Meer koelteplekken moeten inwoners door hete dagen helpen

Hittegolf juni 2026

Deze zomer begon met een langdurige hittegolf van 18 tot en met 29 juni. Deze hittegolf duurde twaalf dagen, met een gemiddelde temperatuur van 36,8 graden. Gevaarlijk weer, niet alleen door de hoge temperatuur, maar ook door combinatie met een hoge vochtigheidsgraad en weinig wind. Volgens hitte-experts is hitte een onderschat probleem. Het Rode Kruis en Klimaatverbond Nederland deden een dringende oproep om koele plekken open te stellen. Spoedeisende hulpdiensten draaiden in het hele land overuren.

Koeltekaart Amsterdam

Wie deze zomer ook lange werkdagen maakte, is Eline Coolen, hittecoördinator van GGD Amsterdam. Zij regelde samen met twee stagiaires maar liefst 80 koelteplekken, zette die op een koeltekaart en startte een campagne voor inwoners. “De hittegolf van juni kwam een week te vroeg voor ons. We hadden een kick-off gepland, de posters waren er nog niet.” Maar toen kwam de hittegolf. “Het zou eigenlijk gek zijn om niet te beginnen, maar we hadden er nog niemand over verteld.”

Behoefte blijkt groot

Wel hadden ze twaalf koelteplekken in kaart gebracht. “Ik heb gevraagd of ze hun deuren al wilden openen, met het voorbehoud dat er mogelijk niemand zou komen.” De media pakten het initiatief snel op en toen liep het storm. “Aan het einde van de week, de dag van code rood, was het helemaal vol. Dat was een bewijs voor mij: hier is grote behoefte aan.”

Wat is een koelteplek?

De campagne voor inwoners om verkoeling te zoeken liep parallel aan een oproep aan organisaties en bedrijven om koele ruimtes open te stellen. “We werden overspoeld met reacties,” vertelt Eline. “In een week hadden we drie keer zoveel plekken op de kaart.” In die korte periode hebben ze de locaties bezocht om alles in gereedheid te brengen. “Een koelteplek is een koele binnenlocatie waar mensen kunnen afkoelen, uitrusten en anderen kunnen ontmoeten.” De plekken moeten aan zes criteria voldoen: entree is gratis, drinkwater is gratis en moet zichtbaar zijn, er is een gratis toilet, een medewerker of vrijwilliger is aanwezig en je mag je eigen eten meenemen, of er is eten te koop. Het belangrijkste: de locatie moet koel zijn: maximaal 27 graden Celsius.

Wegfikken in eigen woning

“In Nederland wonen duizenden mensen in te hete woningen. We weten dat veel mensen in sociale huurwoningen last krijgen van hittestress.” Uit onderzoek blijkt dat zo’n 75% van de corporatiewoningen in Nederland te heet wordt tijdens warme zomers. “Het gaat lang duren voordat al deze woningen een renovatie of zonwering krijgen. Huurders mogen zelf vaak niets aanpassen, of ze kunnen het niet doen omdat ze de middelen er niet voor hebben. Om te voorkomen dat mensen in hun eentje wegfikken in hun woning, willen we graag dat ze naar een van onze koelteplekken komen, ook om anderen te ontmoeten.”

Koelteplekken waar inwoners graag verblijven

Volgens Eline staan koelteplekken in buitenlandse steden vaak centraal in het hitteplan, zoals in Barcelona en New York. “Een belangrijke vraag is: hoe zorg je dat die plekken aantrekkelijk zijn voor inwoners? We zijn niet begonnen met het in kaart brengen van koele locaties, maar we hebben buurtbewoners gevraagd: als jouw huis heel heet zou zijn, waar zou je dan graag naartoe willen? We hebben die locaties zelf benaderd. Zou je extra maatregelen willen nemen om buurtbewoners te ontvangen tijdens een hittegolf? Bijna alle mensen van die eerste twaalf locaties waren enthousiast.” Eline noemt supermarkten als een van de populairste koelteplekken. “Buurtbewoners komen toch al om boodschappen te doen en willen daar graag even blijven zitten.”

Overal koelteplekken

Eline hoopt dat koelteplekken deel gaan uitmaken van hitteplannen van andere gemeentes. “Mijn advies is om te beginnen met buurtbewoners in hete buurten te vragen waar ze graag naartoe gaan als het heet is. Dan kan je bij de locaties aangeven: jouw buren willen hier graag verblijven. Sluit aan bij bestaande clubjes of ouderenuurtjes in bijvoorbeeld de bibliotheek. Focus op buurten waar veel sociale huurwoningen of andere hete woningen staan. Plaats een oproep, zoals Eindhoven doet: wie heeft een koele, aantrekkelijke plek? En maak een website en een kaart.

Mogelijk landelijke koeltekaart

De koeltekaart van Amsterdam is door zes studenten gemaakt. Onze koeltekaart is open source, zodat andere gemeenten de code kunnen gebruiken om eenvoudig een eigen koeltekaart op te zetten. We denken eraan om deze site landelijk uit te rollen, zodat elke gemeente zijn eigen koelteplekken kan toevoegen.”