De kracht van water, bodem en cultuurhistorie bij ruimtelijke ontwikkeling
Water, bodem en cultuurhistorie vormen samen de sleutel tot betekenisvolle en toekomstbestendige ontwikkeling van onze omgeving. Op deze pagina ontdek je hoe deze elementen actief richting kunnen geven aan ruimtelijke ontwikkeling en elkaar in de praktijk versterken.
We laten zien hoe gebiedsopgaven hand in hand kunnen gaan met landschappelijke en cultuurhistorische waarden en bieden inspiratie en concrete handvatten om hier zelf mee aan de slag te gaan. Tegelijkertijd laten we zien dat dit in de praktijk complex is en gepaard gaat met uiteenlopende perspectieven en uitdagingen. Uitdagingen spelen bijvoorbeeld op het gebied van sturing, eigenaarschap en betrokkenheid van belanghebbenden.
De kernboodschap is duidelijk: betrek naast water en bodem ook cultuurhistorie bewust bij het vormgeven van gebiedsprocessen. Historische kennis maakt inzichtelijk hoe een gebied is ingericht, hoe het door de tijd heen is aangepast en welke keuzes mensen in het verleden hebben gemaakt. Dat vergroot het begrip van de werking en het hoe en waarom van de huidige omgeving en helpt om beter onderbouwde keuzes te maken voor de toekomst.
Wat vind je op deze pagina?
Deze pagina bundelt praktische lessen en aanbevelingen, geïllustreerd met voorbeelden uit drie gebiedsprocessen: landgoederenzone Baakse Beek, NOVEX regio Zwolle en NOVEX De Peel. Ook vind je meer informatie over de drie verschillende gebiedsprocessen.
Beschrijving van de aanpak
De beschrijvingen, lessen en aanbevelingen zijn tot stand gekomen via een project op initiatief en in opdracht van STOWA (Stichting Toegepast Onderzoek Waterbeheer) en de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed (RCE), uitgevoerd door stichting Climate Adaptation Services (CAS). Doel van dit project was om inzicht te geven in hoe water, bodem en cultuurhistorie samenkomen en hoe ze elkaar kunnen versterken in ruimtelijke ontwikkelingen. Het bieden van inspiratie en praktische handvatten voor andere gebieden stond hierbij centraal.
Stichting CAS heeft hiervoor drie uiteenlopende gebiedsprocessen geanalyseerd, elk met een eigen context, schaalniveau en aanpak: landgoederenzone Baakse Beek, NOVEX regio Zwolle en NOVEX De Peel. Door deze processen diepgaand te beschrijven, is inzicht ontstaan in verschillende manieren van werken en samenwerken. De analyse is gebaseerd op uitgebreide interviews met betrokkenen uit de praktijk met uiteenlopende ervaringen en perspectieven. Uit deze gesprekken zijn rode draden, overeenkomsten en terugkerende thema’s gehaald. Op basis daarvan zijn lessen en aanbevelingen geformuleerd die niet op één casus zijn gebaseerd, maar voortkomen uit een bundeling van verschillende inzichten en herkenbaar zijn in meerdere gebiedsprocessen. Daarmee bieden ze een breed toepasbaar en praktijkgericht perspectief op het organiseren en uitvoeren van gebiedsprocessen, met specifieke aandacht voor de rol van water, bodem en cultuurhistorie.
Met dank aan de geïnterviewden:
Landgoederenzone Baakse Beek: Astrid Stokman (Projectmanager gebiedsproces Baakse Beek, Land-iD) & Louisa Remesal (Omgevingsmanager Baakse Beek, Waterschap Rijn en IJssel) | Henk Hoogeveen & Paul Thissen (Provincie Gelderland) | Eelco Schurer (Bronckhorster Kroonjuwelenberaad)
NOVEX regio Zwolle: Stephanie van Schaik (Programmamanager Regionale Sponsstrategie, Waterschap Drents Overijsselse Delta) | Emil Hartman (Waterschap Vallei en Veluwe) | Rick Veenhof (Gemeente Dalfsen) | Hugo Vernhout (Landgoed Vilsteren)
NOVEX De Peel: Gaston Gelissen (Gebiedsmanager NOVEX De Peel) & Ton Cornelissen (Waterschap Aa en Maas) | Rob Jacobs (Gemeente Deurne) | Jos Stemkens (Waterschap Limburg) | Hendrik Hoeksema (ZLTO) | Peter van Dijck (LLTB)