Sponswerking
Sponswerking betekent dat een landschap water kan opnemen, vasthouden en later weer kan afgeven. Het landschap werkt dan als een spons: tijdens natte periodes neemt het water op, zodat er minder wateroverlast ontstaat. En in droge tijden gaat dit water verdroging en watertekorten tegen.
Waarom hebben we sponswerking nodig?
We krijgen te maken met nattere winters en drogere zomers. Om het watersysteem veerkrachtiger te maken tegen deze extremen is een grotere sponswerking van het landschap noodzakelijk.
Bij het maken van toekomstbestendige keuzes in de ruimtelijke inrichting helpt het om de sponswerking van het landschap als uitgangspunt te nemen. Zo houd je bij afwegingen voor een robuuste ruimtelijke ordening en inrichting rekening met water en bodem, zoals ook beschreven in de Kamerbrief Water en Bodem Sturend (structurerende keuzes 16, 17, 24 en 30).
Nieuwe handreiking in ontwikkeling
Het Rijk ontwikkelt samen met Deltares en met input van waterschappen en provincies een handreiking om de sponswerking van landschappen te verbeteren. Deze handreiking helpt overheden om maatregelen tegen droogte en wateroverlast beter met elkaar in balans te brengen. Hoewel de handreiking nog niet af is, vind je de belangrijkste bouwstenen ervan alvast in dit kennisdossier. Deze kennis is gebaseerd op onderzoeken van de Beleidstafel Wateroverlast en de Kennisagenda Grondwater, aangevuld met resultaten uit de Europese Horizon-projecten SpongeScapes en SpongeWorks.

Heb je zelf ervaring met sponswerking in de praktijk? Dan waarderen we je feedback op dit kennisdossier. Deze feedback kunnen we gebruiken om de handreiking verder te ontwikkelen en aan te scherpen. De informatie actualiseren we regelmatig zodra nieuwe inzichten beschikbaar zijn.
Wat vind je in dit kennisdossier?
Op de volgende pagina’s lees je wat sponswerking is en hoe het verloren is gegaan. Ook vind je hier meer informatie over waarom het herstel belangrijk is en welke maatregelen je kunt nemen voor meer sponswerking. Verder geven we voorbeelden van hoe goed sponswerking werkt voor verschillende doelen. En er staat een eerste versie van de Handreiking Sponswerking in dit kennisdossier.
- Wat is sponswerking?
- Hoe is de sponswerking verloren gegaan?
- Waarom is herstel van sponswerking belangrijk?
- Maatregelen voor meer sponswerking
- Hoe goed werkt sponswerking tegen wateroverlast en droogte?
- Sponswerking in verschillende landschappen met voorbeelden uit de regio’s
- Handreiking Sponswerking
Vragen? Suggesties?
Wil je meer weten over sponswerking? Of heb je suggesties om dit kennisdossier aan te vullen? Vragen en suggesties zijn van harte welkom! Laat het ons weten via het contactformulier.
Meer informatie
- Rapport │ Sponswerking van landschappen in Nederland (januari 2024)-van-landschappen-in-nederland-definitief-voor-publicatie (1) (pdf, 6.3 MB)
- Rapport │ Sponswerking van landschappen in Nederland, Casestudie Chaamse Beken (januari 2024) (pdf, 5.7 MB)
- Rapport │ Sponswerking in het stroomgebied van de Chaamse beken (juli 2025) (pdf, 5.7 MB)
