Verdwenen Stadsbeek komt terug in Enschede


Enschede is erg gevoelig voor wateroverlast en heeft in het verleden al meerdere stresstesten gedaan en risicodialogen gevoerd. Uit de stresstest van 2014 bleek het risico op wateroverlast het grootst in de wijken Pathmos en Stadsveld. De straten in deze wijken zijn smal, er is veel verharding en weinig groen. Tijdens hoosbuien staat het water daar op straat en stroomt het soms ook gebouwen in. De gemeente wil de wateroverlast tegengaan door één van de beken die vroeger door Enschede liepen, opnieuw aan te leggen.

Enschede is geselecteerd als uitvoeringspilot en heeft in 2020 een financiële bijdrage van het Rijk ontvangen voor de Stadsbeek. Daarmee kan de gemeente de Stadsbeek in Pathmos en Stadsveld versneld aanleggen. De pilot loopt door tot halverwege 2021.

Waarom is Enschede gevoelig voor wateroverlast?

Omdat Enschede op een stuwwal ligt, zijn er hoogteverschillen tot 44 meter. Daardoor loopt regenwater bij hoosbuien naar de laagste punten toe, waar dan wateroverlast ontstaat. Daarnaast liepen er vroeger 82 beken door de stad. De meeste van die beken zijn verdwenen doordat er steeds meer bebouwing en verharding is gekomen in de stad. Hierdoor kan het regenwater niet meer goed worden afgevoerd. Bovendien kan het water niet goed in de grond infiltreren, doordat er in de ondergrond van de stuwwal leemlagen liggen. Deze leemlagen laten geen water door.


Fotograaf: Ruud van der Linden

Hoe ziet de nieuwe Stadsbeek eruit?

De Stadsbeek is in totaal 2,2 kilometer lang en wordt in drie etappes aangelegd. Het derde en laatste deel Elferinksweg is het sluitstuk én verreweg het meest complex. De aanleg van dit deel van de Stadsbeek begint in augustus 2020. In de wijken Pathmos en Stadsveld herstelt de gemeente dan samen met het Waterschap Vechtstromen een deel van de oude bekenstructuur. De beek gaat het hemelwater afvoeren, maar ook het overtollige grondwater. De wijken hebben namelijk te maken met zeer hoge grondwaterstanden, en via een drainage- en infiltratiesysteem komt ook dat water terecht in de beek. Zo wordt grondwater afgevoerd in natte periodes en wordt het grondwater aangevuld in droge periodes. Met extra groen en bomen langs de beken, maakt de gemeente de wijken bovendien hittebestendiger en vergroot ze ook de biodiversiteit. De gemeente werkt samen met een bouwteam voor de optimale balans tussen projectbudget, project-doelstelling, kwaliteit, maatschappelijke acceptatie en maatschappelijke kosten.


Fotograaf: Ruud van der Linden

Gemeente heeft bewoners betrokken bij ontwerp en aanleg

De gemeente heeft gemerkt dat het belangrijk is om intensief met bewoners te communiceren en ze ook inspraak te geven in de maatregelen tegen wateroverlast. Ze heeft bewoners in verschillende fasen van het project betrokken. Zo hebben bewoners samen om de tafel gezeten tijdens ontwerpsessies om te helpen met het vormgeven van de Stadsbeek. En nu, tijdens de uitvoeringsfase, worden bewoners op de hoogte gehouden door ‘de BouwApp’ en een buurtconciërge. De gesprekken met bewoners hebben gezorgd voor meer draagvlak en enthousiasme voor de aanleg van de Stadsbeek. Verder onderzoekt de Universiteit van Twente op dit moment in hoeverre betrokkenheid van bewoners bij de aanleg van de Stadsbeek invloed heeft op hun motivatie om hun eigen tuin en woning klimaatbestendiger te maken. Het eerste rapport van dit onderzoek (pdf, 649 kB) is nu uit.

Gemeente stimuleert bewoners om eigen tuin aan te pakken

Naast de aanleg van de Stadsbeek stimuleert de gemeente bewoners en woningcorporaties om hun tuinen klimaatbestendiger te maken. Daarvoor voert ze vanaf september 2020 een campagne. Veel bewoners in deze wijken hebben een relatief laag inkomen. Hoe kun je ook hen motiveren om hun omgeving klimaatbestendig in te richten? Bij de campagne maakt de gemeente gebruik van diverse initiatieven. Een aantal voorbeelden daarvan zijn:

  • de stedelijke campagne www.groenblauwenschede.nl.
  • een onderzoek van zo’n 200 studenten van de opleiding Communicatie van Saxion Hogeschool naar hoe je bewoners kunt stimuleren om klimaatadaptieve maatregelen te nemen.
  • een samenwerking met de regionale publieke omroep 1Twente: www.water.1twente.nl.

Contactpersoon

Rik Meijer
Gemeente Enschede
r.meijer@enschede.nl


Projectsoort
Uitgevoerde maatregel
Deelnemer
Gemeente Enschede, waterschap Vechtstromen, Universiteit Twente & Saxion Hogeschool
Schaal
Wijk / buurt
Thema
Droogte, Hitte, Wateroverlast