Bouwstenen voor regels over klimaatadaptatie in omgevingsplan

Waarom deze bouwstenen?

Met de Omgevingswet zijn regels voor ruimte, wonen, infrastructuur, milieu en water samengebracht in één wettelijk stelsel. Decentrale overheden krijgen daarbij meer ruimte om hun eigen beleid te maken. Zo bepalen gemeenten zelf de regels voor lozingen in de bodem en aansluiting op de riolering. Gemeenten leggen deze regels vast in het omgevingsplan. Omdat de Omgevingswet pas in 2024 is ingevoerd, zijn veel omgevingsplannen nog in ontwikkeling. Deze bouwstenen helpen gemeenten om de regels concreet vorm te geven.

Wat regelt een gemeente in het omgevingsplan?

Volgens de wet hebben gemeenten onder meer de volgende taken voor water en klimaatadaptatie:

• inzameling en transport van stedelijk afvalwater, regenwater en grondwater
• zorgplicht voor de bescherming van drinkwaterbronnen

Gemeenten werken deze taken uit in hun omgevingsvisie en programma’s. Deze vormen de basis voor de regels in het omgevingsplan. De regels sluiten dus aan op de gemeentelijke doelen en beleidskeuzes.

Wat kun je met de bouwstenen?

Met deze bouwstenen kunnen gemeenten gericht bepalen welke regels zij in hun omgevingsplan willen opnemen voor water en klimaatadaptatie. Ze helpen hen bij het kiezen van de juiste juridische route, het maken van inhoudelijke afwegingen en het opstellen van regels die passen bij de lokale situatie. Ook vind je in de bouwstenen adviezen over hoe je kunt omgaan met bestaande regels, zoals de regels uit de bruidsschat, bestemmingsplannen en hemelwaterverordeningen. Kun je deze bijvoorbeeld samenvoegen, laten staan, aanpassen of schrappen? Verder geven de bouwstenen handvatten om regels af te stemmen met provincie en waterschap, die onder de Omgevingswet ook meer beleidsruimte hebben. Dankzij de uitgewerkte voorbeeldregels in de bijlagen kunnen gemeenten de keuzes eenvoudig vertalen naar concreet maatwerk in hun eigen omgevingsplan.

Waaruit bestaan de bouwstenen?

Het hulpmiddel legt eerst uit wat het omgevingsplan precies is en welke mogelijkheden gemeenten hebben om daarin regels op te nemen voor de thema’s water en klimaatadaptatie. Ook staat hierbij welke juridische instrumenten er nodig zijn om die regels op te stellen. Dat kan op drie manieren:

1. Je kunt bestaande bruidsschatregels overnemen, aanpassen of schrappen.
2. Je kunt maatwerkregels bij Rijksregels opstellen.
3. Je kunt aanvullende regels toevoegen om klimaatadaptatie beter te borgen.

Verder vind je in de bijlagen uitgebreid uitgewerkte voorbeeldregels. Deze laten niet alleen zien hoe de juridische teksten er concreet uit kunnen zien, maar geven ook richting aan de inhoudelijke keuzes die gemeenten kunnen maken. De voorbeeldregels zijn zo opgesteld dat gemeenten ze vrijwel direct in het omgevingsplan kunnen overnemen en maatwerk mogelijk blijft.