Lakenplein in Leiden wordt Lakenpark
In Leiden is het eerste sociale woningbouwproject opgeleverd waarbij klimaatadaptatie direct onderdeel was van de bouwopgave. De opzet van het project Lakenplein Klimaatbestendig, Waterbewust en Aantrekkelijk is geslaagd. Door het samenbrengen van woningbouwcorporatie, Portaal, gemeente Leiden, Hoogheemraadschap van Rijnland, Dunea, architect, bouwonderneming en omwonenden (o.a. van de aangrenzende speeltuinvereniging) is het gelukt om een herstructureringsproject in de binnenstad van Leiden klaar te maken voor de toekomst.
Een compact Nul op de Meterwoningenblok is gebouwd, met inpandige parkeergelegenheid, omgeven door veel groen. De buitenruimte is zodanig ingericht dat piekbuien kunnen worden opgevangen. Langere droge periodes zijn minder bezwaarlijk vanwege het bufferen van regenwater in de bodem. Opwarming van de stad wordt verminderd door de aanwezigheid van veel groen, met grote boomgroepen. Een ideale, aantrekkelijke plek om te wonen, voor nu en straks. Klimaatadaptatie draagt zichtbaar bij aan een waardevolle leefomgeving.
Resultaten
Door vanaf de pre-planfase samen te werken, werden doelen van een brede groep stakeholders samengebracht.Dit verschilt van een regulier proces, waarbij partijen vaak pas later op elkaars plannen reageren en er weinig ruimte is om eigen ideeën in te brengen. Doordat de samenwerking werd geleid door een onafhankelijke partij zonder eigen belangen, ontstond ruimte voor open gesprekken.
Tijdens het uitwerken van het definitieve ontwerp voor de woningen nam de aandacht voor klimaatbestendigheid helaas af. Daardoor zijn niet alle onderdelen optimaal klimaatbestendig en waterbewust uitgevoerd. Een klimaatbestendige aanpak betekent bijvoorbeeld dat regenwater zo min mogelijk naar het riool gaat en zoveel mogelijk lokaal wordt opgevangen of in de bodem infiltreert. Vooral in de woningen zelf, bijvoorbeeld bij het gebruik van kraanwater en regenwater, waren nog meer stappen mogelijk geweest.
Toch zijn veel maatregelen gerealiseerd. Er is veel groen aangelegd en aandacht besteed aan een klimaatbestendige inrichting van de buitenruimte. Regenwater kan worden vastgehouden en de openbare ruimte is zo ingericht dat hevige regenbuien minder snel voor problemen zorgen. Tegelijk ontstaat meer ruimte voor biodiversiteit. Parkeerplaatsen zijn zo klein mogelijk gehouden en aangelegd met waterdoorlatende materialen. Ook zijn wadi’s aangelegd om regenwater op te vangen bij piekbuien.
Bomen zorgen voor verkoeling, schaduw en een aantrekkelijke leefomgeving. Daarnaast zijn plannen gemaakt voor groene oevers langs het Katoenpark, een waterverbinding tussen de Binnenvestgracht en de Singel en een waterspeelplaats voor oudere kinderen. Bewoners kunnen ook zelf bijdragen aan een bewuste omgang met regenwater, bijvoorbeeld via geveltuinen en de inrichting van hun eigen buitenruimte.
Voor veel betrokkenen was het een eerste introductie met het onderwerp. Er werd daarom veel tijd besteed aan het delen van kennis en kunde. Het was verfrissend om op deze manier samenwerken aan een concrete locatie, met name vanwege de diversiteit aan deelnemers. Deze vorm van samenwerking tussen een gemeente en een corporatie is nieuw. Het is lastig om direct alle interne geledingen mee te nemen terwijl dat wel nodig is. Hiervoor is een bestuurlijk statement en bestuurlijke sturing van belang. Allen gingen weg met huiswerk: wat is er in de eigen organisatie én samen met anderen te doen om in de toekomst automatisch klimaatbestendig te werken? Veel afspraken zijn gemaakt om samen de samenwerkingskansen verder te verkennen. Het optimale doel is een klimaatadaptatie-agenda. Dit project is een perfecte basis voor een verdere uitwerking van meerdere stadsdelen.
Contactpersoon
Anneke van Veen
initiatiefnemer en projectleider
Ambassadeur Water, Vereniging Gemeenten voor Duurzame Ontwikkeling
ae.van.veen@kpnmail.nl
Hiltrud Pötz
Atelier GROENBLAUW
hiltrudpotz@ateliergroenblauw.nl
Verder lezen?
Misschien vind je de volgende pagina’s ook interessant: