Ga naar de inhoud
logo kennisportaal klimaatadaptatie (naar homepage)
Direct naar
  • Over ons
  • Bibliotheek
  • English
  • Caraïben
  • Helpdesk
  • Home
  • Actueel
  • Aan de slag
  • Kennisdossiers
  • Hulpmiddelen
  • Voorbeelden
  • Beleid & programma's
  • Over ons
  • Bibliotheek
  • English
  • Caraïben
  • Helpdesk
  1. Home ›
  2. Adaptatiemaatregelen ›
  3. Groenblauwe daken

Groenblauwe daken

Groene, blauwe en groenblauwe daken vangen regenwater op en houden het tijdelijk vast. Op deze pagina lees je alles over de verschillende groenblauwe daken, hoe ze werken, wat voor effecten ze hebben, hoe je ze moet ontwerpen, aanleggen en onderhouden, en over hun kosten en baten. Ook vind je hier informatie over ervaringen uit de praktijk.

V3__2 Groenblauwe daken
Visuele samenvatting van adaptatiethema, kosten, laag van de adaptatiepiramide en benodigde ruimte. Let op: zie deze indeling als een hulpmiddel. Ruimtebeslag en kosten verschillen per locatie. Lees hieronder verder voor meer informatie.

Functies en voordelen

Lees meer over wat groenblauwe daken zijn, welke soorten er zijn en wat de voordelen kunnen zijn.

Wat zijn groenblauwe daken?

Er zijn verschillende soorten daken waarmee je regenwater kunt opvangen en vasthouden. Een groen dak heeft planten die regenwater vasthouden, de lucht zuiveren, biodiversiteit verbeteren en voor verkoeling zorgen. Een blauw dak slaat regenwater tijdelijk op en voert het langzaam af, zodat het riool minder wordt belast.

Groenblauw dak combineert functies

Een groenblauw dak combineert beide functies: het vangt water op en heeft soms een aanvullende speciale open ruimte onder de planten. Het water dat in deze laag wordt opgevangen, kan later worden gebruikt voor bewatering of verkoeling. Sommige daken hebben zelfs een slim systeem dat naar het weerbericht luistert en het waterniveau automatisch regelt. Als er regen wordt voorspeld, voert dit dak alvast water af zodat er weer ruimte komt om regenwater te bergen.

Wat voor soorten groenblauwe daken zijn er?

Hierboven heb je al kunnen lezen dat er groene, blauwe en groenblauwe daken zijn. Hieronder kun je meer lezen over de verschillende soorten die er zijn.

Mos- en sedumdaken

Een mos- en sedumdak is een groen dak met lage, sterke planten zoals mossen en vetplanten (sedums). Deze planten kunnen goed tegen zon en droogte, en hebben weinig onderhoud nodig.

Afbeelding1 Vlinder op groen dak in Amersfoort Groter
Vlinder (Dagpauwoog) op groen dak in Amersfoort. Bron: ClimateScan

Gras- en kruidendaken

Een gras- en kruidendak is een groen dak waarop verschillende soorten grassen en kruiden groeien. Het zorgt voor een natuurlijke uitstraling, houdt regenwater vast en helpt om het gebouw en de omgeving koeler te houden.

Afbeelding2 Grasdak Warfhuizen Climate Scan Groter
Grasdakwoning in Warfhuizen. Bron: ClimateScan

Vaak hebben daken die meer onderhoud nodig hebben (‘intensieve’ daken) een dikkere substraatlaag. Die laag houdt meer water vast en zorgt voor meer verdamping. Dat is goed voor planten en biodiversiteit, en helpt ook bij wateropslag en waterbeheer. Groenblauwe daken combineren deze voordelen.

Blauwe daken

Een blauw dak heet ook wel een retentiedak. Dit type dak is ontworpen om relatief grote hoeveelheden regenwater tijdelijk op te slaan en langzaam of gecontroleerd af te voeren. Dit ontlast het riool, kan wateroverlast verminderen en helpen om de omgeving te koelen. Een blauw dak functioneert als een soort badkuip op het dak. Soms wordt hij gecombineerd met beplanting (een blauwgroen dak). De waterlaag van een blauw dak heeft een verkoelend effect in de zomer. Een aandachtpunt is dat het door muggen als broedplaats gebruikt kan worden. Tip: zorg dat het water binnen 7 dagen weg is, dan krijgen muggen geen tijd om te groeien.

Afbeelding3 Blauw dak in Apeldoorn groter
Blauw dak in Apeldoorn. Bron: ClimateScan

Er wordt een onderscheid gemaakt tussen statische (passieve) en dynamische (slimme, computergestuurde) systemen. De daken zijn multifunctioneel en kunnen worden gecombineerd met groen, zodat je een groenblauw dak krijgt. Het opgevangen water kan bovendien hergebruikt worden, bijvoorbeeld om het toilet door te spoelen.

Afbeelding4 Polderdak Amsterdam ClimateScan Groter
Dynamisch polderdak Amsterdam. Bron: ClimateScan

Beplante daklandschappen

Een beplant daklandschap is een groen dak met variatie in hoogte, planten en gebruik. De planten worden zo gekozen dat het dak een klein landschap vormt dat past bij het klimaat en het gebruik van het gebouw.

Afbeelding5 Daklandschap in Antwerpen Groter
Daklandschap in Antwerpen. Bron: ClimateScan

Verblijfsdaken (of daktuinen)

Verblijfsdaken hebben zitplekken of een terras. Ze combineren groen met ruimte voor mensen om zich te ontspannen, te werken of samen te komen.

Extensieve en intensieve groene daken

Groene daken worden ook wel ingedeeld op basis van het onderhoud dat ze nodig hebben. Groene daken die veel onderhoud nodig hebben heten ‘intensieve groene daken’. Daken die weinig onderhoud nodig hebben heten ‘extensieve groene daken’. Extensieve groene daken zijn dunner en lichter en zijn vaak minder duur dan intensieve groene daken. Daardoor zijn ze geschikter voor bestaande gebouwen. Intensieve groene daken zijn bijvoorbeeld gras- en kruidendaken die je water moet geven, maar ook stadsparken op gebouwen waar mensen bij elkaar komen.

Hoe helpen groenblauwe daken om de omgeving klimaatbestendiger te maken?

Groenblauwe daken helpen op verschillende manieren om een woning of een wijk beter bestand te maken tegen extreem weer. Ze zorgen voor verkoeling op warme dagen en helpen wateroverlast voorkomen.

Verkoeling bij hitte

Groene, blauwe en groenblauwe daken zorgen voor verkoeling bij hitte. Het water en de planten zorgen voor verdamping. Dat geeft verkoeling, zeker als er ook bomen op het dak staan. Die zorgen namelijk ook voor schaduw.

Minder wateroverlast

Groene daken helpen om regenwater beter vast te houden in de stad. Ze werken als een spons. Lichtgewicht groene daken kunnen water opvangen bij kleine of gemiddelde regenbuien. Maar bij zware of lange buien raken ze verzadigd en nemen ze bijna geen extra water meer op. Wil je meer regenwater opvangen? Dan kun je bij nieuwbouw of op een bestaand dak ook kiezen voor een blauw dak. Dat type dak kan meer water opvangen.

Draagt een groenblauw dak ook bij aan andere doelen?

Behalve dat groenblauwe daken water vasthouden, kunnen ze ook bijdragen aan andere doelen. Hieronder hebben we ze voor je opgesomd.

Isolatie van het gebouw

Groene daken werken isolerend en houden gebouwen koeler. Volgens een rapport van STOWA en RIONED wordt een groen dak in de zomer meestal niet warmer dan ongeveer 35 graden. Dat is koeler dan een plat zwart dak of een rood pannendak, waar de temperatuur kan oplopen tot wel 70 graden. Bij een bitumen dakbedekking kan dat zelfs 90 graden worden. Als het temperatuurverschil tussen buiten en binnen kleiner is, hoeft het gebouw minder hard gekoeld te worden. Hoe goed een groen dak isoleert, wordt vooral bepaald door hoeveel water er verdampt en hoeveel schaduw planten of bomen geven.

Goed voor zonnepanelen

De verkoeling van een groen dak is gunstig voor zonnepanelen. PV-panelen leveren namelijk minder stroom als ze te warm worden. Op een dak met grind of bitumen kan de temperatuur in de zomer oplopen tot 90 °C. Bij een groen dak blijft de omgevingstemperatuur meestal onder de 35 °C.

Er is nog weinig onderzoek gedaan naar de werking van groenblauwe daken in een klimaat dat lijkt op dat van Nederland. Uit de onderzoeken die er wel zijn, blijkt dat zonnepanelen op groene daken gemiddeld 6 tot 10% meer energie kunnen opleveren per jaar. Hoeveel precies, hangt af van het klimaat.

De combinatie van zonnepanelen en groen is trouwens ook goed voor de natuur en de biodiversiteit op het dak. Door de afwisseling van zon en schaduw ontstaan verschillende kleine leefomgevingen waar planten en dieren van profiteren.

Meer biodiversiteit

Groene daken vergroten de biodiversiteit in steden. Groene daken werken het beste als er planten van verschillende hoogtes groeien, zoals sedum, kruiden, grassen, heesters en bomen. Voor heesters en bomen moet een dak wel sterk genoeg zijn. Door in het substraat bodemmateriaal uit de omgeving te verwerken, blijven oorspronkelijke plantensoorten beter behouden.

Tip: zorg voor zon én schaduw op het dak

Op groene daken kunnen veel verschillende plantensoorten groeien. De meeste soorten die op daken groeien, kunnen overleven in een niet al te dikke substraatlaag en in droge perioden. Je kunt een gevarieerd microklimaat creëren door plekken met zon en schaduw te maken. Groen dat weinig onderhoud nodig heeft, is gunstig, want dan verstoor je het dierenleven zo min mogelijk. Ook zaailingen vergroten de kans op meer verschillende plantensoorten op het dak.

Ook het type substraat kan bijdragen aan de biodiversiteit en bovendien de kans op bijzondere soorten vergroten. Verder kunnen groene daken voedsel bieden aan vogels. Vogels die hun nest op de grond hebben kunnen een groen dak daarnaast als broedplaats gebruiken. De grootte, helling en leeftijd van het dak bepalen niet altijd hoeveel verschillende soorten er op het dak groeien.

Tip: zorg voor dikke en gevarieerde begroeiing

Uit verschillende onderzoeken blijkt dat de keuze van planten bepaalt hoeveel dieren er op een groen dak leven. In deze onderzoeken zijn diverse soorten dakbegroeiing bekeken. Eenvoudige, dunne begroeiing (extensief groen) trekt vooral tijdelijk vogels en vliegende insecten aan. Dieren moeten elk jaar opnieuw zo’n dak veroveren. Dikkere en meer gevarieerde begroeiing (intensief groen) is beter voor de biodiversiteit en biedt jarenlang een vaste leefplek voor dieren. Bodemdieren, zoals regenwormen, kunnen alleen overleven als ze beschermd zijn tegen vorst. Dat kan door delen van het dak hoger op te bouwen of kleine heuveltjes van substraat te maken.

Een dak met afwisselend en goed geplaatst groen trekt de meeste diersoorten aan. Voor de natuur is een dak het meest waardevol als het verschillende elementen combineert: extensief groen, enkele substraatheuvels, een mix van sedum, kruiden en struiken, en extra structuren zoals een kleine tijdelijke vijver, wat dood hout of een stukje grind.

Dempen van geluid

Groene daken zorgen ervoor dat straatgeluiden minder goed het gebouw binnenkomen. Ze verminderen ook de weerkaatsing van geluid. Hoe groot dit effect is, hangt af van de beplanting en het soort substraat. Ook de dikte en het vochtgehalte van het substraat spelen een rol.

Aantrekkelijke uitstraling

Groene daken hebben een aantrekkelijke uitstraling. Ze kunnen de ruimtelijke kwaliteit versterken en het welzijn van bewoners in de stad verbeteren als de daken zichtbaar zijn en ook als tuin gebruikt worden.

Effecten van een groenblauw dak

Hieronder vind je informatie over hoe effectief groenblauwe daken zijn bij het opvangen van regenwater, het tegengaan van hitte en hun effecten op de stedelijke waterkwaliteit.

Hoe effectief zijn groenblauwe daken bij het opvangen van regenwater?

Hieronder lees je over hoe effectief verschillende soorten daken zijn bij het opvangen van regenwater.

Groene daken

De sponswerking van groene daken is beperkt. Ze werken vooral goed bij kleine en gemiddelde buien. Bij zware of langdurige regen vangen ze eerst de piek van de bui op, maar daarna raken de lagen met substraat en drainage snel verzadigd. Een groen dak kan tijdelijk ongeveer 10 tot 30 millimeter regenwater vasthouden, maar dit kan sterk afhangen van de afmetingen en opbouw. Een intensief grasdak bergt bijvoorbeeld meer regenwater dan een dun sedumdak. Als het dak verzadigd is, wordt het overtollige water afgevoerd naar een andere berging of naar het riool.

Statische groenblauwe daken

Statische groenblauwe daken kunnen tussen de 10 en 100 millimeter regenwater vasthouden. Ze hebben een drainagelaag waarin extra water kan worden opgeslagen. De regenwaterafvoeren bij dit soort daken zijn voorzien van een statische afvoerregeling die extra weerstand geeft. Daardoor kan er meer regenwater worden opgevangen en wordt het regenwater minder snel afgevoerd. In de afvoerregeling zitten gaatjes waarvan de grootte kan worden aangepast. Hoe kleiner de gaatjes, hoe langzamer het water wegstroomt.

In deze systemen blijft altijd een beetje water achter in de drainagelaag. Dat water is beschikbaar voor de planten, waardoor meestal geen apart irrigatiesysteem nodig is. Hoeveel water er in de drainagelaag blijft staan, hangt af van de grootte van de gaatjes in de afvoerregeling. Zo kan water met extra vertraging worden afgevoerd en wordt meer regenwater tijdelijk opgeslagen. Dit helpt om het riool te ontlasten.

Dynamisch gestuurd groenblauw retentiedak

Ook dit type groenblauw dak kan tussen de 10 en 100 millimeter regenwater opvangen. Het heeft een dynamisch gestuurd systeem dat de afvoer van water vertraagt. Het voordeel van zo’n dynamisch systeem is dat je de afvoer van regenwater helemaal kunt stopzetten. Zo blijft het opgevangen water langer in het systeem en wordt het niet onnodig afgevoerd. Zolang het water in de drainagelaag zit, kunnen de planten het gebruiken. Daardoor wordt het hergebruik van water voor de vegetatie optimaal benut.

Slim retentiedak of polderdak

De dynamisch aangestuurde watervertraging zou meer dan 100 millimeter regenwater moeten kunnen bergen. Het systeem is verbonden met een weerserver en werkt in real time. Het systeem bekijkt of er neerslag wordt verwacht en of het dak genoeg ruimte heeft om dat water op te vangen. Als het daksysteem genoeg ruimte heeft om de neerslag te kunnen bergen, is er geen actie nodig en blijft de dynamische aangestuurde watervertraging gesloten. Als het daksysteem te vol is om de neerslag op te vangen, komt het systeem in actie. Ongeveer 24 uur voordat het gaat regenen, opent de waterafvoer en laat het systeem langzaam water wegstromen. Zo ontstaat weer genoeg ruimte voor de voor een nieuwe bui.

Uitbreiding van het systeem

Je kunt dit systeem uitbreiden door het vertraagd afgevoerde regenwater op te slaan in een buffer, bijvoorbeeld in een kelder. Tijdens lange droge periodes, als het waterpeil in de drainagelaag van het dak te laag wordt, kan dat opgeslagen water weer omhoog gepompt worden om de drainagelaag aan te vullen. Zo blijven de planten voldoende vochtig en droogt de vegetatielaag niet uit.

Hoe effectief zijn groene daken bij het tegengaan van hitte?

Uit onderzoek blijkt dat groene daken op een hete zomerse dag meestal niet warmer worden dan 35 °C. Een gewoon dak kan warmer worden dan 70 °C. Dat komt onder andere doordat groene daken een hogere albedo hebben dan zwarte daken of daken met dakpannen: ze weerkaatsen meer zonlicht en houden daardoor minder warmte vast. Zolang er vocht op het dak is, zorgt verdamping er daarnaast voor dat een groen dak de directe omgeving afkoelt. Door deze verdamping is de temperatuur zelfs lager dan op wit geschilderde daken. Een stad met veel groene daken blijft dus koeler dan een stad met witte daken.

Een groenblauw dak verdampt 2 keer zoveel water als een groen dak

Uit Project Smartroof kwam naar voren dat tijdens de hittegolf van juni 2017 een groenblauw dak twee keer zoveel water verdampte als een groen dak. Daardoor zorgde het ook voor meer verkoeling. Daarnaast bleek dat een groenblauw dak vaker en langer koelde, omdat het water kan vasthouden en later weer kan afgeven.

Zijn er negatieve effecten op de stedelijke waterkwaliteit?

Bij intensieve groene daken kan de kwaliteit van het afstromende water verslechteren. Het regenwater dat van het dak afstroomt kan namelijk relatief veel voedingsstoffen bevatten. Deze voedingsstoffen komen uit de substraatlaag waarin de planten groeien. Wanneer regenwater door deze laag stroomt, kan het een deel van deze stoffen meenemen.

Monitoring van effecten

Door groenblauwe daken te monitoren om hun effectiviteit te bepalen, kun je ook op tijd problemen herkennen. Zo voorkom je dat bladeren, zand of vuil de afvoer verstoppen, net als bij gewone daken. Hierbij helpt het om specifieke onderdelen van een groen dak te inspecteren, zoals de afvoer van de gaatjes in de drainagelaag. Ook kun je er door monitoring voor zorgen dat planten en ander groen op het dak gezond blijven.

Hoe meet je het effect van een groenblauw dak?

Bij een groenblauw dak zijn onder andere de volgende vragen belangrijk om te monitoren:

  • Hoe goed wordt regenwater opgevangen en vastgehouden?
  • Wat is de temperatuur op en rond het dak?
  • Wat is de waterkwaliteit van het afstromende water?
  • Hoeveel verschillende plantensoorten groeien er?
  • Zijn er insecten, vogels of andere dieren?

Houd hierbij rekening met het doel van het dak en de manier waarop het is aangelegd.

Welke indicatoren kun je gebruiken?

Je kunt de volgende onderdelen meten:

  • Hoe substraat, water en groen elkaar beïnvloeden
  • Wat het effect is van substraat, water en groen op de dak en kamertemperatuur en op de biodiversiteit
  • Hoe snel regenwater wordt afgevoerd
  • Hoeveel een groenblauw dak op verschillende momenten van de dag weegt
  • Wat het effect is van specifieke onderdelen, zoals zonnepanelen, in relatie tot het groen

Zijn er voorbeelden van effectmetingen?

STOWA heeft in 2020 kennis en ervaringen naar monitoring van groenblauwe daken verzameld in de publicatie ‘Meten en Monitoren Groenblauwe daken’.

Daarnaast hebben STOWA en Stichting RIONED in de publicatie Meten op hoogte: een overzicht van onderzoek op groenblauwe daken (2019) resultaten van metingen op verschillende daken samengebracht. Daarbij zijn onder andere waterberging, afvoer, verdamping en temperatuur gemeten.

groendak-stichting-cas-2022-
Groen dak. Bron: Beeldbank van het Kennisportaal Klimaatadaptatie

Ontwerp en aanleg

Verschillende leveranciers van groene daken bieden informatie over de opbouw, uitvoering en technische eisen van groene daken. Er zijn standaardpakketten te koop voor verschillende doelen, bijvoorbeeld voor regenwateropvang of het vergroten van de biodiversiteit.

Sommige leveranciers leveren een compleet pakket: ze helpen bij het ontwerp, de aanleg en het onderhoud van het groene dak. Daarbij geven ze ook garanties. Een aantal leveranciers heeft systemen ontwikkeld waarmee je kunt berekenen wat het groene dak doet voor de waterafvoer en wateropslag.

Waaruit bestaat een groenblauw dak?

Figuur_Opbouw van een groen dak
Voorbeeld van hoe een groen dak is opgebouwd.

Een groenblauw dak bestaat vaak uit de volgende lagen:

  • Vegetatielaag: Deze bovenste laag bestaat uit planten en ander groen. Het type beplanting hangt af van het dakontwerp, maar ook van hoeveel zon erop het dak valt. Verder zijn de afmetingen en de vochthuishouding van de substraatlaag belangrijk voor de beplanting.
  • Substraatlaag:De substraatlaag eronder bestaat vaak uit lichte steenkorrels en organisch materiaal, zoals lava of kleikorrels. De substraatlaag zorgt ervoor dat de planten kunnen groeien en houdt water vast als een spons. Deze laag kan regenwater kort vasthouden.
  • Filterlaag: De verschillende lagen worden vaak gescheiden door een filterlaag van geotextiel. Deze laag bestaat meestal uit een kunststof doek die water doorlaat maar kleine deeltjes tegenhoudt. Het geotextiel kan geweven of niet-geweven zijn (woven en non-woven).
  • Drainagelaag: de drainagelaag bestaat uit poreus doorlatend materiaal. De drainagelaag vangt overtollig regenwater op dat via de filterlaag uit de substraatlaag komt en voert het daarna af via een afvoersysteem. Daardoor worden de substraatlaag en vegetatielaag niet te nat. Dat is slecht voor de beplanting. Bovendien komt de waterberging dan weer beschikbaar voor een volgende regenbui. Om te voorkomen dat de drainagelaag te sterk verzadigt, ligt deze vaak op afschot: net niet helemaal waterpas.
  • Beschermlaag: de onderste laag is de beschermlaag die geen water doorlaat. Die bestaat bijvoorbeeld uit een wortelwerend dakbedekkingssysteem, thermische isolatie, een laag die damp tegengaat en de dakconstructie.

Waar moet je op letten bij het ontwerp?

Bij het uitmeten van de verschillende lagen moet je rekening houden met het type groen dak, de keuze van de beplanting, de hoeveelheid water die je wilt bergen, het draagvermogen van de  dakconstructie en de manier waarop je het dakoppervlak wilt gebruiken. Neem hiervoor contact op met een erkende leverancier of een specialist van begroeide daken.

Aan welke eisen moet het draagvermogen van de dakconstructie voldoen?

De dakconstructie moet voldoen aan de regels in het Besluit bouwerken leefomgeving en de NEN-normen die daarin zijn opgenomen voor belastingen, windbelastingen en vervormingen. In Nederland zijn platte daken zonder andere functies op zo’n manier gebouwd dat ze voor de grindlaag 100 kg/m² extra kunnen dragen. Dat betekent dat je de grindlaag bijna altijd kunt vervangen door een extensief groen dak zonder dat je daarvoor extra maatregelen moet nemen. Een verzadigd groen dak van ongeveer 7 cm dik wordt niet zwaarder dan toegestaan. Soms is het nodig om de dakconstructie aan te passen om de draagkracht van het dak te vergroten.

Zijn hellende daken geschikt als groen dak?

Daken met een helling van 1o tot 35o zijn geschikt voor een groen dak. Boven de 35o kun je extra maatregelen nemen om te voorkomen dat het groen gaat schuiven. Steile daken kunnen sneller uitdrogen doordat regenwater sneller wegstroomt.

Waar moet je rekening mee houden bij nieuwe groene daken?

Houd bij het ontwerp van een groen dak in ieder geval rekening met het volgende:

  • Op nieuwe groene daken met een verzwaarde draagconstructie kun je maatregelen om water te laten verdampen combineren met maatregelen om afvoerpieken te verminderen. Deze daken kunnen extreme buien opvangen zonder dat er veel extra maatregelen nodig zijn en hebben een minimale impact op de omgeving.
  • Voor nieuwbouw en herontwikkeling zijn groenblauwe daken interessant om aan de lokale wateropgave te voldoen, met bijkomende voordelen op het gebied van isolatie en biodiversiteit.
  • Voor de wateropgave kan het verplicht zijn om in stedelijk gebied regenwater te bergen op eigen terrein. Aan deze eis kun je vaak alleen voldoen door regenwater te bergen op de daken, naast waterberging in de tuin. Je kunt er dan voor kiezen om de waterberging op je dak zo groot te maken dat hij een bui van bijvoorbeeld 70mm of meer aankan. Je moet wel de waterafvoer sturen of begrenzen, zodat de berging niet te snel leegloopt.

Waar kun je een groenblauw dak aanleggen?

Bijna elk gebouw kan een groen, blauw of groenblauw dak krijgen. Het belangrijkste is dat de dakconstructie sterk genoeg is en dat het type dak past bij het gebruik.

Waar moet je op letten bij de aanleg?

Als je op zoek gaat naar een betrouwbare leverancier, kun je bijvoorbeeld letten op het Groenkeur-bedrijfscertificaat BRL Dak- en Gevelbegroening. Dat is een onafhankelijk keurmerk dat zich richt op aanleg, onderhoud, ontwerp en advies.

Heb je een vergunning nodig?

Vaak kun je een groenblauw dak zonder vergunning aanleggen, maar controleer altijd bij je gemeente of kijk op Omgevingsloket.nl of je een vergunning nodig hebt. De regels kunnen per plek verschillen.

Waar vind je in Nederland groene daken?

Er zijn duizenden groene daken in Nederland. Je vindt ze in elke gemeente. De afbeelding van de kaart op ClimateScan laat dat duidelijk zien. Maar je kunt op ClimateScan ook voorbeelden vinden uit het buitenland.

ClimateScan kaart met kaartlaag
Met de kaartlaag ‘Green roofs in Nederland’ zie je dat er duizenden groene daken in Nederland zijn. Bron: ClimateScan

In welke wijktypen vind je groene daken?

Op de cirkeldiagram hieronder kun je zien in welke wijktypen de meeste groene daken zijn aangelegd. Opvallend is dat je groene daken in elk wijktype wel tegen kunt komen. Relatief veel groene daken vind je in bloemkoolwijken. Daar lijken dus de beste kansen te zijn voor groene daken.

Afbeelding8 diagram
Bron: Roest & Boogaard 2026, nog niet gepubliceerd.

Wat is een goed moment om een groenblauw dak aan te leggen?

Technisch gezien kun je een groenblauw dak het hele jaar aanleggen, maar het voorjaar (april-juni) en het najaar (september-oktober) zijn over het algemeen de beste periodes. Dat komt omdat de temperatuur dan mild is, de kans op vorst of extreme hitte klein is, en nieuwe planten in deze periode beter kunnen wortelen.

Beheer en onderhoud

Goed beheer en onderhoud zijn belangrijk om te voorkomen dat een groenblauw dak water minder goed opvangt en om ervoor te zorgen dat het groen gezond blijft.

Hoe zorg je dat een groenblauw dak goed blijft werken?

Groene daken met sedum, gras en kruiden kun je ongeveer twee keer per jaar controleren voor onderhoud. De onderhoudswerkzaamheden bestaan vooral uit de volgende werkzaamheden:

  • Onkruid en zaailingen verwijderen: Haal op begroeide plekken de jonge ongewenste planten weg, bijvoorbeeld jonge bomen die met hun wortels later een bedreiging voor de draagkracht en waterdichtheid van het dak kunnen worden.
  • Hemelwaterafvoeren controleren: Kijk of de afvoer vrij is van bladeren en maak die zo nodig schoon, zodat het water goed weg kan stromen.
  • Bemesten als dat nodig is: Als de dakhovenier het adviseert, geef je de planten een meststof om ze gezond te houden.

Hoe onderhoud je daken met veel beplanting en daktuinen?

Groene daken met veel beplanting of met een daktuin moeten op dezelfde manier worden onderhouden als een gewone tuin. Deze daken hebben soms een bewateringssysteem nodig om de planten goed te laten groeien. De dakbedekking is normaal gesproken goed beschermd tegen wortelgroei die de daklaag kan beschadigen.

Hoe bescherm je groenblauwe daken tegen droge periodes?

Alleen sedumdaken en gras- of kruidendaken zijn geschikt voor daken zonder bewateringssysteem. Sedum kan relatief goed tegen periodes van droogte. Gras- en kruidendaken kunnen net als grasvelden tijdelijk geel of bruin worden maar herstellen zich weer na regen. Hogere soorten zoals struiken en bomen kunnen een bewateringsysteem nodig hebben. Retentiedaken bieden de mogelijkheid om het opgeslagen water voor bewatering te gebruiken.

Wat is de levensduur van een groenblauwe dak?

Bij normaal onderhoud is de levensduur van groene daken 30 tot 50 jaar. Dat is ongeveer hetzelfde als bij een regulier dak. Wel zijn er verschillen tussen de levensduur van verschillende daktypen. Om je een indruk te geven:

  • De levensduur van een bitumen dak is tussen de 15 en 30 jaar.
  • De levensduur van betonnen dakpannen is ongeveer 30 tot 50 jaar.
  • Een dak met keramische dakpannen kan zelfs meer dan 100 jaar meegaan.

De levensduur van een groen dak is dus vergelijkbaar met die van een dak met betonnen dakpannen. De kleinere temperatuurverschillen in een groen dak zorgen er verder voor dat het dak minder belast wordt. Bovendien beschermt de groene laag de dakhuid tegen UV-straling en beschadiging.

Kosten en baten

Lees hieronder meer over de kosten en baten en mogelijke subsidies van groenblauwe daken.

Let op: De indicatie van de kosten en baten van de maatregel is gebaseerd op informatie uit de Toolbox Klimaatbestendige Stad. Waar mogelijk zijn de cijfers geactualiseerd op basis van deskundig oordeel (Boogaard, 2026). Het prijspeil is 2026.

Wat kost het om een groenblauw dak aan te leggen?

Het aanleggen van een groenblauw dak kost gemiddeld tussen de €40,- en €100,- per m². Dit hangt onder andere af van het type dak: een eenvoudiger extensief sedumdak is een stuk goedkoper dan een intensieve daktuin. Omdat je vaak subsidie kunt krijgen, kan de prijs lager uitvallen. Hieronder geven we een indicatie van de gemiddelde kosten per type groenblauw dak:

  • Een extensief sedumdak kost tussen de €40,- en €85,- per m².
  • Een intensief kruidendak kost tussen de € 70,- en €140,- per m².
  • Een intensieve daktuin kost tussen de €100,- en €120,- per m².

De kosten zijn gemiddeld op de volgende manier opgebouwd:

  • Het drainagesysteem kost tussen de € 10,- en €20,- per m².
  • De substraatlaag kost tussen de €5,- en €15 per m².
  • Eenvoudig groen zoals sedummatten kost tussen de €10,- en €30,- per m².
  • Meer bijzondere planten en bomen kosten tussen de €30,- en de €50,- per m².

Ook de volgende factoren hebben invloed op de hoogte van de kosten:

  • Het type groen waarvoor je kiest: sedum is goedkoper dan kruiden of grassen.
  • De dikte van de lagen van een groen dak: hoe dikker de substraat- en drainagelaag, hoe duurder.
  • De grootte van je dak: grotere daken hebben vaak een lagere prijs per vierkante meter.
  • Bereikbaarheid: een kraan voor een hooggelegen dak verhoogt de kosten.
  • Zelf het dak aanleggen of een bedrijf inhuren: volgens de gemeente Amsterdam kun je 35% van de kosten besparen door het dak zelf aan te leggen.

Wil je de kosten van een groen of blauw dak vergelijken met andere adaptatiemaatregelen? Bekijk dan het kostenoverzicht met gemiddelde aanlegkosten per maatregel.

Wat kost het beheer en onderhoud van een groenblauw dak?

Het beheer van groene daken is sterk afhankelijk van het type dak en de uitvoering van het dak. Je moet denken aan kosten van gemiddeld €5,- per m2 per jaar. Bij kleine daken is er vaak niet meer nodig dan wat boompjes weghalen.

Kun je voor de aanleg of het onderhoud subsidie aanvragen? Of kun je fiscale regelingen gebruiken?

Verschillende gemeenten in Nederland bieden subsidies voor het aanleggen van groenblauwe daken, waaronder Utrecht, Amstelveen en Amsterdam. Met behulp van de Groenesubsidiewijzer van Milieu Centraal kun je zien welke subsidies er zijn voor groene daken en andere duurzame maatregelen. In sommige gevallen verlagen de waterschappen of gemeenten de afvalwaterheffing als je regenwater op je eigen terrein opvangt. Vraag dit na bij je gemeente of waterschap.

Bedrijven kunnen de MIA (Milieu-investeringsafrek) en de Vamil (Willekeurige afschrijving milieu-investeringen) gebruiken.

Ervaringen met groenblauwe daken

Ben je benieuwd naar ervaringen met groenblauwe daken? Hieronder vind je voorbeelden van verschillende groenblauwe daken, met onder andere informatie over de voor- en nadelen, effecten en kosten.

Voorbeelden van groenblauwe daken op de voorbeeldenkaart van dit kennisportaal

  • Transformatie naar gezamenlijk groen verblijfsdak
  • Multifunctionele daktuin Inspyrium in Cuijk
  • Aanleg van een groen dak in 2014 op bedrijfspand Uzin Utz in Haaksbergen
  • Gebouw TQ biedt groene daktuin aan de bedrijven van Eindhovense Strijp-T
  • Waterbergend dakpark hoofdgebouw Breevast

Bronnen

Hieronder vind je de bronnen die zijn gebruikt voor de informatie op deze pagina.

Websites

  • ClimateScan
  • Toolbox Klimaatbestendige Stad

Literatuur

  • Gemeente Amsterdam (2018). Samenvatting resultaten Project Smartroof 2.0: Resultaatoverzicht voor de groeiseizoenen 2017 en 2018.
  • Broks, K. en Luijtelaar, H. van (2015). Groene daken nader beschouwd. STOWA / Stichting RIONED.
  • Mesters, C., Rietveld, Y. en Broks, K. (2019). ‘Meten op hoogte: een overzicht van onderzoek op groenblauwe daken’. STOWA / Stichting RIONED.
  • Weiler, Susan K. & Katrin Scholz-barth (2009). Green Roof Systems - A guide to the planning, design, and construction of landscapes over structure.
  • S. Environmental Protection Agency (2008). ‘Green Roofs’. In: Reducing Urban Heat Islands: Compendium of Strategies. Draft.
  • Voll, L., van Bemmel, R., Bakker, R., Geerling, L., Haring, M., Kleinveld, M., Ravesloot, CM., & Lankester, J. (2007). Rotterdam groen van boven: toepassing van groene daken in Rotterdam. Gemeente Rotterdam.

Meer informatie

Wil je meer technische informatie over groenblauwe daken? Kijk dan in de  kennisbank van RIONED. In deze lijst zie je of jouw organisatie toegang heeft tot deze kennisbank.

Afbeelding6 Groen dakKlik voor een vergroting (afbeelding: afbeelding6-groen-dak_1.jpg)

Bekijk andere maatregelen

Benieuwd naar de andere adaptatiemaatregelen op deze website?

Ga naar het overzicht

Delen
  • Delen op Facebook
  • Delen op LinkedIn
  • Delen op Whatsapp
  • Delen op Bluesky

Heb je vragen over klimaatadaptatie? Of ben je op zoek naar ervaringen met klimaatadaptatie in de praktijk?

  • Stel je vraag over klimaatadaptatie of deze website via de helpdesk.
  • Leer van anderen via  het team van Samen Klimaatbestendig.
  • Blijf op de hoogte van alle nieuwtjes via LinkedIn en via de nieuwsbrief.

Samen Sneller Klimaatbestendig!

Het Kennisportaal Klimaatadaptatie is dé informatiebron voor iedereen die werkt aan klimaatadaptatie. Je vindt hier praktische informatie, handige hulpmiddelen, inspirerende voorbeelden en het laatste nieuws.

Over deze website

  • Over ons
  • Disclaimer
  • Privacyverklaring
  • Contact
  • Archief
  • Toegankelijkheid
  • Kwetsbaarheid melden

Volg ons

LinkedIn