Zonwering

Wat is zonwering?

Zonwering helpt om warmte van de zon buiten een gebouw te houden. Het zorgt ervoor dat er minder zonlicht via ramen naar binnen komt. Er zijn twee soorten zonwering:

• Buitenzonwering zit aan de buitenkant van een raam. Hieronder vallen bijvoorbeeld rolluiken, uitvalschermen en knikarmschermen. Buitenzonwering voorkomt dat het zonlicht het raam raakt en het licht wordt omgezet in warmte.
• Binnenzonwering zit aan de binnenkant van een raam. Denk hierbij aan rolgordijnen, normale gordijnen en lamellen. Binnenzonwering houdt het zonlicht pas tegen aan de binnenkant van het raam. Hierdoor komt er wel warmte het huis binnen en neemt de binnentemperatuur toe.

Buitenzonwering werkt beter dan binnenzonwering. Buitenzonwering houdt 80–90% van de zonnewarmte buiten, terwijl binnenzonwering maar 10–35% tegenhoudt. Dit grote verschil komt doordat buitenzonwering de warmte tegenhoudt vóórdat die door het glas naar binnen komt.

Hoe helpt zonwering om gebouwen klimaatbestendiger te maken?

Zonwering is een van de effectiefste maatregelen om gebouwen koel te houden tijdens hitte. Buitenzonwering heeft het meeste effect, samen met ventileren in de koelste uren op de dag. Binnenzonwering helpt ook tegen hitte, maar heeft veel minder effect dan buitenzonwering.

Draagt zonwering ook bij aan andere doelen?

Zonwering helpt niet alleen om gebouwen koel te houden en zo hittestress te voorkomen. Als het binnen minder warm wordt, voelt het ook comfortabeler. En dan hebben mensen ook minder behoefte aan ventilatoren of airco, waarmee ze energie besparen.

Minder energie nodig om te koelen

Zonwering helpt om gebouwen koeler te houden in de zomer. Mensen hoeven daardoor 30% tot 60% minder energie te gebruiken voor airconditioning of ventilatoren. Dit blijkt uit onderzoek van Hutchins (2015) (pdf, 671 kB). Ook hoeven koelsystemen door zonwering op het heetste moment minder hard te werken. Daarnaast kan zonwering ervoor zorgen dat een kleinere en zuinigere koelinstallatie genoeg is.

Omdat een gebouw met zonwering minder energie voor koeling nodig heeft, helpt zonwering ook om te voldoen aan de eisen voor Bijna Energie Neutrale Gebouwen (BENG) voor nieuwbouw. Zonwering met een slimme, automatische bediening kan ook helpen om daglicht optimaal te gebruiken en ervoor zorgen dat je minder stroom gebruikt voor verlichting.

Comfortabelere leefomgeving

Zonwering zorgt ervoor dat het binnen comfortabeler aanvoelt. Dat komt niet alleen doordat je met zonwering zelf bepaalt hoeveel licht er naar binnen komt. Maar ook doordat de temperatuur in huis minder schommelt.

Hoeveel warmte kan zonwering tegenhouden?

Buitenzonwering kan volgens Hutchins (2015) (pdf, 671 kB) tot 80 á 90% van de zonnewarmte buiten houden. Binnenzonwering houdt maar 10–35% van de warmte tegen, zo blijkt uit onderzoek van Bakker en Van Dijk (2015). Dat verschil is zo groot omdat binnenzonwering de warmte pas tegenhoudt als die al binnen is.

Hoe helpt zonwering om hittestress te verminderen?

Buitenzonwering zorgt ervoor dat het binnen meerdere graden koeler wordt én dat het minder lang warm blijft. Hiermee krijgen mensen minder snel last van hittestress. Doordat buitenzonwering het zonlicht direct tegenhoudt, blijft de temperatuur binnen lager en stabieler. Dit is vooral belangrijk in goed geïsoleerde gebouwen, waar de warmte moeilijk naar buiten kan. Door een comfortabele temperatuur binnen kunnen mensen beter werken, leren en slapen, en worden ze minder snel ziek.

Kan zonwering ook nadelen hebben?

Zonwering kan ook een klein nadeel hebben. Omdat zonwering zonlicht tegenhoudt, komt er minder daglicht binnen. Daardoor kan het op sommige momenten van de dag binnen donkerder zijn dan je prettig vindt. Daarnaast is het belangrijk zonwering op de juiste manier te gebruiken, anders koelt die het huis minder goed.

Hoe meet je het effect van zonwering?

Belangrijke indicatoren om het effect van zonwering te meten zijn de binnentemperatuur, de buitentemperatuur, de zoninstraling (W/m²), het energiegebruik voor koeling en het aantal overschrijdingsuren: de uren per jaar dat het binnen warmer is dan 26,5 °C. Wil je zonwering aanleggen? Dan kun je het effect vooraf berekenen.

Zijn er voorbeelden van effectmetingen?

Hieronder vind je informatie over drie onderzoeken naar de effecten van zonwering.

Onderzoek van TVVL uit 2025

Het artikel van Valk e.a. (2025) laat zien hoeveel koeling woningen nodig hebben bij verschillende klimaatscenario’s van het KNMI. De onderzoekers vergeleken daarbij dezelfde standaardwoning mét en zonder buitenzonwering. Hieruit bleek het volgende:

• In het huidige klimaat heeft een woning met buitenzonwering al ongeveer de helft minder koeling nodig dan een woning zonder zonwering.
• In het klimaat van 2033 heeft een woning met buitenzonwering zelfs tot ongeveer 60% minder koeling nodig dan een woning zonder zonwering. In 2050 daalt dit verschil weer naar 50%. Dat komt waarschijnlijk doordat er dan meer hete en tropische dagen.

Hitte in de woning 2020, 2022 en 2023 (Hogeschool van Amsterdam en Tauw)

De Hogeschool van Amsterdam heeft samen met Tauw in 2020, 2022 en 2023 een onderzoek gedaan naar hitte in de woning. De onderzoekers hebben in meerdere kamers de temperatuur gemeten in verschillende soorten woningen, van rijwoningen uit de jaren zeventig tot portiek- en galerijappartementen. Zo wilden ze weten wat een woning warmer of koeler maakt. De bewoners hebben ook vragenlijsten ingevuld. Daarin gaven ze aan hoe warm of koel hun huis voelde. Dit liet zien vanaf welke temperatuur mensen hun huis te warm vonden. In 2020 werden 11 appartementen gemeten. Uit het onderzoek blijkt dat de volgende factoren de binnentemperatuur verlagen:

• Zonwering: van de 11 gemeten appartementen was het appartement met buitenzonwering het koelst.
• Ligging op het noorden: appartementen met kamers op het noorden worden minder warm, doordat er minder direct zonlicht binnenkomt.
• Ventilatie: hoe en wanneer bewoners hun ramen openzetten, bepaalt hoeveel de binnentemperatuur daalt. Lees meer over ventileren in deze database.

In 2022 maten onderzoekers de temperatuur in 62 woningen op 9 plekken. Dat deden ze tijdens twee hittegolven in juli en augustus. Dit waren de resultaten:

• In een woning zonder zonwering werd het binnen 2 uur 5 graden warmer. In een vergelijkbare woning mét zonwering was dat maar 1 graad.
• Ruimtes met buitenzonwering bleven tot wel 8 graden koeler dan ruimtes zonder zonwering. Ze waren ook bijna 5 graden koeler dan ruimtes met alleen binnenzonwering.
• Woningen met maar één gevel hadden gemiddeld meer overschrijdingsuren dan woningen met meer gevels. Dat komt doordat je die woningen minder goed kunt luchten.

In 2023 maten onderzoekers de temperatuur in 62 woningen op 5 plekken. Dat deden ze in een relatief warme periode in augustus. De resultaten waren hetzelfde als in 2022. Ook ontdekten de onderzoekers nieuwe dingen:

• Woningen direct onder het dak hadden de hoogste temperatuurpieken.
• In Rotterdam werd het door folie op het glas binnen gemiddeld ongeveer 1,5 °C koeler.
• In galerijappartementen waren de problemen met hitte het grootst: 80% van de bewoners had er last van.

Onderzoek van de Universiteit Lund uit 2001

De Universiteit Lund heeft in 2001 gemeten hoeveel procent van de zonnestraling door verschillende typen zonwering heen komt. Uit dit onderzoek van Wall en Bülow-Hübe (2001) bleek het volgende:

• Een luifel met een lichte kleur houdt maximaal 70% van de zonnestraling tegen. Diezelfde luifel met een donkere kleur blokkeert tot wel 85%. Albedo speelt voor buitenzonwering geen rol. Belangrijk is dat het zonlicht wordt geblokkeerd. Dat doet een zwart doek beter dan een wit doek.
• Jaloezieën aan de buitenkant van het raam blokkeren maximaal 75% van de zonnestraling. Staan de lamellen in een hoek van 45 graden? Dan werken de jaloezieën beter en blokkeren ze maximaal 87%.
• Screens zitten direct tegen het raam. Daardoor maakt de hoek van de zon minder uit dan bij een luifel of jaloezieën. De onderzoekers testten drie kleuren: wit, zand en grijs. De grijze screen blokkeert de zonnestraling het best. Deze houdt maximaal 97% tegen. Een witte screen houdt maximaal 82% tegen.
• Rolluiken blokkeren maximaal 96% van de zonnestraling, als ze helemaal dicht zijn.

Waar moet je op letten bij de keuze voor zonwering?

Bij het kiezen van zonwering moet je op een paar dingen letten. Het belangrijkst is de plek van de zonwering ten opzichte van de zon. Zonwering op het zuiden en westen werkt het best, omdat daar de meeste zon op de ramen valt. Ook het type zonwering is belangrijk. Je kunt kiezen uit vaste, beweegbare of automatische zonwering. Onder de zonwering kan ook warmte blijven hangen. Zorg daarom voor ventilatie onder de zonwering. Goede zonwering blokkeert de zon op het heetste moment van de dag.

Geen budget? Hang een gordijn of laken buiten

Heb je geen geld voor zonwering? Dan kun je ook een gordijn, laken of ander doek aan de buitenkant van je raam hangen. In warme landen zoals Spanje en Portugal is dit heel gewoon. Hittecoördinator Eline Coolen van GGD Amsterdam deelde deze tip in de zomer van 2026 via de NOS en bereikte daarmee een groot publiek. Boren is niet nodig: een douchestang vastklemmen boven het raam en daaraan een gordijn of laken ophangen werkt ook.

Waar kun je zonwering toepassen?

Zonwering kun je op veel soorten gebouwen toepassen. Denk aan woningen, kantoren, schoolgebouwen en openbare gebouwen. Zonwering werkt vooral goed op de grootste ramen aan de zuid- en westkant van het gebouw.

Heb je een vergunning nodig?

Meestal heb je geen vergunning nodig voor het plaatsen van zonwering. Wil je een vaste zonwering plaatsen op openbare grond? Dan heb je meestal wel een vergunning nodig van de gemeente. Woon je in een huurwoning? Overleg dan eerst met de verhuurder of de woningcorporatie. Wil je een grote, opvallende installatie aan de straatkant plaatsen? Dan heb je soms ook een vergunning nodig. Dit verschilt per gemeente.

Hoe onderhoud je zonwering?

Maak de zonwering regelmatig schoon. Controleer ook de bewegende delen en onderhoud ze als dat nodig is. En gebruik de zonwering op de juiste manier, dan gaat die langer mee. Rol bijvoorbeeld doekzonwering niet nat op.

Wat is de levensduur van zonwering?

Hoelang zonwering meegaat, hangt af van het materiaal. Een luifel gaat ongeveer 15-20 jaar mee. Kunststof rolluiken gaan makkelijk 25-30 jaar mee.

Wie is verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud?

In de openbare ruimte is de gemeente verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud. Plaats je zelf zonwering aan je huis? Dan ben je ook zelf verantwoordelijk voor het onderhoud.

Wat kost zonwering?

Zonwering aanleggen kost volgens de KBS toolbox gemiddeld €166,-. Dit is inclusief het bevestigingsmateriaal en eventuele arbeidskosten.

Zonwering aanleggen kost inclusief montage gemiddeld het volgende:

• Screens: €300,- tot €800,- per raam
• Rolluiken: €400,- tot €1.200,- per raam
• Uitvalschermen: €500,- tot €1.750,- per raam
• Grote luifels/zonneschermen: €1.750,- tot €3.500,- per scherm. De grootte van luifel of scherm is ongeveer 5×3 m.

De montagekosten zijn gemiddeld tussen de €200,- en €300,- per product. Het prijspeil is 2024–2025.

Wat kost het beheer en onderhoud?

Onderhoud van zonwering kost per jaar ongeveer 5% van de aanlegkosten. In 2020 was dit gemiddeld €9,-. Onderhoud is vooral het schoonmaken van de zonwering. Hierbij is gerekend met 0,2 uur schoonmaken per vierkante meter. Als je de zonwering goed onderhoudt, gaat hij veel langer mee. Het beste is om de zonwering elk jaar een keer te controleren op slijtage en beschadigingen om dure reparaties te voorkomen. De kosten hangen af van het type zonwering en hoe groot hij is:

• Je kunt de zonwering zelf schoonmaken met lauw water, een zachte borstel en een mild schoonmaakmiddel. Laat het doek helemaal drogen voordat je het oprolt. Zo voorkom je schimmel.
• Screens laten schoonmaken door een bedrijf kost tussen de €15,- en €35,- per m² (standaard), of tussen de €25,- en €60,- per m² als ze ook een waterafstotende laag krijgen (impregneren).
• Een zonnescherm of markies laten schoonmaken door een bedrijf. Dit kost tussen de €89,- en €350,- per scherm. De prijs hangt af van hoe groot en hoe vies het scherm is.
• Rolluiken laten schoonmaken door een bedrijf: dit kost minimaal €50,- per stuk. Dat hoeft meestal maar één keer in de 2 tot 3 jaar.

Welke baten levert zonwering op?

Zonwering levert verschillende baten op:

• Er komt direct minder zonnewarmte binnen.
• Zonwering vermindert het energieverbruik voor koeling tot 60%, omdat er minder airconditioning of ventilatie nodig is.
• Zonwering zorgt voor meer comfort en een betere gezondheid.

Voorbeelden van zonwering op dit kennisportaal

• Aedes Hogeschool in Almere heeft zonnepanelen die ook werken als zonwering.

Andere praktijkvoorbeelden van zonwering

Zonwering op basisschool Neel in Roermond

Basisschool Neel combineert zonwering slim met ventilatie. Het gebouw heeft ventilatieroosters met ingebouwde screens. Zo blijft er frisse lucht naar binnen stromen, terwijl de screens het zonlicht tegenhouden. De zonwering reageert automatisch op de zon en zakt naar beneden als dat nodig is. Zo wordt het binnen niet te warm en hoeven de ramen niet dicht. Het resultaat is een comfortabel binnenklimaat dat voldoet aan de eisen van Frisse Scholen, zelfs op warme dagen. Meer over deze eisen vind je op de website van RVO.

Wooncomplex ‘Citadel’ in Amsterdam

Het wooncomplex ‘Citadel’ laat zien dat zonwering ook een mooi onderdeel van het ontwerp van een gebouw kan zijn. Buitenzonwering beschermt de grote glazen wanden. Deze zonwering bestaat uit schuifpanelen met lamellen. Deze panelen blokkeren direct zonlicht. Komt er toch warmte binnen? Dan voert ventilatie die weer af, vooral ’s nachts. Bewoners hebben hierdoor minder last van hittestress en vinden het binnen prettiger.

Websites en tools

• Kostentabel van Deltares uit 2020
• Kaartverhaal Hitte in gebouwen in de Klimaateffectatlas
• BENG-eisen op de website van RVO
• Programma van Eisen Frisse Scholen op de website van RVO
• Onderzoek naar zonwerend glas op de website van TNO
• NOS oproep van Eline Coolen

Nederlandstalige literatuur

• Bakker, L., & van Dijk, D. (2015). Besparingen op verwarmingsenergie door thermische isolatie van zonweringen. TNO-rapport No. 2015 R10396.
• Caverzam Barbosa, E., Kluck, J., & de Groot, M. (2020). Hitteproef in woningen: resultaten zomer 2020. Hogeschool van Amsterdam.
• Valk, H.J.J., Haytink T.G., & Kaspers, J. (2025). Zonwering voor gebouwen nodig door sneller veranderend klimaat. TVLL magazine.
• de Vries, F., Heller, R., Kluck, J., Corpel, L., Schoonderbeek, J., & Föllmi, D. (2024). Hitte in de woning. Factsheets voor een integrale hitteaanpak met een lage energievraag voor koeling. HvA Research Database.
• Wouters, P. (2001). Hoe zonwering uw comfort kan verhogen en u kan helpen energie te besparen. Ref: VN01a-0102-e.

Engelstalige literatuur

• Hutchins, M. (2015). High performance dynamic shading solutions for energy efficiency and comfort in buildings: Executive summary. Sonnergy Report No. 15/498. Sonnergy Limited.
• Wall, M., Bülow-Hübe, H., & Dubois, M. C. (2001). Solar protection in buildings. Lund University, Lund Institute of Technology, Department of Construction and Architecture.