Groene muren

Wat is een groene muur?

Een groene muur is een muur die begroeid is met planten. Dit kan een buitenmuur zijn, maar ook een muur binnenshuis. De wortels van de planten groeien niet in de bodem, maar in bakken of in een speciaal systeem met substraat dat aan de muur is bevestigd.

Wat voor soorten groene muren zijn er?

Er zijn twee soorten groene muren:

Gevelgroen in bakken

Bij dit type groeien planten in bakken of goten aan de gevel of onderaan het gebouw. De planten hebben zorg nodig, zoals nieuwe mest en water. Bij gevelgroen in bakken kun je goed variëren in kleuren en plantensoorten.

Verticale tuinen of levende muren

Bij deze groene muren groeien planten in bakken of in een substraatlaag die aan de muur is bevestigd. Deze systemen zijn meestal duurder en kwetsbaarder. Ze zijn ook vaak minder duurzaam dan andere soorten groene muren. Je vindt ze vooral op plekken waar planten niet in de volle grond kunnen groeien. Een bekend voorbeeld is het gemeentehuis van Venlo. Zie de afbeelding hieronder.

Hoe helpt een groene muur om de omgeving klimaatbestendiger te maken?

Hieronder lees je hoe een groene muur bijdraagt aan een klimaatbestendigere omgeving.

Verkoeling bij hitte

Groene muren helpen om gebouwen koeler te houden in de zomer en warmte vast te houden in de winter. Hoe sterk dat effect is, hangt af van de isolatie en kenmerken van het gebouw. Bij goed geïsoleerde woningen heeft een groene muur vooral invloed op de buitenkant van de muur. De binnentemperatuur wordt er nauwelijks door beïnvloed. Bij slecht geïsoleerde gebouwen werkt een groene muur juist als een extra isolatielaag waardoor je minder warmte verliest. Verder zorgen de planten voor verdamping, wat helpt om de omgeving extra te verkoelen. Als je groene muren op grote schaal toepast, kan dat bijdragen aan minder warmte in de stad en een aangenamer leefklimaat.

Minder wateroverlast

Bij hevige regenbuien vangen planten van een buitenmuur een deel van het regenwater direct op in de bakken. Daardoor stroomt er minder water naar het riool, wat helpt om wateroverlast tijdens piekbuien te verminderen. Het effect is klein, maar draagt wel bij aan een betere opvang en afvoer van regenwater in de omgeving.

Draagt een groene muur ook bij aan andere doelen?

Naast het tegengaan van hitte en wateroverlast draagt een groene muur bij aan de biodiversiteit, een betere luchtkwaliteit en allerlei andere doelen. Hieronder lees je er meer over.

Meer biodiversiteit

Groene muren bieden leefruimte aan veel verschillende dieren, zoals vogels, insecten en andere kleine organismen. Uit onderzoek van de Universiteit Utrecht blijkt dat begroeide muren honderden diersoorten aantrekken, terwijl kale muren nauwelijks leven bevatten. Groene muren dragen dus bij aan de biodiversiteit in de stad. Het is wel belangrijk dat ze onderdeel zijn van een groter netwerk van stedelijk groen. Alleen dan kunnen dieren zich verplaatsen tussen gevels, bomen en andere groengebieden, en ontstaat een veerkrachtig en gezond stedelijk ecosysteem.

Betere luchtkwaliteit

Groene muren helpen om de luchtkwaliteit te verbeteren. De bladeren van planten vangen stof, roet en andere vervuilende deeltjes uit de lucht op. Hoe groter het bladoppervlak en hoe meer plantensoorten, hoe groter het effect. Vooral bij drukke wegen met veel vervuiling nemen planten verontreinigingen op.

Minder geluidsoverlast

Groene muren helpen ook om het straatgeluid te verminderen. Ze zorgen ervoor dat het geluid minder weerkaatst tussen gevels aan beide kanten van de straat. Hierdoor kan het geluid volgens internationaal onderzoek worden gedempt met 2,5 tot 3 decibel.

Meer energiebesparing

Groene muren helpen om energie te besparen doordat ze de temperatuur van een gebouw beter regelen. In de zomer houden planten de zon tegen en blijft het gebouw koeler. In de winter beperken ze warmteverlies. Het effect hangt sterk af van het type en het onderhoud.

Meer groen en leefbaarheid

Door planten op gevels te laten groeien, wordt de leefomgeving groener. Dit heeft positieve effecten op de gezondheid en het vermogen van mensen om met stress om te gaan. Groene muren hebben het voordeel dat er maar weinig vierkante meters nodig zijn om ze aan te leggen. Hierdoor kunnen ze zelfs in dichte bebouwing zorgen voor groen.

Hoeveel koeling biedt een groene muur?

Een groene muur aan de buitenkant van een gebouw kan de temperatuur van een gebouw merkbaar verlagen. Hoe groot dat effect is, hangt af van de grootte van de muur en van factoren zoals isolatie, het soort planten en de omgeving. Volgens onderzoek van de WUR uit 2021 kan een volgroeide groene muur de temperatuur met 4 tot 5 graden Celsius verlagen. Onderzoek van de Universiteit Utrecht (2025) vond een kleiner verschil: de temperatuur tussen de beplanting en de gevel was tot 0,7 graden Celsius lager dan de buitentemperatuur. Dat lijkt weinig, maar zelfs een kleine afkoeling kan al zorgen voor minder energieverbruik en een prettiger binnenklimaat. Als meerdere gebouwen groene muren hebben, helpt dat ook om het hitte-eilandeffect te verminderen: het effect dat het in stedelijk gebied heter wordt dan in de landelijke omgeving.

Kan een groene muur ook negatieve effecten hebben?

Een groene muur kan ook negatieve effecten hebben. Maar met goed onderhoud kun je de meeste nadelen voorkomen.

Gevoelig voor ziekten

Planten op muren kunnen, net als planten op andere plekken, last krijgen van schimmels. Vooral bij dichte begroeiing of slecht onderhoud kan dit de gezondheid van de planten aantasten. Door regelmatig te snoeien, de planten te controleren en sterke plantensoorten te kiezen, kun je problemen voorkomen.

Brandveiligheid

Er is nog geen specifieke regelgeving over dit onderwerp. Het is wel bekend dat bij slecht onderhoud een groene muur een risico voor de brandveiligheid kan zijn. Het gevaar ontstaat vooral als planten uitdrogen of als er veel dood blad blijft hangen. Maar als je de gevel goed onderhoudt en verdroging voorkomt, is het risico op brand klein. Levende, vochtige planten kunnen het vuur zelfs vertragen.

Hoe meet je het effect van een groene muur?

Bij het monitoren van een groene muur zijn vooral de effecten op hittestress, biodiversiteit en geluidsdemping belangrijk. Denk aan vragen als: Hoeveel verkoeling biedt de gevel? Hoeveel dieren en insecten gebruiken de gevel als leefplek? Hoe goed dempt de groene gevel het geluid? Hieronder lees je wat je kunt meten en hoe je dat kunt doen:

• Temperatuurverschil: Je kunt meten hoeveel koeling een gevel biedt met temperatuurloggers of een warmtecamera. Plaats de sensoren op de groene gevel en op een vergelijkbare kale muur. Zo zie je het verschil in temperatuur aan het oppervlak. Je kunt ook bij één muur het temperatuurverschil meten tussen de buitenkant van de begroeiing en de muur erachter. Zo controleer je hoeveel koeling de groene muur biedt.
• Biodiversiteit: Tel regelmatig hoeveel en welke soorten vogels, bijen en insecten bij de gevel komen. Dit kan met handmatige tellingen, vangbakjes of wildcamera’s. Vergelijk de resultaten bijvoorbeeld met andere groene muren of een kale muur om het effect te zien.
• Geluidsdemping: Met een geluidsmeter kun je meten hoeveel geluid de muur dempt. Meet vanaf dezelfde afstand, zowel bij de begroeide muur als bij een kale gevel.
• Inrichting en beheer: Controleer visueel hoe gezond de planten zijn: groeien ze goed of zijn ze droog of beschadigd? Kijk ook of de constructie nog in goede staat is.

Waar moet je op letten bij het ontwerp?

Een goed ontworpen groene muur is makkelijker te onderhouden en gaat langer mee. Hieronder staan een aantal punten waar je op kunt letten bij het ontwerp.

Hoe groot moet een groene muur zijn?

Er is geen vaste minimale grootte voor een groene muur. Zelfs een kleine muur met planten kan al bijdragen aan verkoeling, biodiversiteit en een fijnere leefomgeving. Wel geldt: hoe meer oppervlakte met groen, hoe groter het effect op de temperatuur, luchtkwaliteit en biodiversiteit. Het voordeel van een groene muur is dat ze weinig ruimte innemen, maar toch veel vierkante meters groen toevoegen.

Welke planten kun je gebruiken?

Het is belangrijk om planten te kiezen die passen bij de ligging van de muur. Denk aan de hoeveelheid licht, de temperatuur en of de muur aan de binnen- of buitenkant van het gebouw is. Ook het doel van de groene muur speelt een rol. Gaat het vooral om uitstraling of ook om bijvoorbeeld isolatie? Plaats je een groene muur buiten, kies dan bij voorkeur voor inheemse planten. Deze zijn beter aangepast aan het lokale klimaat, hebben minder onderhoud nodig en zijn aantrekkelijker voor insecten en andere dieren. Omdat de juiste plantkeuze veel invloed heeft op het succes van een groene muur, is het goed om vooraf onderzoek te doen of advies te vragen aan deskundigen.

Welke muur is geschikt?

Niet elke muur is geschikt voor een groene muur. Controleer daarom eerst of de muur stevig, waterdicht en goed gevoegd is. Een groene muur brengt extra gewicht en vocht met zich mee. Daar kan niet elke muur tegen. Let ook op de ligging van de gevel. Planten hebben voldoende licht nodig om te groeien, maar niet alle planten hebben evenveel nodig. Sommige planten groeien beter op een zonnige zuidgevel, terwijl andere het juist goed doen in de schaduw van een noord- of oostgevel.

Waar vind je in Nederland groene muren?

Op verschillende plekken in Nederland zijn er groene muren te vinden. De afbeelding van de kaart op ClimateScan laat dat duidelijk zien. Maar je kunt op ClimateScan ook voorbeelden vinden uit het buitenland.

In welke wijktypen vind je groene muren?

Op het cirkeldiagram hieronder zie je in welke wijktypen de meeste groene muren en groene gevels zijn aangelegd. Opvallend is dat je groene muren in elk wijktype wel tegen kunt komen. Daarnaast vind je relatief veel groene muren in de historische binnenstad en bloemkoolwijken. Daar lijken dus de beste kansen te zijn voor groene muren.

Wat is een goed moment om een groene muur aan te leggen?

Je kunt een groene buitenmuur het beste aanleggen in het najaar of het voorjaar. Volgens Stichting Steenbreek is het najaar het beste, omdat de planten dan in rust gaan en de bodem nog relatief warm is. Als het voorjaar begint, kan de groei direct beginnen. Ook is het in het najaar zelden heel lang droog, wat in het voorjaar vaker gebeurt. Een groene binnenmuur kan je eigenlijk het hele jaar door aanleggen.

Waar moet je op letten bij de aanleg?

Door een groene muur aan te leggen, verandert het uiterlijk van je woning. Daarom heb je soms toestemming nodig van de gemeente. Overleg bij twijfel altijd met de gemeente voordat je begint met de aanleg. Voor een groene muur binnenshuis heb je geen toestemming van de gemeente nodig.

Hoe past een groene muur in bestaande infrastructuur of ruimtelijke plannen?

Groene muren passen vaak goed in bestaande infrastructuur en ruimtelijke plannen. Omdat de beplanting tegen bestaande muren of gevels groeit, is er weinig extra grondoppervlak nodig. Daardoor is het een slimme oplossing voor dichtbebouwde gebieden waar weinig ruimte is voor groen. Bij nieuwbouw kan het al direct in het ontwerp mee worden genomen zoals bij de Houthavens in Amsterdam is gedaan.

Wat is de levensduur van een groene muur?

Het is lastig om precies te zeggen hoelang een groene muur precies meegaat. Dit hangt af van de gekozen planten, het type systeem en het onderhoud. Over het algemeen gaat een groene muur meer dan 10 jaar mee. Dit hangt ook af van de levensduur van de gebruikte materialen en de belasting hiervan.

Hoe zorg je dat een groene muur goed blijft werken?

Om te zorgen dat een groene muur goed blijft werken, is het belangrijk om regelmatig water te geven, te snoeien en te controleren. Let daarbij op het volgende:

• Water geven: Vlak na het aanplanten hebben de planten extra water nodig. Geef ze daarom regelmatig water, zodat de planten goed kunnen wortelen en groeien. Er zijn ook systemen met een automatisch irrigatiesysteem, soms in combinatie met hergebruik van regenwater.
• Snoeien: Bij een groene muur buiten mag je niet snoeien tijdens het broedseizoen van vogels. Dat duurt meestal van half maart tot half juli. Buiten deze periode kun je veilig snoeien zonder broedvogels te storen.
• De constructie controleren: controleer of de bakken en systemen nog goed bevestigd zijn. Kijk ook of er geen lekkages zijn en of overtollig water goed wordt afgevoerd.

Wie is verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud?

Wie verantwoordelijk is voor het beheer en onderhoud van een groene muur, hangt af van de locatie en de eigenaar van het gebouw. Meestal is dit de huiseigenaar of beheerder. Zij zorgen ervoor dat de muur goed wordt onderhouden. Bij huurwoningen of appartementencomplexen kan ook de woningcorporatie of VvE verantwoordelijk zijn.

Wat kost het om een groene muur aan te leggen?

Een groene muur kun je zelf aanleggen of laten plaatsen door een gespecialiseerd bedrijf. Besef wel dat de aanleg van een groene muur vraagt om kennis over planten en ervaring met monteren. De totale kosten hangen af van het type gevel, de gekozen planten, het gebruikte materiaal en de grootte van het oppervlak. Bij eenvoudige groene muren betaal je gemiddeld tussen de € 25,- en € 150,- per vierkante meter. Wil je het ontwerp en het plaatsen helemaal door een leverancier willen doen? Houd er dan rekening mee dat de kosten kunnen stijgen tot € 500,- per vierkante meter. Vaak wordt er dan een modulair systeem gebouwd van panelen.

Wat kost het beheer en onderhoud van een groene muur?

De jaarlijkse onderhoudskosten van een groene muur liggen gemiddeld rond de €4,- per m², sterk afhankelijk van het systeem en gekozen onderhoud. De precieze kosten hangen af van de gekozen planten en de complexiteit van de muur. Deze meeste kosten zitten in het snoeien, water geven en bemesten. Ook het controleren van klimhulpen en de voegen, en het vervangen van planten als dat nodig is, kan tot kosten leiden. Hoe complexer de gevel en de beplanting, hoe hoger de onderhoudskosten.

Kun je voor de aanleg of het onderhoud subsidie aanvragen? Of kun je fiscale regelingen gebruiken?

Bij veel gemeentes zijn er subsidies beschikbaar voor de aanleg van een groene muur. Hoe hoog de subsidie is en welke voorwaarden er gelden, verschilt per gemeente of waterschap. Op de Groene subsidiewijzer van Milieu Centraal kun je eenvoudig opzoeken of er in jouw regio regelingen beschikbaar zijn en wat de belangrijkste voorwaarden zijn. Let op: veel subsidies moeten worden aangevraagd vóór je met de aanleg begint. Controleer daarom altijd vooraf of je recht hebt op een subsidie of lening.

Bedrijven kunnen voor groene muren fiscale regelingen gebruiken zoals de Milieu-investeringsaftrek (MIA) en de Vamil. Deze regelingen bieden een belastingvoordeel voor duurzame investeringen. Op de website van het RVO vind je informatie over de voorwaarden en hoe je deze kunt aanvragen.

Welke besparingen levert een groene muur op?

Een groene muur levert direct en indirect besparingen op.

• Lagere energiekosten: De planten zorgen voor extra isolatie. Hierdoor blijft het in de zomer koeler, waardoor er minder energie nodig is voor bijvoorbeeld airconditioning of ventilators. In de winter helpt een groene muur om warmte beter vast te houden. Daardoor kun je besparen op verwarmingskosten.

• Hogere waarde van het gebouw: Groene muren verbeteren de uitstraling en het comfort van een gebouw. Dat kan leiden tot een hogere vastgoedwaarde en een aantrekkelijker leefomgeving.

Voorbeelden van groene muren

• Groene muur HVA, Amsterdam
• Daktuinen, groene wanden en gevels, Medina complex, Eindhoven
• Groene gevels en balkonbomen: wie weet groeit er binnenkort een verticaal bos in je stad
• Eindhoven experimenteert met extra groen in binnenstad

Video's op YouTube van groene muren

• Welkom in de Coendersbuurt – Groene Gevel
• Groene gevels op de Zuidas tegen hittestress
• Duurzame plantwand - Eigen Huis & Tuin
• Een kijkje in het EMA-gebouw (met verticale tuin)
• Green Walls | Living Cities [in het Engels]

Websites

• Climatescan
• Toolbox Klimaatbestendige Stad

Nederlandstalige literatuur

• Nieuwsbericht Universiteit Utrecht (februari 2025). ‘Groene gevels houden gebouwen koeler en krikken biodiversiteit op’.
• NKWK-rapport (november 2023). Handreiking Hitte in Bestaande Woningen 3.0, Nationaal Kennis- en Innovatieprogramma Water en Klimaat, Klimaatbestendige Stad.
• Klostermann, J. en Snep, R. (2021). Groene gevels. In: Groencatalogus Sociale Woningbouw, Wageningen University & Research.

Engelstalige literatuur

• Hecht, K., Haan, L., Wösten, H. A., Hamel, P., Swaminathan, S., & Jain, A., (2025). ‘Rocks and walls: Biodiversity and temperature regulation of natural cliffs and vertical greenery systems.’In: Building and Environment, 268, 112308.
• Maier, D. (2020). ‘Perspective of using green walls to achieve better energy efficiency levels. A bibliometric review of the literature’.In: Energy and Buildings, 264, 112070.
• Wong, N. H., Tan, A. Y. K., Tan, P. Y., Chiang, K., & Wong, N. C. (2010). ‘Acoustics evaluation of vertical greenery systems for building walls’. In: Building and environment, 45(2), 411-420.