Worden bouwmarkten dé plek voor klimaatbestendige klussen?

Voor een groene, klimaatadaptieve tuin kun je sinds een aantal jaren terecht bij de Groene Klimaatpleinen in tuincentra. Maar wat heb je eigenlijk nodig om een regenpijp af te koppelen? En wat kan je doen om je woning te beschermen tegen wateroverlast? Wil je je huis en tuin nóg klimaatbestendiger maken, dan heb je niet alleen planten, maar ook bouwmaterialen en gereedschap nodig. Wat als bouwmarkten die producten bij elkaar zetten en uitleg geven over klimaatbestendige klussen? Dat vragen Kasper Spaan (waterschap Amstel, Gooi en Vecht) en Mirko van Ingen (Samen Klimaatbestendig) zich af.

Zijn deze Groene Klimaatpleinen een voorbeeld voor de bouwmarktbranche?

Kasper: “We zien dat bouwmarkten en tuincentra steeds vaker dicht bij elkaar te vinden zijn. Bij de opening van een klimaatplein in het tuincentrum is iedereen enthousiast, groen en vol goede verhalen. Maar kijk je naar de andere kant [de bouwmarkt, red.], dan zie je: daar valt ook nog heel veel te winnen in adaptief bewustzijn, passende productkeuzes en het op orde brengen van informatie. Daarom willen we die branche uitdagen, uitnodigen en meenemen in de kansen die daar liggen. Daar zijn we vorig jaar mee gestart.”

Mirko: “Wij willen geen klimaatplein pushen. We gaan graag het gesprek aan met elkaar over wat er al speelt in de branche en hoe dat kan aansluiten.”

Welke kansen zijn er voor aandacht voor klimaat in een bouwmarkt?

Mirko: “Bij de bouwmarkt gaat het veel over een duurzame woning. De energietransitie is daar heel groot. Door de hele bouwmarkt liggen ook producten die mooi passen bij het weerbaar maken van je woning tegen extreem weer, zoals wateroverlast of hitte. Op veel andere thema's hebben we productlijsten: wat heb je nodig voor het verduurzamen van je woning of het isoleren van je woning? Terwijl we dat op dit thema van extreem weer eigenlijk nog niet hebben.”

Welke producten uit de bouwmarkt zijn interessant voor het klimaatbestendig maken van je huis?

Kasper: “Het gaat niet alleen maar om een waterbesparende kraan, maar om veel meer dan dat.  Het gaat ook over herstelvermogen: als het misgaat, hoe kun je dan snel weer opstarten? Als je na een overstroming of wateroverlast alles moet vervangen: je tapijt, je elektrische installatie, dan praat je over een andere herstelopgave dan als je alleen even het slib eruit moet dweilen als door een waterkerende plint het meeste water buiten is gebleven. Dat gesprek wordt nu nog niet gevoerd met het publiek.”

Dus een waterkerende plint is een goede aankoop in huizen die risico lopen op wateroverlast. Wat kan een bouwmarkt nog meer bieden?

Kasper: “Je kan ook kiezen voor bepaalde vloeren die goed tegen water kunnen. Of je kan in de bouwmarkt advies krijgen over de hoogte waarop je wandcontactdozen mimimaal plaatst, zeker in souterrains. In veel stresstesten komt naar voren hoeveel water er tegen de gevel kan komen. Soms is dat 10 of 20 centimeter, daar kan je heel goed maatregelen tegen nemen. Als je je huis anders inricht of andere materialen gebruikt, kan je opeens wel degelijk heel wat water buiten houden. Bijvoorbeeld met de waterkerende plint, dikke deurrubbers en afsluitbare gevelroosters. Nou ja, die informatie is nu eigenlijk niet beschikbaar in de bouwmarkt, terwijl de materialen wel aanwezig zijn.”

Dus de bouwmarkt zou klanten kunnen helpen met het voorkomen van schade door extreem weer?

Kasper: “Heel Nederland denkt dat we hier veilig achter de dijk wonen. We moeten toch een wat genuanceerder verhaal vertellen over de toenemende risico’s op wateroverlast. Ik zie ook dat verzekeraars geïnteresseerd zijn, want zij zien dat de kosten als gevolg van extreem weer ontzettend toenemen. Door vooraf betere keuzes te maken, kan je je huis robuuster en weerbaarder maken. Daardoor zijn verzekeraars en uiteindelijk wij als premiebetalers beter af.”

Waarom is het interessant voor bouwmarkten om hier aan mee te werken?

Kasper: “We weten dat er wijken zijn die kwetsbaarder zijn voor waterextremen. Die bewoners zijn daar bewust van en willen er anders mee omgaan. Heb je als bouwmarkt daarvoor de materialen en informatie op orde? Dan boor je daarmee een nieuwe markt aan.”

“Tegelijkertijd zijn die bewoners sneller geholpen en weten ze sneller en makkelijker hoe ze die maatregelen moeten treffen. Net zoals ze dat nu weten voor een regenton, weten ze dat misschien straks wel voor een waterkerende deur. In de bouwmarkten wordt nog niet gesproken over extreem weer, maar wel over een duurzame woning. Het weerbaar maken van je huis tegen weersextremen zou een onderdeel van de duurzame woningomgeving moeten zijn.”

Is er een businesscase voor bouwmarkten om te focussen op klimaatbestendige klussen?

Mirko: “Er is net een onderzoek van Wageningen University & Research afgerond over de impact van de groene klimaatpleinen. Wij hebben als overheid natuurlijk geen inzicht in verkoopcijfers. De tuincentra hebben eerst geëxperimenteerd met de pleinen, want je geeft enige tientallen vierkante meters op. Daar kunnen ook plantjes staan die ze kunnen verkopen. In plaats daarvan kan je nieuwe productlijnen aanbieden. Dus niet alleen tegels, maar een grindbed verkopen, gecombineerd met passende planten en een watervoorziening. Dan boet je niet in op omzet, maar haal je die omzet uit andere productlijnen.”

Jullie hebben de eerste gesprekken gevoerd met de bouwmarktsector. Hoe gaat het nu verder?

Mirko: “We hebben contact met de brancheorganisatie. Zij hebben een duurzaamheidswerkgroep die elke twee weken bij elkaar komt. We hebben afgesproken dat we de komende tijd samen sessies organiseren en samen de inhoud daarvoor bepalen.”

Kasper: “Milieu Centraal is aangesloten, verzekeraars zijn geïnteresseerd en de vier grote gemeenten van Nederland zijn aan boord met hun adaptatieprogramma’s. Wij geloven sterk in het community model: we moeten het samen verkennen. Daarom zoeken we contact met NGO’s, Vereniging Eigen Huis, overheden en kennisinstellingen. Als we als verzameling van partijen een community kunnen vormen, dan zijn we allemaal geholpen én kunnen we het publiek betere informatie en handelingsperspectieven geven om klimaatadaptief te worden.”

Duco de Vries is secretaris van de Vereniging voor Winkelketens in de Doe-het-Zelfbranche. Vanuit die sector ziet hij kansen om bij te dragen aan klimaatbestendig wonen: “Bouwmarkten hebben de producten en expertise in huis om huiseigenaren te ondersteunen. Met de juiste informatie en eventueel stimuleringsmaatregelen kunnen ook minder ervaren doe-het-zelvers op een toegankelijke manier hun woning beter voorbereiden op de gevolgen van klimaatverandering. Zichtbaarheid geven aan dit thema is enorm belangrijk. In samenwerking met Milieu Centraal kunnen we handleidingen opstellen. Gemeenten kunnen ondersteunen in communicatiecampagnes. Maar ook zien we een rol voor verzekeraars, die preventietips of -vereisten kunnen opnemen in verzekeringsvoorwaarden.”