Ontwikkeling kans grondwateroverlast
In alle klimaatscenario’s neemt de neerslag in de winter toe. Een gevolg daarvan is dat de grondwaterstanden in de winter en het voorjaar (vaker) hoger kunnen komen te staan, kwel (uittredend grondwater) toeneemt en daarmee de kans op overlast groter wordt. Ook bodemdaling kan bijdragen aan grondwateroverlast, omdat daardoor het maaiveldniveau dichter bij de grondwaterstand komt te liggen. Veelvoorkomende typen grondwateroverlast zijn:
- Hoge luchtvochtigheid in huis en schimmelvorming door natte kruipruimtes of optrekkend vocht in muren. Dit kan vervolgens leiden tot gezondheidsklachten.
- Doorslaand vocht in kelders, schimmelvorming en ondergelopen keldervloeren.
- Drassige natuur- en landbouwgebieden, tuinen en openbaar groen.
In de klimaatscenario’s neemt ook de kans op en lengte van periodes van droogte toe, waardoor grondwaterstanden juist vaker en verder uitzakken. Met beide veranderingen moet rekening worden gehouden. Je kunt ook zeggen: we moeten bedacht zijn op de dreiging door een grotere dynamiek van de grondwaterstanden.
Het kaartverhaal 'Grondwateroverlast' biedt informatie over hoe hoog de grondwaterstand in de huidige situatie kan komen, en waar de kans op grondwateroverlast door klimaatverandering groter wordt. Omdat grondwaterstanden vooral in bebouwd gebied ruimtelijk sterk kunnen variëren door aanpassingen in boven- en ondergrond, is het voor het krijgen van een nauwkeurig beeld van grote toegevoegde waarde om lokale kennis in te zetten. Gebruik bijvoorbeeld de meldingen over grondwateroverlast bij gemeente en waterschap in het natte winterhalfjaar 2023-2024 om kwetsbare deelgebieden te identificeren.
Aandachtsgebieden voor grondwateroverlast:
- In hoog Nederland kun je knelpunten verwachten langs de randen van de hoge zandgronden, beekdalen en plaatsen waar het grondwater door de aanwezigheid van ondoorlatende lagen moeilijk infiltreert.
- In laag Nederland gaat het om de randen van de duinen en duinvalleien, randen van droogmakerijen en de gebieden waarin bodemdaling optreedt.
Aandachtspunten
- De kaarten zijn afgeleid van uitkomsten van landelijke modelleringen van de grondwaterstandsverandering en hebben een grove ruimtelijke resolutie.
- Of ergens overlast optreedt is ook afhankelijk van zeer lokale condities die in het landelijk model niet tot uiting komen, zoals: is er op de locatie een drainagevoorziening aanwezig? En de gevoeligheid van een constructie maakt veel uit. Een souterrain van 80 jaar oud is bijvoorbeeld gevoeliger dan een moderne betonnen kelder.
- Voor het bepalen van de verandering in de kans op grondwateroverlast is het Deltascenario ‘Warm’ gebruikt. Dit scenario combineert het KNMI’14-scenario WH met een lage economische groei, wat leidt tot de grootste toename van de gemiddeld hoogste grondwaterstand. Dit scenario gaat uit van een nat winterhalfjaar, een hoge neerslagintensiteit in de zomer en een gematigde grondwateronttrekking. Ook bodemdaling is in dit scenario verwerkt. Omdat de kans op grondwateroverlast vooral wordt bepaald door landschappelijke kenmerken en watersysteemkenmerken, verandert het kaartbeeld nauwelijks bij gebruik van de KNMI’23-scenario’s.
