Handreiking Regionale Monitor Klimaatadaptatie
Monitoring en evaluatie is een essentieel onderdeel van de beweging naar een klimaatbestendig Nederland. Het maakt zichtbaar welke vooruitgang wordt geboekt, waar knelpunten blijven bestaan en hoe effectief maatregelen zijn. Daarmee is monitoring niet alleen een instrument om te meten, maar ook om te leren, te sturen en samen te werken. Deze handreiking ondersteunt werkregio’s, gemeenten, waterschappen en provincies om de voortgang van hun klimaatadaptatiedoelen te monitoren. Op basis daarvan kunnen ze bepalen of ze op koers liggen om hun doelen te halen.
Voor wie?
De Handreiking Regionale Monitor Klimaatadaptatie (pdf, 3.6 MB) is bedoeld voor beleidsadviseurs en projectleiders klimaatadaptatie van gemeenten, waterschappen en provincies, en voor coördinatoren van werkregio’s.
Wat kun je ermee?
Het doel van deze handreiking is om regionale monitoring praktisch en haalbaar te maken. Met deze handreiking krijg je inzicht in de voortgang van je doelen. Hierdoor kun je prioriteiten stellen, bestuurders en partners laten zien wat de voortgang is en bijsturen waar nodig.
De handreiking richt zich nu vooral nog op de thema’s wateroverlast en hitte. Droogte en gevolgbeperking overstroming worden nog beperkt behandeld, eind 2026 worden deze thema’s uitgebreid. Daarbij komt er waarschijnlijk ook aandacht voor impacts op de waterkwaliteit, biodiversiteit, natuurinclusiviteit en bodemdaling, en voor het perspectief van het sociale domein en het crisisdomein.
De handreiking onderscheidt drie varianten van monitoring:
- de basisvariant met elf indicatoren
- de plusvariant: deze biedt verdieping van de analyse en geeft suggesties voor indicatoren die regionaal relevant kunnen zijn, zoals bij verzilting.
- de regionale of lokale verdieping: dit is een stappenplan om te komen van gestelde concrete doelen naar bijpassende indicatoren voor monitoring. Werkregio’s of gemeenten werken hun eigen beleidsdoelen verder uit tot meetbare indicatoren die aansluiten bij hun specifieke context.
De aanpak in de handreiking is gebaseerd op de doelensystematiek, en bouwt voort op bestaande instrumenten en databronnen, zoals de Klimaateffectatlas, en inzichten van het RIVM en Stichting CAS. De handreiking sluit aan bij het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) en zal ook aansluiten bij de Nationale Monitor Klimaatadaptatie die onder leiding van het Planbureau voor de Leefomgeving wordt ontwikkeld. Verder staan er in het Buurtdashboard van de Klimaateffectatlas verschillende indicatoren die je kunt gebruiken voor monitoring, omdat je daar verschillende periodes met elkaar kunt vergelijken. Deze indicatoren sluiten aan op deze handreiking.
Wie heeft de handreiking ontwikkeld?
De handreiking is ontwikkeld samen met een werkgroep van gemeenten, waterschappen, provincies en RIONED, onder leiding van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Deze werkgroep heeft geholpen bij het selecteren, toepassen en interpreteren van indicatoren die aansluiten bij de doelen, ambities en beleidscontext van de werkregio’s. De adviesbureaus Ambient en TAUW hebben het proces begeleid.
Publicatiedatum
11 december 2025
