Natuurlijke klimaatbuffer Griend


Sinds de aanleg van de Afsluitdijk wordt de zandplaat Griend steeds kleiner. Dat komt waarschijnlijk doordat het verschil tussen hoog en laag water is toegenomen. Aan de westkant verdwijnt daardoor een deel van Griend in zee terwijl er aan de oostkant niet genoeg aangroeit. Wetenschappers van de Rijksuniversiteit Groningen (RUG), de Radboud Universiteit en het Koninklijk Nederlands Instituut der Zee (NIOZ) hebben veel onderzoek en veldwerk gedaan om Griend te beschermen. Ook hebben Natuurmonumenten en Rijkswaterstaat een aantal grote maatregelen genomen. Hieronder lees je wat er allemaal is gebeurd.

Welke maatregelen zijn er genomen?

Aan de westkant van Griend heeft Rijkswaterstaat een grote strook zand aangebracht. Deze strook zand beschermt de bestaande kwelder zoals een schoorwal dat vroeger deed. Natuurmonumenten heeft daarnaast als experiment een kunstmatig rif aangelegd met kleine mosselbanken. Achter deze mosselbanken hebben ze zeegras gezaaid. De mosselbanken en het zeegras worden biobouwers genoemd: levende golfdempers die een kustgebied versterken en meegroeien met de zee. Ook hebben ze aan de noordkant van het eiland een opening gemaakt die ervoor zorgt dat het eiland bij winterstormen kan overstromen. Dit levert Griend zand op waardoor het eiland hoog genoeg blijft liggen. Ook spoelt het water mest van broedende vogels weg, wat goed is voor de plantenrijkdom op Griend.

Wat zijn de resultaten?

De maatregelen hebben tot de volgende resultaten en kennis geleid:

  • Griend is beschermd tegen de zee. Door deze maatregelen is het eiland zelfs meer dan twee keer zo groot geworden: het is van 25 hectare gegroeid naar 65 hectare. De komende decennia zal er daardoor op het oorspronkelijke eiland geen erosie zijn.
  • De kunstmatige riffen waren niet groot genoeg om te kunnen zeggen of ze hebben geholpen om het eiland te beschermen.
  • Alleen aan de oostkant van Griend lukt het om zeegrasvelden terug te krijgen. Op kleine schaal houdt zeegras daar zand en slib vast en kan het een goede natuurlijke klimaatbuffer zijn.
  • De betrokken partijen hebben ervaring opgedaan met hoe je op een natuurlijke manier waterkeringen en dijken kunt maken. Hoe worden golven gebroken? En hoe werken deze biobouwers? Met meer kennis kun je deze vernieuwende en duurzame werkwijze ook in andere kustgebieden toepassen.

Kijk via de website van BNNVARA een fragment uit het televisieprogramma Vroege vogels over de werkzaamheden op Griend in 2017.

De voordelen van zeegras

Vroeger groeide er heel veel zeegras in de Waddenzee, maar door ziekte, een slechtere waterkwaliteit en de aanleg van de Afsluitdijk was het bijna verdwenen. Maar zeegras heeft veel voordelen. Het is bijvoorbeeld goed voor de biodiversiteit. Ook kan zeegras sediment vasthouden en daardoor wadplaten sterker maken en zelfs ophogen. Daarom zijn verschillende partijen al jaren bezig om zeegrasvelden te kweken op verschillende plekken in de Waddenzee.

Zeegras helpt Griend groeien

De RUG, de Radboud Universiteit en het NIOZ volgden tijdens het onderzoeksprogramma 'Sleutelen aan Zeegras' de ontwikkelingen op Griend. Zeegras houdt zand vast, waardoor delen van het wad hoger komen te liggen. Tijdens de droge en hete zomer van 2018 bleek dat hogere zeegrasvelden kwetsbaar zijn voor uitdroging. Daarom deden onderzoekers in 2019 proeven met het zaaien van zeegras in lagere delen van het gebied. Daar bleek het zeegras beter bestand tegen hitte en droogte. De resultaten helpen bij het herstel van zeegrasvelden en het versterken van de natuurlijke kustbescherming op Griend.

Contactpersoon

Quirin Smeele
Natuurmonumenten
Q.Smeele@Natuurmonumenten.nl


Deelnemer
Natuurlijke klimaatbuffer Griend
Schaal
Regio/provincie
Thema
Biodiversiteit, Overstroming
Categorie
Maatregelen nemen - Gevolgbeperking, Maatregelen nemen - Natuurlijk systeem versterken