Nieuwbouw
In Nederland krijgen we steeds vaker te maken met zware buien, langdurige droogte en extreme hitte. Om ons tegen de gevolgen daarvan te beschermen, is het nodig dat we onze omgeving aanpassen. Dat betekent ook dat we anders moeten gaan bouwen. De Maatlat klimaatadaptieve groene gebouwde omgeving maakt duidelijk hoe klimaatadaptief bouwen en inrichten eruitziet.
Hotspots
Bodemdaling
Klei- en veenhoudende bodempakketten kunnen inklinken (zakken) door daling van de grondwaterstanden en extra belasting door ophoging op infrastructuur. Dit proces is bijna niet omkeerbaar en dit leidt vaak tot bodemdaling en zetting. Veen dat aan de buitenlucht blootstaat, kan langzaam verteren (oxidatie). Ook dit leidt tot bodemdaling. Deze vormen van bodemdaling zijn deels het gevolg van droogte door het veranderend klimaat en kunnen worden beheerst met maatregelen die ook voor klimaatadaptatie genomen worden. Bodemdaling door mijnbouw, gaswinning, tektoniek, isostasie (terugvering na het smelten van de ijskappen uit de laatste ijstijd) valt buiten de scope van de maatlat.
Bodemdaling van gebouwd gebied en de gevolgen ervan blijven nu en in de toekomst beheersbaar en betaalbaar
Mogelijke borging door:
- Provincies in verstedelijkingsstrategie
- Gemeenten in omgevingsplan en privaatrechtelijke overeenkomsten
Hieronder twee voorbeelden van een provincie en gemeente die bodemdaling opgenomen hebben lokaal beleid:
- Noord Holland heeft bodemdaling opgenomen in de provinciale verordening klimaatadaptatie met een handreiking hoe dit artikel toe te passen.
- Gemeente Kaag en Braasem heeft een restzettingseis van 20 centimeter inclusief autonome bodemdaling in 30 jaar opgenomen in de Leidraad openbare ruimte.
Draagkracht bodem is mede sturend bij keuze functie, systeem en inrichting
Motiveren in hoeverre bebouwing en infrastructuur binnen het plangebied afgestemd is op de draagkracht van de bodem. De bodemdaling wordt hiermee zoveel mogelijk gemitigeerd en beperkt, zodat bodemdaling nu en in de toekomst beheersbaar en betaalbaar blijven. Hierbij is het van belang dat bebouwing en infrastructuur geconcentreerd is op draagkrachtigste bodem, het (grond)waterpeil gelijk blijft of hoger wordt en het ontwerppeil, de bouwwijze is afgestemd op bodemtype en verwachte restzetting.
- KBF heeft een infographic ontwikkeld hoe bodemdaling mee te nemen in nieuwe stedelijke ontwikkelingen.
-
Draagkracht van de bodem in locatiekeuze meenemen. De Sturingskaart bodemdaling laat zien hoe groot het risico is van de bodemdaling die optreedt als de bodem bij bouwopgaven wordt opgehoogd met 1 meter zand. Bij een slappe bodem zijn extra maatregelen nodig om hoge kosten te voorkomen. Indien beschikbaar bieden provinciale signaalkaarten vaak nauwkeurigere data.
-
Bodemtype: Op het Basisregistratie Ondergrond (BRO) loket zijn de ondergrondgegevens van heel Nederland opgeslagen.
Gebiedsspecifieke keuze ontwerppeil, restzettingseis, maatregelenset en materiaal
Aantonen dat over de levensduur de meest (maatschappelijk) kosteneffectieve ontwerppeilen van bebouwing, infrastructuur en groen en bijbehorende maatregelenset voor openbaar en privaat terrein is gekozen. De maatregel- en materiaalkeuze wordt afgestemd op de draagkracht van de bodem ter plekke om (de gevolgen van) bodemdaling zoveel mogelijk te mitigeren en te beperken. Bij de keuze moet de gehele levensduur (bijvoorbeeld 60 jaar voor de riolering) worden betrokken inclusief de beheerfase, zodat de kosten niet afgewenteld worden op bewoners en beheerders. De restzetting wordt berekend over een periode van 30 jaar na oplevering. Drinkwaterbedrijven hanteren het uitgangspunt van restzetting van 10 cm in 30 jaar. Parameters worden gemonitord over een periode van 10 jaar. Betrokken partijen leggen verantwoordelijkheden en aansprakelijkheden vooraf vast.