Gebruik van regenwater

Hoe kun je regenwater gebruiken?

Je kunt regenwater opvangen en opslaan in een ton, tank of put. Sommige mensen gebruiken zelfs een oude giertank om regenwater op te slaan. Het opgeslagen regenwater kun je gebruiken om de tuin te sproeien, planten water te geven, de wc door te spoelen, of tuinmeubels, het terras of de straat schoon te maken. Ook kun je het gebruiken voor de wasmachine. Het regenwater kun je niet gebruiken om te drinken, te koken of te douchen. Daarvoor moet het eerst worden gezuiverd tot 'hygiënisch water'.

Welke systemen zijn er?

Er bestaan drie basissystemen voor regenwatergebruik: de regenton, de regenwatertank met pompsysteem en de regenwaterbuffer met zwaartekrachtsysteem.

Regenton

De regenton is het meest eenvoudige systeem om regenwater in op te vangen voor gebruik. Nadeel is dat een regenton vaak te klein is om water te bufferen voor hele droge periodes. De meeste regentonnen voldoen ook niet aan de eisen om regenwater als huishoudwater te gebruiken, volgens de norm voor Leidingwaterinstallaties.

Regenwatertank met pompsysteem

De regenwatertank met pompsysteem is het meest gebruikte systeem om regenwater in op te vangen voor gebruik. De regenwatertank is ingegraven in de grond of staat in een kelder of berging. Het systeem kan dus bovengronds of ondergronds worden aangelegd. Het water wordt voor gebruik onder druk gebracht met een pomp, zodat het naar verschillende tappunten kan worden geleid. Ondergrondse opslag heeft als voordeel dat het er koel en donker is. Het water blijft dan langer goed. Ook kun je makkelijker kiezen voor een grotere opslag dan bij een zwaartekrachtsysteem. Mogelijke nadelen zijn dat er onderhoud nodig is aan het pompsysteem en dat er elektriciteit wordt gebruikt. Als de pomp niet in de tank zit, kan hij geluidsoverlast veroorzaken. Maar het wordt steeds meer de standaard om de pomp in de tank zelf te plaatsen.

Regenwaterbuffer met zwaartekrachtsysteem

De regenwaterbuffer met zwaartekrachtsysteem ligt boven de tappunten, bijvoorbeeld op zolder. Het water wordt verdeeld met hulp van zwaartekracht. Er hoeft daardoor niet gepompt te worden, waardoor het een energiezuinig systeem is. Verder is het een eenvoudig systeem met lage investerings- en onderhoudskosten. Het is wel belangrijk dat de regenwaterbuffer vorstvrij is en het donker en koel is, onder de 20 graden. Dat is vaak lastig om te realiseren. Een ander nadeel is de lage waterdruk in het leidingnet, waardoor het water bijvoorbeeld niet geschikt is voor wasmachines. En als er een lekkage is, zal dat schade veroorzaken in de woning.

Hoe helpt het gebruik van regenwater om de omgeving klimaatbestendiger te maken?

Door regenwater op te vangen en te gebruiken kun je wateroverlast helpen verminderen, verdroging helpen tegengaan en de vraag naar drinkwater tijdens droge periodes verminderen.

Vermindert wateroverlast

Regentonnen of regenwatertanks kunnen wateroverlast helpen verminderen door regenwater tijdelijk op te slaan. Daardoor wordt het riool minder belast en zijn er minder riooloverstorten.

Helpt verdroging van groen tegengaan

Als je regenwater uit een regenton of regenwatertank gebruikt om bomen, gras, planten en gewassen water te geven in droge periodes, kan dat helpen om verdroging tegen te gaan. Juist bij het vergroenen van steden is dit gebruik van regenwater heel belangrijk.

Vermindert gebruik van kwetsbare drinkwaterbronnen

Het gebruik van regenwater vermindert de vraag naar drinkwater. Daardoor wordt er minder grondwater onttrokken en worden ook andere natuurlijke waterbronnen minder belast. Dat is beter voor de natuur en voor landbouwgewassen. De vraag naar drinkwater verminderen is vooral belangrijk in droge periodes, die door klimaatverandering vaker kunnen voorkomen en langer kunnen duren.

Aan welke andere doelen draagt het gebruik van regenwater bij?

Door regenwater op te vangen voor gebruik, draag je ook bij aan andere duurzame doelen.

Circulair gebruik, net als de natuur het doet

Door regenwater op te vangen en te gebruiken voordat je het in de bodem laat infiltreren, doe je eigenlijk hetzelfde als al gebeurt in de natuur. Daar wordt regenwater gebruikt in de volgende stappen:

1. Bomen en planten vangen het regenwater op
2. Zij gebruiken het regenwater
3. De rest van het regenwater infiltreert in de bodem
4. Wat niet infiltreert, wordt afgevoerd naar oppervlaktewater

Energiebesparing?

Door regenwater te gebruiken voor verschillende doelen, wordt er minder drinkwater gebruikt. Dat betekent dat er minder regen- en rioolwater gezuiverd hoeft te worden. Daarmee kun je energie besparen. Aan de andere kant verbruiken regenwatersystemen zelf ook energie, denk aan pompen en filters. Het hangt sterk af van het type regenwatersysteem of en hoeveel energie je bespaart:

• Bij systemen die heel energiezuinig zijn, kan er lichte tot behoorlijke energiewinst zijn. Zo kun je behoorlijk veel energie besparen als je regenwater ook gebruikt als thermische bron. Dat kan in combinatie met zonnepanelen.
• Bij gemiddelde energiezuinige systemen is de energiewinst klein of nul.
• Bij systemen die veel energie verbruiken, bespaar je geen energie. Die systemen verbruiken namelijk meer energie dan dat je er energie mee bespaart door zuinig te zijn met drinkwater.

Bijdrage aan voedselproductie

Je kunt regenwater ook opslaan en gebruiken om landbouwgewassen te besproeien in droge periodes. Zo kan het gebruik van regenwater bijdragen aan de voedselproductie.

Bewustwording en sociale effecten

Regenwater opvangen voor gebruik, helpt bewoners om bewuster te worden van de waarde van water. Als je regenwater op wijkniveau gaat gebruiken voor andere doelen dan drinkwater, kan dat bewoners ook meer betrekken bij maatschappelijke vraagstukken en de buurt.

Hoeveel water kun je opvangen met een regenton of regenwatertank?

Een regenton kan tussen de 100 en 200 liter regenwater opvangen. Er zijn ook kleinere en grotere regentonnen, met een inhoud van 50 tot 1.000 liter. Een regenwatertank kan veel meer water opslaan: van 500 tot 10.000 liter of meer.

Hoe sterk kun je de kans op wateroverlast en drinkwatertekort verminderen met een regenton of -tank?

Vincent Wolfs van de Universiteit van Leuven heeft met modelsimulaties onderzocht wat het effect van regenwatergebruik in huis kan zijn op de piekafvoer en dus op de kans op wateroverlast. Daaruit blijkt dat de piekafvoer door regenwatergebruik kan zakken van 1,6 liter per seconde naar 0,3 liter per seconde. Daardoor neemt de kans op wateroverlast sterk af.

Hoe sterk kun je de vraag naar drinkwater verminderen met een regenton of -tank?

Uit onderzoek van Deltares (2023) naar het huishoudelijk gebruik van regenwater blijkt dat je door regenwater te gebruiken flink op de vraag naar drinkwater kunt besparen: voor het hele Vitens-gebied werd er 45% aan drinkwater bespaard. Er is hierbij wel een groot verschil tussen verschillende woningtypen: vrijstaande woningen kunnen bijvoorbeeld veel meer water besparen dan appartementen. Dat komt omdat appartementen vaak een kleiner dakoppervlak hebben, waardoor er minder water van het dak in de regenton terechtkomt. In het onderzoek konden vrijstaande woningen tot wel 75% water per jaar besparen terwijl appartementen maar tot 8% konden besparen.

Kan het gebruik van regenwater ook nadelen hebben?

Het Drentse drinkwaterbedrijf WMD Drinkwater heeft Witteveen+Bos gevraagd om een notitie over de voor- en nadelen van regenwater voor huishoudelijk gebruik. In deze notitie ‘Decentraal gebruik van hemelwater (2023) en ook in hun rapport ‘Hemelwater- en grijswatergebruik in het gebouw’ (2023) staan een aantal mogelijke nadelen genoemd. Hieronder lees je welke dat kunnen zijn.

Gezondheidsrisico's door verkeerde aansluiting

Regenwatersystemen moeten volledig gescheiden blijven van de drinkwaterinstallatie. Als regenwaterleidingen per ongeluk worden gekoppeld aan drinkwaterleidingen, kan dat leiden tot ernstige gezondheidsrisico’s. Daarom zijn er strikte regels nodig voor aanleg en beheer. Volgens het RIVM (2025) is het sterk aan te bevelen om dat te laten doen door een gecertificeerde organisatie. Als de aanleg of het beheer niet goed gaan, kan regenwater vervuild raken, kunnen bacteriën in het water groeien of kunnen filters en pompen verstopt raken of kapotgaan.

Gezondheidsrisico's door bacteriën in regenwater?

Opgevangen regenwater kan besmet zijn met bacteriën, zoals van vogelpoep. Ook kunnen er bacteriën in zitten die ziektes kunnen verspreiden. Maar volgens een rapport van Witteveen+Bos (2023) kun je uit verschillende onderzoeken afleiden dat er bij goed ontworpen, goed aangelegde en goed onderhouden systemen geen onaanvaardbare risico’s ontstaan als je dit regenwater gebruikt voor toiletspoeling, wasmachines of de tuin.

In 2025 adviseerde het RIVM wel in een kennisnotitie aan het Rijk om vast te leggen welke gezondheidsrisico’s er wel en niet worden geaccepteerd. Ook adviseert het RIVM om kwaliteitseisen en monitoring op te stellen en regelmatige controle van het systeem te verplichten. Daarnaast is het goed om het ontwerp, beheer en de aanleg van een regenwatersysteem te laten doen door een gecertificeerde organisatie. Let verder op het volgende:

• Regenwater kan niet gebruikt worden als drinkwater of voor activiteiten waarbij hygiëne belangrijk is, zoals douchen en handen wassen.
• De eerste 2 millimeter regenwater die van bijvoorbeeld een dak afstroomt, bevat meer verontreinigingen. Het is goed om deze ‘first flush’ niet op te vangen.

Kans op muggen in bovengrondse regentonnen en -tanks

Uit onderzoek in Australië en de VS (Hunt & Gee, 2021) blijkt dat er vaak muggen en larven voorkomen in bovengrondse regenwateropvangsystemen. Deze kunnen ziektes verspreiden. Door klimaatverandering wordt het risico hierop in Nederland ook groter. Je kunt dit voorkomen door openingen van regenwatersystemen af te sluiten voor muggen, bijvoorbeeld met muggenwerend gaas. Ook is het belangrijk om ervoor te zorgen dat er bij het overstromen van een regenwatersysteem geen langdurige plassen ontstaan.

Soms liever infiltreren in de bodem

Als regenwater op grote schaal wordt opgevangen voor gebruik, wordt er minder water in de bodem geïnfiltreerd. In sommige gebieden is het juist wenselijk dat het grondwater wordt aangevuld.

Regenwatersystemen zijn niet altijd duurzaam

Regenwatersystemen zijn niet altijd energiezuiniger en milieuvriendelijker. Door de pomp van een regenwatersysteem kan dit systeem meer energie gebruiken dan er nodig is voor drinkwaterproductie. Verder kan er voor regenwatersystemen extra materiaal worden gebruikt ten opzichte van de gebruikelijke levering van drinkwater voor putten, leidingwerk en pompen.

Opbrengst kan onzeker zijn tijdens droogte

Regenwatersystemen hebben alleen effect als er genoeg regen valt en de buffercapaciteit groot genoeg is. Als het langere tijd droog is, raakt de tank leeg. De opbrengst is dan onzeker.

Hoe meet je het effect van regenwatergebruik? Met welke indicatoren en meetmethodes?

Om de effecten van regenwatergebruik te meten, kun je verschillende indicatoren en meetmethodes gebruiken. Hieronder noemen we er een aantal.

Watergebruik

Hoeveel drinkwater bespaar of gebruik je? Bijvoorbeeld jaarlijks als gebouw of wijk in m³? Of hoeveel liter bespaar je per persoon per dag? Of met welk percentage vermindert regenwatergebruik het gebruik van leidingwater? Een mogelijke andere indicator: hoe sterk vermindert regenwatergebruik het piekverbruik, bijvoorbeeld op warme zomerdagen?

Een aantal mogelijke methodes hierbij:

• Je kunt voor- en nametingen doen met watermeters op bijvoorbeeld drinkwateraansluitingen en regenwatertanks.
• Je kunt verschillende wijken met elkaar vergelijken, bijvoorbeeld een wijk waarin veel regenwater wordt opgevangen met een wijk waarin dat niet gebeurt.
• Je kunt ook uitgaan van een modelbenadering, zie bijvoorbeeld hoofdstuk 4.2.3 en 4.2.4 van het rapport van Deltares (2023) (pdf, 4.8 MB).

Hydrologische effecten

Wat zijn de hydrologische effecten op het watersysteem? Hoe sterk vermindert regenwatergebruik bijvoorbeeld de kans op wateroverlast? En welk effect heeft het op de grondwaterstand? Hoeveel minder water wordt er bijvoorbeeld afgevoerd naar het riool, in volume (m3 per jaar) of in percentage van de totale afgevoerde neerslag? Een aantal andere mogelijk indicatoren:

• Hoe sterk neemt de piekafvoer af?
• Hoe groot is het overstortvolume en hoeveel overstortmomenten zijn er, voor en na gebruik van regenwater?
• Hoeveel regenwater infiltreert er in m3 per jaar?
• Hoe veranderen de grondwaterstanden?

Een aantal mogelijke methodes bij dit soort vragen:

• Maak waterbalansen op perceel- of wijkniveau, zie bijvoorbeeld het afstudeeronderzoek ‘Effectenstudie collectief hergebruik van hemelwater’ (2025) van M. Valk aan de Hogeschool Windesheim.
• Gebruik hydrologische modellen of rioleringsmodellen, zoals hoofdstuk 4 van het rapport van Deltares (2023) (pdf, 4.8 MB).
• Monitor in het veld, bijvoorbeeld met debietmeters in afvoerleidingen, of met peilbuizen voor grondwater.

Waterkwaliteit

Welke invloed heeft het gebruik van regenwater op de waterkwaliteit? Wat voor invloed heeft het bijvoorbeeld op de microbiologische vervuiling van het water, zoals de E. Coli bacterie? En op de chemische vervuiling, zoals metalen en PAK’s?

Je kunt hiervoor de first flush (eerste 2 mm die van een dak of ander oppervlak afstroomt) vergelijken met het regenwater erna. Zie ook de rapporten ‘Decentraal gebruik van hemelwater’ en ‘Hemelwater- en grijswatergebruik in het gebouw’ van Witteveen+Bos (2023). Je kunt ook monsters nemen op meerdere plekken, zoals dakafvoer, tank, tappunt, overstort. Of je vergelijkt de waardes met die in de STOWA-database kwaliteit van afstromend hemelwater in Nederland (2020).

Wil je meer weten over de effecten van verschillende adaptatiemaatregelen op de waterkwaliteit? Bekijk dan het kennisdossier waterkwaliteit op dit kennisportaal.

Kosten en terugverdientijd

Wat zijn de kosten? En hoe duurzaam is het? Wat is bijvoorbeeld de totale hoeveelheid drinkwater in m³ die een gebouw, locatie of bedrijf per jaar uit de waterleiding gebruikt? Vervolgens kun je nagaan hoeveel het gebruik van regenwater dit verbruik kan verminderen. Of wat is de totale hoeveelheid drinkwater in m³ die nodig is om 1 product te maken? Hoe kan het gebruik van regenwater dit getal verlagen?

Een andere indicator kan zijn: hoeveel leidingwater gebruikt een persoon gemiddeld? Hoe verandert dit wanneer regenwater wordt gebruikt? Tot slot kun je de terugverdientijd van regenwatersystemen berekenen. Vergelijk daarvoor de investeringskosten met de besparing op waterkosten en heffingen.

Betrouwbaarheid en beschikbaarheid

Hoe betrouwbaar is het regenwatersysteem? Hoe vaak is er regenwater beschikbaar bij droogte? Dit kun je meten door de resultaten bij wisselende weersomstandigheden met elkaar te vergelijken.

Zijn er voorbeelden van effectmetingen?

Er zijn een aantal voorbeelden van effectmetingen:

• Deltares heeft in 2023 (pdf, 4.8 MB) onderzocht of en in welke vorm het oogsten van regenwater kan bijdragen aan de waterbeschikbaarheid in droge periodes. Daarbij heeft ze het leveringsgebied van Vitens gebruikt als casus. Hier heeft ze onder andere gemeten hoeveel drinkwater je kunt besparen per woningtype (vrijstaande woning, rijwoning en appartementencomplex) en voor het hele Vitens-gebied. Ook heeft ze gemeten hoeveel dagen per jaar de tank leeg is en wat het maximaal aantal opeenvolgende droge dagen is.
• Bij verschillende individuele regenwaterinstallaties is de waterkwantiteit en -kwaliteit gemeten. Bijvoorbeeld bij twee bedrijven in Euvelgunne.
• Dashboards van waterhubs in Enschede: de gemeente Enschede heeft vier circulaire waterhubs aangelegd. Een dashboard toont monitorgegevens van de waterhubs. Hierop zie je hoeveel water er op het moment beschikbaar is, wat de waterkwaliteit is en hoeveel water er wordt gebruikt. Het dashboard kan deze gegevens ook over een langere periode tonen. Zo kan de gemeente het effect van de waterhubs makkelijk monitoren en zien waar aanpassingen nodig zijn.
• ClimateScan: op ClimateScan zijn een aantal voorbeelden te zien van regenwatergebruik die gemonitord zijn. Filter hiervoor op "alleen uitgelichte projecten" in de linkerkolom.

Waaruit bestaat een regenwatertank?

Een regenwatertank heeft een ingebouwd filter. Het regenwater komt via dit filter in de tank terecht. Het vuil en restwater gaan vervolgens naar het riool, het oppervlaktewater of een infiltratievoorziening. In de tank, of soms in de woning, zit een pomp. Deze pomp transporteert het water en levert het onder druk aan de tappunten. Elk tappunt moet verplicht een pictogram hebben met de tekst ‘Niet drinkbaar’. Er is ook een back-up voor leidingwater in het systeem. Als de tank leeg is, gebruik je automatisch leidingwater. Het is heel belangrijk om het regenwatersysteem gescheiden te houden van het drinkwater. Daarom is het advies om verschillende soorten leidingen te gebruiken, zodat het verschil goed zichtbaar is. Verder heeft de tank een overloop. Daardoor kan te veel regenwater uit de tank stromen.

Waaruit bestaat een regenton?

Een regenton is meestal gemaakt van kunststof. Het bevat een voetstuk om de ton hoger te plaatsen. Zo past er makkelijk een gieter of emmer onder het kraantje om bijvoorbeeld groen mee te besproeien. Verder kun je ervoor kiezen om een vulautomaat in de regenton te installeren. Deze leidt regenwater in de ton en voert het af via de regenpijp als de ton vol is. Dan stroomt de rest van het regenwater het riool in. Je kunt een regenton ook zonder vulautomaat installeren en de rest van het water wegleiden met een slang, met of zonder gaatjes, boven in de regenton. Ook kun je ervoor kiezen om de regenpijp helemaal van het riool af te koppelen, en het overtollige water zo in je tuin op te vangen.

Waar moet je op letten bij het ontwerp?

Als je een regenwater gaat gebruiken, is het belangrijk om na te denken over de volgende vragen.

Waarvoor ga je het regenwater gebruiken?

Bedenk vooraf waarvoor je het regenwater wilt gebruiken. Je kunt het bijvoorbeeld gebruiken voor de tuin en ander groen rond een woning of bedrijf. Ook kun je het gebruiken voor toiletspoeling, de wasmachine en schoonmaak in en rond het huis. Bedrijven kunnen regenwater ook gebruiken voor verschillende processen.

Wil je het gebruiken voor drinkwater van dieren? Dan is het aan te raden om het nog na te zuiveren, bijvoorbeeld met membraanfilter of uv-installatie. Sommige dieren drinken regenwater liever dan leidingwater.

Welk materiaal kan je het beste gebruiken?

Een regenwaterput, -tank, -ton of ander systeem voor gebruik van regenwater kan van allerlei materialen zijn. Vaak zijn ze van kunststof of beton. Gebruik bij voorkeur betonnen tanks. Regenwater blijft daarin het schoonst. In kunststof tanks ontstaat sneller organische groei.

Hoe groot is een regenwatersysteem?

Een regenton varieert sterk in grootte, en kan tussen 50 en 1000 liter regenwater opvangen. Je kunt ook meerdere regentonnen met elkaar verbinden om de opvangmogelijkheden te vergroten. Een regenwatertank kan veel meer water opslaan: van 500 tot 10.000 liter of meer. Een ondergrondse regenwatertank voor nieuwbouwwoningen is nu vaak 6 m³. Dit systeem wordt steeds meer de standaard bij nieuwbouwwoningen. Voor bedrijven zijn de tanks groter of worden er meerdere gebruikt.

Zijn er ontwerprichtlijnen voor het gebruik van regenwater?

Op 2 januari 2024 is de ISSO-publicatie 70 beschikbaar gekomen: ‘Hemelwater en grijswater binnen de perceelgrens’. Hierin is het gebruik van regenwater samengevoegd met het rapport over het hergebruik van grijswater. Grijswater is gebruikt water van douche en wasmachine.

Waar moet je verder op letten bij de aanleg?

Bij regenwatersystemen is het belangrijk om de waterkwaliteit goed te houden. Let daarom bij de aanleg ook op het volgende:

• Sla het water op een koele en donkere plek op, zodat er geen uv-straling bij kan komen.
• Sla het water koel op.

Ondergrondse systemen voldoen meestal aan beide voorwaarden. Daarom zijn ze een goede manier om regenwater op te slaan. Heb je een bovengronds systeem? Zet deze dan op een koele plek en in de schaduw.

Waar kun je een regenwatertank aanleggen?

De meeste regenwatertanks of putten worden ondergronds aangelegd: dan kan de tank veel water opslaan zonder dat hij gebruiksruimte inneemt. Ook blijft het water koel en donker. Je moet dan wel graven in de grond, en hierbij goed afstand houden tot funderingen en leidingen. Verder moet je ook rekening houden met de bodem:

• Is de grondwaterstand hoog? Dan moet je de regenwatertank vastzetten aan een betonnen vloer, zodat de tank niet omhoog kan komen drijven.
• Is de grond slap of zacht? Dan moet je de tank op palen zetten (onderheien), zodat hij stevig blijft staan.

Een regenwatertank kan ook bovengronds worden geplaatst. Dat is goedkoper en makkelijker, maar er gaat minder regenwater in. De tank of ton moet op een koele plek staan én in de winter kan hij bevriezen.

Waar vind je in Nederland regenwatersystemen?

Op allerlei plekken in Nederland vind je regenwatersystemen. De afbeelding van de kaart op ClimateScan laat dat duidelijk zien. Op ClimateScan kun je ook voorbeelden vinden uit het buitenland.

Op welke schaal kun je regenwater gebruiken?

Je kunt regenwatersystemen op kleine en grote schaal aanleggen. Dat kan bijvoorbeeld met een regenton of regenwatertank bij een woning of bedrijf. Maar het kan ook groter, met meerdere regenwatertanks bij een appartementencomplex of op een bedrijventerrein.

Heb je een vergunning nodig?

Wil je een regenwatersysteem aanleggen in openbaar gebied? Dan moet je daarvoor een vergunning aanvragen. In Nederland is er geen vergunning nodig voor een regenwatersysteem op particulier terrein.

Hoe zorg je dat een regenton goed blijft werken?

Met deze tips zorg je ervoor dat een regenton goed blijft werken:

• Gebruik een bladvanger of zeef. Dit helpt om verstoppingen en vervuiling van het water te voorkomen.
• Worden er flinke buien voorspeld? Zorg dan van tevoren dat de regenton leeg is om het water op te kunnen vangen.
• Zorg dat de ton in de schaduw staat, om de waterkwaliteit zo goed mogelijk te houden.
• Zorg voor een deksel op de ton, om muggenoverlast te voorkomen
• Heb je een houten regenton? Laat deze dan voor de winter leeglopen, zodat hij niet kapot vriest.

Hoe zorg je dat een regenwatertank goed blijft werken?

Met deze tips zorg je ervoor dat een regenwatertank goed blijft werken:

• Controleer en maak de filters regelmatig schoon.
• Monitor de waterkwaliteit in de tank.
• Inspecteer bijvoorbeeld jaarlijks de pomp en leidingen.
• Check ook regelmatig of drinkwater en regenwater strikt van elkaar gescheiden zijn.

Hoelang mag regenwater in een tank of ton blijven staan?

Regenwater moet je zo vers mogelijk houden, dus niet oud laten worden. Anders kan het zuurstofarm worden, waardoor er een rotte eiergeur kan ontstaan. Bij een regenwatertank is dat meestal niet aan de orde, omdat dit steeds ververst wordt door gebruik in huis. Maar bij een regenton kan dit wel gebeuren. Als je een deksel op de ton hebt en deze in de schaduw staat, blijft het regenwater 6 tot 8 weken goed. Heeft de regenton een filter en wordt de ton regelmatig schoongemaakt? Dan kan het regenwater 2 tot 3 maanden goed blijven. Neem je geen van deze voorzorgsmaatregelen? Dan blijft het water 2 tot 4 weken goed.

Wie is verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud?

Eigenaren van percelen zijn verantwoordelijk om regenwater op hun perceel op te vangen. Gemeenten moeten hier kaders voor stellen. RIONED heeft een voorzet gedaan voor richtlijnen. De eisen voor waterberging zullen in de toekomst hoger worden. Bij nieuwbouw wordt het de standaard om regenwater op eigen terrein te kunnen verwerken. De bergingseis ligt nu nog rond 20 mm per m2. Dat betekent dat je 20 mm regenwater moet kunnen opvangen op elke vierkante meter oppervlak. Door klimaatverandering zal deze eis naar verwachting stijgen naar 60 mm per m2 of meer. Het water moet daarbij binnen 24 uur weer weg kunnen stromen. Elke gemeente stelt de regels hiervoor vast in de hemelwaterverordening, de omgevingsvergunning en in de Waterparagraaf bij de Watertoets.

Wat is de levensduur van een regenton en van een regenwatertank?

Betonnen regenwatertanks hebben de langste levensduur. Ze gaan meestal ongeveer 50 jaar of langer mee als ze goed zijn aangelegd en onderhouden. Kunststof tanks gaan ongeveer 20 tot 30 jaar mee bij goede aanleg en onderhoud.

De meeste regentonnen zijn van kunststof. Dit materiaal is goed geschikt om regenwater op te vangen en kan tegen verschillende weersinvloeden. Kunststof regentonnen gaan zo’n 10 tot 20 jaar mee. Houten regentonnen zijn vaak duurder en gaan meestal 10 tot 15 jaar mee, als je ze goed onderhoudt. Mensen kiezen hier vaak voor omdat ze er mooi en natuurlijk uitzien. Er bestaan tegenwoordig ook kunststof regentonnen met een houtlook.

Wat kost een regenwatertank? En een regenton?

De aanschaf van een ondergrondse regenwatertank van 6 m³ kost rond € 3.000,-. Dat is exclusief aanleg. De aanschaf van een regenton kost gemiddeld € 350,-.

Wil je de kosten van een regenton vergelijken met andere adaptatiemaatregelen? Bekijk dan het kostenoverzicht met gemiddelde aanlegkosten per maatregel.

Wat kost het beheer en onderhoud?

Er zijn geen tot weinig onderhoudskosten aan een regenton. Je hoeft hierbij alleen grof afval en blad te verwijderen. Bij regenwatertanks zijn er meer onderhoudskosten. Dit is afhankelijk van het doel en de grootte van de tank. De kosten van onderhoud voor grote regenwatertanks kunnen oplopen tot een paar honderd euro per jaar.

Kun je voor de aanleg of het onderhoud subsidie aanvragen? Of kun je fiscale regelingen gebruiken?

Veel gemeenten bieden subsidie voor de aanschaf en installatie van een regenwatertank of regenton. Op Mijn Waterfabriek staat een overzicht van alle gemeenten, met daarachter een link naar de subsidieregeling. Voor bedrijven en agrariërs bestaan er aparte regelingen, zoals belastingvoordelen of speciale subsidies voor waterbeheer op het eigen terrein.

Welke besparingen levert een regenwatertank op?

Bij een woning is de terugverdientijd van een regenwatertank ongeveer 20 jaar. Het rendement ligt daarbij rond de 5% ten opzichte van de investering. Dat is dus nog vrij lang. Financieel gezien is er daarom op dit moment nog weinig stimulans om te investeren in systemen voor regenwatergebruik. In de toekomst kan dit veranderen. Steeds meer gemeenten stellen namelijk eisen aan het opvangen en gebruiken van regenwater. Daardoor zullen mensen en bedrijven vaker moeten investeren in dit soort systemen. Verder is het zo dat bijna alle bedrijven die het internationale duurzaamheidskeurmerk BREEAM moeten hebben, een regenwatersysteem hebben geïnstalleerd.

Voorbeelden op de voorbeeldenkaart van dit kennisportaal

Op dit kennisportaal staan verschillende voorbeelden over het gebruik van regenwater:

• Regenwaterschutting in Zwolle vangt regenwater op en verleidt tot vergroening
• Vier circulaire waterhubs in Enschede
• Er stroomt water door de Apeldoornse Klimaatstraat
• Kruipruimte zorgt voor waterberging onder garage in Barneveld
• Centrumeiland: Een regenbestendige nieuwbouwwijk in Amsterdam
• Ondergrondse waterbuffer Spangen zorgt voor water om de grasmat van voetbalstadion Sparta te besproeien
• Inwoner uit Rotterdam bouwt eigen watertank en spoelt de wc door met regenwater
• Waterbestendig Sportpark De Neul
• Bewoners van het dobbelmannklooster investeren gezamenlijk in adaptatiemaatregelen
• Oud zwembad gebruikt als waterreservoir
• De Regentoren: een netwerk van slimme regenwaterbuffers op particulier terrein

Voorbeelden van regenwatersystemen in de woningbouw

Hieronder vind je voorbeelden van regenwatersystemen bij woningen en bewonersinitiatieven om regenwater te gebruiken.

Kerk en bewoners gebruiken regenwater in Amsterdam-Oost

Het dak van de kerk De Bron in de Amsterdamse wijk Watergraafsmeer vangt veel regenwater op. Bij zware regenbuien ontstond er wateroverlast op straat. Daarom heeft de kerk samen met gemeenteleden, buurtbewoners en een aannemer een plan uitwerkten voor regenwatergebruik. Ze lieten zich hierbij ook inspireren door kerken in België, waar regenwatergebruik verplicht is bij nieuwbouw. Het regenwater wordt nu opgevangen in 6 regentonnen waar samen zo’n 6.000 liter water in kan. Het water wordt gebruikt voor de kerktuin, moestuinen en het doorspoelen van toiletten. Iedereen in de buurt kan gebruik maken van het opgevangen regenwater.

Ecodorp Boekel

Ecodorp Boekel bestaat uit drie cirkels met elk 11 woningen. In elke cirkel wordt regenwater opgevangen in drie tanks van 10m3, dus 30 m3 per cirkel. Water dat overblijft, wordt op het binnenplein geïnfiltreerd in de grond.Dit systeem heeft een waterberging van 72 mm per m2 en levert een drinkwaterbesparing per cirkel op van 850m3 per jaar. Hierbij is nog een koolfilter geplaatst om het regenwater helderder te krijgen.

Dertig appartementen in Amsterdam (Loft4You)

In de binnenstad is vaak geen ruimte voor ondergrondse tanks. In dit Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO) project is een waterkelder gebouwd onder de parkeergarage van dertig appartementen. Bewoners kregen de gunning om dit te bouwen onder andere doordat de gemeente de bergingseisen voor regenwater verhoogd had. De waterkelder heeft een volume van 40 m3 en kan 37 mm per m2 regenwater bergen. Dat levert een totale drinkwaterbesparing op van 600 m3 per jaar.

Wateropslag woongroep Dobbelmanklooster Nijmegen

Bewoners van het Dobbelmanklooster in Nijmegen hebben een watertank aangelegd. Je leest hier meer over op dit kennisportaal en ook in een interview op Nemo Kennislink. Er zijn vijf toiletten op de watertank aangesloten en er draaien ook een aantal wasmachines op.

Regenwatersystemen bij bedrijven en grotere gebouwen

Hieronder vind je voorbeelden van regenwatergebruik in grotere gebouwen en op bedrijventerreinen.

Basisschool De Sleutel Rotterdam

Bij het gebouw van basisschool De Sleutel in Rotterdam zijn regenwatertanks aangelegd. De aanleiding was dat de gemeente hogere bergingseisen stelde. De regenwatertanks leveren een grote waterbesparing op, omdat drinkwater voor meer dan 70% werd gebruikt voor toiletspoeling. De tanks hebben een volume van 30 m3 en bergen 33 mm per m2. Dat levert een totale drinkwaterbesparing op van 600 m3 per jaar.

Logistiek centrum Gazeley in Venray

Logistieke centra worden bijna standaard uitgerust met een regenwatersysteem, omdat deze volgens BREEAM-standaarden worden gebouwd. Deze centra hebben vaak gigantische daken. Het dak van het logistieke centrum Gazeley in Venray van 26.500m² levert ruim voldoende regenwater op voor het spoelen van de 25 toiletten en 10 urinoirs. De regenwatertanks hebben samen een capaciteit van 40m3.

Afkoppeling bedrijventerrein Euvelgunne in Groningen

Op het bedrijventerrein Euvelgunne zijn ondergrondse en bovengrondse regenwatertanks aangelegd, als onderdeel van een afkoppelproject voor het hele terrein van 18 hectare. De aanleiding van dit project was wateroverlast voorkomen, zowel op het terrein zelf als in de binnenstad. Dit project wordt ook gemonitord en is een voorbeeld voor iedere gemeente, zie klimaatregeleneuvelgunne.nl. Over de regenwatertanks:

• De bovengrondse regenwatertanks vangen regenwater op om te gebruiken voor toiletspoeling.
• De ondergrondse regenwatertanks worden ingezet om te gebruiken voor koelen tijdens productieprocessen. Verder wordt regenwater hier ook gebruikt om het te zuiveren tot drinkwater voor de productie van jenever.

Websites

• Dommel – Stap voor stap een regenton plaatsen
• Duurzaam Bouwloket – Regentonnen
• GE PWater – Regenwaterput als thermische accu
• Mijnwaterfabriek – Heb ik een vergunning nodig voor een regenwatersysteem?
• Mijnwaterfabriek – Hoe kan ik een regenwaterput plaatsen in slappe grond en bij hoog grondwater?
• Voertonnen – Kan water in een regenton bederven? Dit moet je weten over regenwater bewaren
• WMD – Het gebruik van regenwater in huis: slimme oplossingen of risicovolle onderneming?

Video's

• ClimateCafe Groenblauw – ClimateCafe Groenblauw 041022 met Fred Prinsen (YouTube)
• ClimateCafe Groenblauw – ClimateCafe Groenblauw 060422 met Johan Bel (YouTube)

Bronnen

• Stichting RIONED en STOWA (2026). Richtlijnen voor locatie- en systeemkeuze, ontwerp, aanleg en beheer van infiltratievoorzieningen.
• Berg, Harold van den, Marieke de Cock en Ciska Schets (2025). Kennisnotitie Inventarisatie van de mogelijke gezondheidsrisico’s en beheersmaatregelen bij het gebruik van hemelwater en/of grijs water in de gebouwde omgeving.RIVM
• Valk, N.J.H. en N. Vrugt (2025). Effectenstudie collectief hergebruik van hemelwater. Bachelor, Hogeschool Windesheim
• Hermans, P.G.B., G.H. Gerritsen, I. Phernambucq, J.J.J. Soons (2023). Decentraal gebruik van hemelwater. Witteveen+Bos in opdracht van WMD Drinkwater.
• Phernambucq, Inge, Jaap Klein, Eefje Remijn, Peter Hermans (2023). Hemelwater- en grijswatergebruik in het gebouw. Witteveen+Bos in opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
• Rooze, Daan, Laura Nougues, Frans van de Ven (2023). Huishoudelijk regenwaterhergebruik. Deltares.
• Hunt, W. & Gee, J. (2021). Mosquito control for rainwater harvesting systems. NC State Extension Publications.
• Liefting, H.J., F.C. Boogaard, J.G. Langeveld (2020). Kwaliteit afstromend hemelwater in Nederland. Database kwaliteit afstromend hemelwater. Stichting RIONED en STOWA.
• Oesterholt, F.I.H.M. (2002). Beleidsonderbouwende monitoring huishoudwater. Onderzoek naar de kwaliteit van huishoudwater en effecten van het gebruik op het milieu en de klant. KWR-rapport