Klimaatadaptatie in Utrecht

In de Nationale Klimaatadaptatiestrategie (NAS) en het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie hebben gemeenten, waterschappen, provincies en het Rijk afgesproken dat Nederland uiterlijk in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust ingericht moet zijn. De rol van de provincies hierin is vooral coördinerend, stimulerend en ondersteunend richting gemeenten, waterschappen en lokale organisaties. Hoe vult de provincie Utrecht deze rol in? En hoever is Utrecht met de ambities van het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie en de uitvoering van de NAS? Op deze pagina lees je daar meer over. Ook vind je hier een aantal voorbeelden van projecten waarbij de provincie betrokken is.

Programma Klimaatadaptatie

In het Programma Klimaatadaptatie 2020-2023 schetst de provincie Utrecht de aanpak voor de komende jaren, op weg naar een klimaatbestendige en waterveilige provincie in 2050. Met dit programma wil de provincie richting geven aan al haar andere beleid. Bovendien bieden klimaatadaptieve oplossingen ook kansen voor andere doelen en opgaven. Belangrijk onderdeel van de aanpak van de provincie is samenwerking: met bewoners, waterschappen, andere provincies, gemeenten, bedrijven en maatschappelijke organisaties wil ze aan de slag, zodat Utrecht ook in de toekomst een veilige en mooie provincie blijft.

Hoe ondersteunt provincie Utrecht gemeenten en waterschappen?

De provincie ondersteunt gemeenten en waterschappen in de eerste plaats door nauw met ze samen te werken in de werkregio’s. Daarnaast faciliteert en stimuleert ze klimaatadaptatie bij gemeenten en waterschappen op de volgende manieren:

  • In een aantal dossiers op het gebied van klimaatadaptatie heeft de provincie het voortouw genomen, zoals in het dossier klimaatadaptief bouwen. Hierop voert de provincie regie en ze heeft de afstemming gecoördineerd tussen bouwpartijen, gemeenten, waterschappen en andere betrokkenen op te komen tot Afspraken klimaatadaptief bouwen.
  • De provincie stelt financiële middelen beschikbaar. Zo kunnen gemeenten en waterschappen vanaf het najaar van 2021 gebruikmaken van een integrale subsidieregeling voor klimaatbestendige, groene en gezonde steden en dorpen.
  • Als gemeenten en waterschappen klimaatadaptatie in hun beleid willen opnemen, kunnen ze daarbij gebruikmaken van verschillende tools van de provincie. Zo heeft de provincie een toolkit ontwikkeld over het thema hittestress en deelt ze best practices en voorbeelden met de gemeenten en waterschappen. Daarnaast organiseert ze verschillende informatiebijeenkomsten.
  • De provincie voert ook zelf uit, bijvoorbeeld waar het gaat om provinciale infrastructuur. Er wordt gewerkt aan een stresstest om risico’s en kansen in kaart te brengen en klimaatadaptatie goed mee te koppelen. Verder ondersteunt de provincie uitvoeringsprojecten in de regio, zoals bijvoorbeeld in de Utrechtse Heuvelrug, waar gewerkt wordt aan enkele klimaatbestendige pleinen, of pilotprojecten groene schoolpleinen.
  • In de werkregio’s werkt de provincie mee aan regionale klimaatadaptatiestrategieën.

Wat doet de provincie met en voor andere partijen?

De provincie ondersteunt ook andere partijen, zoals maatschappelijke organisaties, kennisinstellingen, bedrijven en burgers, en bevordert ook de samenwerking tussen deze partijen. Daarbij wil ze altijd de samenhang met andere onderwerpen bevorderen, zoals met de energietransitie, biodiversiteit, natuur, wonen en werken. Ook werkt ze zelf met veel verschillende partijen samen, bijvoorbeeld in gebiedsontwikkelingen. Een paar voorbeelden van hoe de provincie andere partijen ondersteunt:

  • Ze stuurt aan en maakt prestatieafspraken (bijvoorbeeld voor klimaatadaptief bouwen).
  • Ze organiseert (online) informatiebijeenkomsten om kennis te delen.
  • Ze ondersteunt concrete fysieke maatregelen, pilots, voorbeeldprojecten en innovaties. Dit kunnen projecten zijn die verspreid zijn over meerdere regio’s of die van toepassing zijn op de hele provincie, zoals projecten in de bouwsector.
  • Vanuit de provincie zijn er vanaf het najaar 2021 subsidies beschikbaar voor gemeenten, bedrijven, woningcorporaties, onderwijs- en sportinstellingen, maatschappelijke organisaties, collectieven van bewoners en ziekenhuizen.
  • De provincie ondersteunt klimaatadaptieve initiatieven voor bewustwording en gedragsverandering rondom klimaatadaptatie, bijvoorbeeld door scholen.

Hoe ver is de provincie met de ambities van het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie?

Het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie is opgebouwd volgens zeven ambities. Om te bereiken dat Nederland in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust is ingericht, hebben de overheden afgesproken om allemaal met deze ambities aan de slag te gaan. Hieronder lees je hoever de provincie met deze ambities is.

Kwetsbaarheid in beeld brengen

De provincie Utrecht heeft samen met de DPRA-werkregio's stresstesten uitgevoerd. Deze staan op het Utrechtse klimaatportaal. Daarnaast werkt de provincie nu aan specifieke stresstesten voor de sectoren Landbouw, Infrastructuur en Natuur. Als die klaar zijn, komen ze ook op het klimaatportaal te staan.

Risicodialoog voeren en strategie opstellen

In de verschillende werkregio's zijn er als voorbereiding op de adaptatiestrategie vele risicodialogen gevoerd. De provincie Utrecht was hier nauw bij betrokken. Ook binnen de organisatie van de provincie zelf zijn er risicodialogen gevoerd. Ook voor en na de specifieke stresstesten voor de sectoren Infrastructuur, Landbouw en Natuur voert de provincie risicodialogen, zowel intern als extern met de werkregio's. Daarnaast heeft de provincie samen met gemeenten, waterschappen, veiligheidsregio’s en stakeholders vier regionale adaptatiestrategieën opgesteld.

Uitvoeringsagenda opstellen

Alle vier de werkregio's werken nu aan een uitvoeringsagenda. Ook daar is de provincie Utrecht nauw bij betrokken.

Meekoppelkansen benutten

De provincie is steeds op zoek naar manieren om klimaatadaptatie mee te koppelen met andere opgaven, zowel in haar eigen programma als in samenwerking met de werkregio's. Daarvoor sluit ze zoveel mogelijk aan bij lopende trajecten en werkt ze intern nauw samen met bijvoorbeeld de afdelingen Gezonde leefomgeving, Biodiversiteit, Landbouw, Nieuwe Hollandse Waterlinie en Mobiliteit.

Stimuleren en faciliteren

De provincie deelt haar ervaringen met de werkregio’s en met de andere provincies, en leert ook weer van hen. Daarnaast werkt ze aan verschillende producten die andere partijen kunnen inspireren en ondersteunen bij het klimaatbestendig inrichten van de leefomgeving. Voorbeelden hiervan zijn ‘Bouwstenen voor klimaatbestendige pleinen’ en het ‘Inspiratiedocument Landbouw’, dat nog in ontwikkeling is.

Handelen bij calamiteiten

Hoe veilig is de provincie en wie doet wat als er een ramp of incident gebeurt? Daarover is de provincie vanuit afdelingen waterveiligheid en mobiliteit in gesprek met de veiligheidsregio.

Monitoring

De stresstesten van de werkregio’s DPRA zijn inmiddels uitgevoerd. Deze zijn op het digitale klimaatportaal te vinden. Verder vind je hier ook diverse kaarten in het kader van monitoring.

Wat gebeurt er al aan klimaatadaptatie in Utrecht?

De provincie pakt klimaatadaptatie in Utrecht op verschillende manieren aan. Op de tegels hieronder vind je voorbeelden van Utrechtse projecten. Als je op een tegel klikt, kom je op een pagina met meer informatie.

Vragen over klimaatadaptatie in Utrecht?

Meer over klimaatadaptatie in de provincie Utrecht vind je op het Utrechtse klimaatportaal. Heb je vragen over klimaatadaptatie aan de provincie Utrecht? Dan kun je een mail sturen naar klimaatadaptatie@provincie-utrecht.nl.