Bepaal een gezamenlijke aanpak met een gedeeld verhaal
Een gezamenlijke aanpak is essentieel om gebiedsprocessen te laten slagen, juist omdat de opgaven complex, verweven en vaak grensoverschrijdend zijn. Wanneer partijen werken vanuit een gedeeld verhaal en een gedeelde urgentie, ontstaat er een fundament waarop samenwerking kan worden gebouwd. Een gezamenlijke koers helpt om uiteenlopende belangen te verbinden, richting te geven aan keuzes en duidelijk te maken waarom handelen nodig is. Dit vraagt om toewijding, vertrouwen en bereidheid om samen verantwoordelijkheid te dragen. Door vanaf het begin een gezamenlijke inhoudelijke basis te leggen, kunnen partijen elkaar vinden in moeilijke momenten, verschillen overbruggen en toewerken naar oplossingen die breed worden gedragen. Zo wordt de samenwerking niet alleen een organisatorische vorm, maar een krachtig instrument dat helpt om complexe gebiedsopgaven overzichtelijk te maken en effectief aan te pakken.
Tips
- Je kan alleen tot een gebiedsproces komen als alle partijen de handen ineenslaan, bijvoorbeeld in de vorm van een intentieverklaring.
- Gebiedsprocessen vragen samenwerking op verschillende schaalniveaus. Zorg voor uitwerking op een kleiner schaalniveau, bijvoorbeeld een stroomgebied, om regionale verschillen te beperken en het behapbaar te houden. Blijf wel op een hoger schaalniveau met elkaar samenwerken, omdat verschillende schaalniveaus op elkaar in grijpen.
- Zorg in een complex gebiedsproces voor een goede interbestuurlijke samenwerking tussen overheden in het gebied en het Rijk. Fungeer daarbij als één overheid, door te handelen vanuit gezamenlijke verantwoordelijkheid en op basis van deskundigheid en expertise, en niet vanuit belangen.
- Werk gezamenlijk toe naar oplossingen en ontwikkelingen waar verschillende partijen tevreden mee zijn.
- Werk vanuit een gedeelde urgentie, bijvoorbeeld droge zomers, klimaatbestendige woningbouw of duurzame landbouw.
- Gebruik water, bodem en cultuurhistorie als leidende principes om partijen samen aan tafel te brengen.
- Ontwikkel een gezamenlijk verhaal waar iedereen zich in kan vinden en zich voor wil inzetten. Het helpt om dat verhaal te vertellen om de samenwerking te versterken en te bepalen hoe je dat gezamenlijk gaat verwezenlijken.
- Zorg voor een multidisciplinair team met vakdisciplines die op het grote verhaal willen en kunnen kijken, zoals ecologen, juristen en landschapsarchitecten.
- Een gezamenlijke inhoudelijke basis zorgt ervoor dat je elkaar ook makkelijker vast houdt in moeilijke tijden. Bijvoorbeeld bij verschillende politieke standpunten of verschillende inzichten.
- Een gezamenlijke aanpak kan worden opgesteld vanuit gezamenlijke vergelijkbare opgaven. Zo zijn bijvoorbeeld de NOVEX gebieden tot stand gekomen.
Hoe dan? Landgoederenzone Baakse Beek ondertekende een gezamenlijke intentie
In landgoederenzone de Baakse Beek ondertekenden bestuurders van waterschap Rijn en IJssel, gemeente Bronckhorst en de provincie Gelderland in juli 2019 een intentieverklaring. Met de ondertekening van de intentieverklaring ondersteunden de overheden de gezamenlijke aanpak volgens de “Ontwikkelvisie Landgoederenzone, Kansen voor gebiedsversterking”. De visie en de intentieverklaring benadrukken het belang van zowel het waterprobleem, de natuuruitdagingen als cultureel erfgoed. De ondertekening vormde de start van een gezamenlijke aanpak en een eerste stap richting een uitvoeringsprogramma voor het realiseren van een klimaatrobuust watersysteem in een toekomstbestendig gebied.
Hoe dan? Belanghebbenden van NOVEX De Peel bedachten het ‘Boer-Boswachter Peil’
De Zuidelijke Land- en Tuinbouworganisatie (ZLTO) en Staatsbosbeheer hebben aan een methodiek gewerkt om samen tot een peilbesluit te komen. Dit noemen ze het ‘Boer-Boswachter Peil’. In het kort gaat het om te komen tot een waterpeil, waar de boswachter blij mee is en waar de boer blij mee is. Hiervoor gaan boeren samen met de boswachter het gebied in, waarbij de boswachter over zijn vak verteld en waarom hij blij wordt van een verhoogd waterpeil en hoe gewerkt wordt aan veenherstel. Vervolgens heeft de boswachter een middagje meegedraaid op een boerenbedrijf om te ervaren waarom de boer van zijn vak houdt en wat je in de praktijk tegenkomt. Dit elkaar ontmoeten en informeren in het veld zorgt voor wederzijds begrip en kan leiden tot afspraken waar beide partijen tevreden mee zijn. De methodiek van het Boer-Boswachter Peil is niet toegepast in het gebiedsproces van NOVEX De Peel, dit wordt door sommigen als een gemiste kans ervaren.