vierkante meter dakoppervlak. Ten derde is er de regel: rekening houden met overstromingen. Binnendijks is de regel: bouw een droge verdieping boven 3 meter NAP, met een raam of deur naar buiten, waardoor je kan evacueren.”

Wat is de belangrijkste succesfactor?

“We hebben heel intensief samengewerkt met onze planjurist,” legt Lisa uit. “Dat was denk ik een van de belangrijkste succesfactoren om het goed in het Omgevingsplan te krijgen. Wij hebben de inhoud bepaald en hij heeft dat, in nauwe samenwerking met ons, vertaald naar het Omgevingsplan.” Simpel gezegd is nu de regel: als je een omgevingsvergunning aanvraagt om iets te bouwen, dan moet je automatisch voldoen aan de groenblauwe regels. “Anders krijg je geen omgevingsvergunning en mag je niet gaan bouwen.”

Wat kunnen andere gemeentes leren van de ontwikkeling van de groenblauwe regels in Dordrecht?

Lisa: “In het begin wilden we de regels per buurt maken, afhankelijk van hoeveel groen er al in de wijk is. We hebben veel varianten geprobeerd. Uiteindelijk is het leerpunt: maak het niet te complex. Het moet duidelijk zijn waar de regels over gaan en dat iedereen evenredig bijdraagt. De jurist heeft ons geadviseerd: het moet simpel en krachtig zijn en niet te complex.”

Hoe zijn de regels tot stand gekomen?

Dana: “We hebben veel overlegd met andere afdelingen, zoals stedenbouw en de projectleiders van de openbare ruimte. We hebben intern gezocht naar een variant die werkt. We hebben workshops en participatietrajecten georganiseerd voor inwoners, ontwikkelaars en woningbouwcorporaties.” Dit jaar is een proefjaar voor de gemeente om te zien hoe de regels in de praktijk worden toegepast. Met eventuele feedback kan zij in 2027 nog aanpassingen doen.

Wat is er uniek aan de groenblauwe regels?

“We zijn een van de eersten die deze verplichting stelt,” zegt Lisa. “Sommige gemeentes hebben alleen een hemelwaterverordening, dus die hebben het waterbergingsdeel wel vastgelegd. Andere hebben een beleidsregel opgenomen of een programma gemaakt. Iedereen is aan het zoeken en uitproberen om te zien hoe je dit goed kunt vastleggen. We hopen dat er een bredere standaard komt die aangeeft hoe gemeenten zulke regels kunnen vastleggen.”