Inwoners stimuleren

Veel gemeenten en waterschappen zijn volop bezig om onze steden en dorpen klimaatbestendig in te richten. Maar ook inwoners kunnen daarbij een grote rol spelen. Ze kunnen bijvoorbeeld hun tuinen en daken klimaatbestendig inrichten. Ook kunnen ze hun gemeente helpen bij het meten van klimaateffecten en kunnen ze meedenken over de inrichting van de openbare ruimte.

Wat werkt wel en wat niet?

Om inwoners te stimuleren tot klimaatadaptatie zetten gemeenten vaak in op informeren en bewustwording creëren. Dat is zeker belangrijk om mensen mee te krijgen. Maar om inwoners ook echt in actie te laten komen, moet je ze niet alleen bewust maken van de noodzaak van klimaatadaptatie. Ze moeten ook de motivatie voelen en in staat zijn hun gedrag te veranderen. Het kost bijvoorbeeld tijd en geld om je tuin of dak te vergroenen en het groen vervolgens te onderhouden. Een financiële prikkel kan in dat geval helpen.

Hieronder vind je verschillende onderzoeken met de laatste inzichten over hoe je inwoners kunt stimuleren tot klimaatadaptatie.

  • Uit het onderzoek ‘Samen naar een klimaatbestendige omgeving’ van de Hogeschool van Amsterdam (HvA) blijkt het niet zo makkelijk om inwoners te stimuleren. Je moet ze niet alleen bewustmaken van de noodzaak van klimaatadaptatie, maar mensen moeten hun gedrag ook kunnen veranderen en de motivatie voelen. De HvA doet zes aanbevelingen om inwoners te stimuleren zelf klimaatadaptieve maatregelen te nemen.
  • Wageningen University & Research en Hogeschool Van Hall Larenstein hebben een theoretisch model opgesteld voor gedragsverandering. Dit model kun je gebruiken voor het evalueren en verbeteren van vergroeningsacties bij inwoners. Het model hebben ze getest op projecten van Stichting Steenbreek. Bij hun Engelstalig artikel hebben ze ook een Nederlandstalige folder gepubliceerd.
  • Stel dat je als gemeente bewoners betrekt bij een project om de openbare ruimte klimaatadaptief in te richten. Stimuleer je daarmee dan dat die bewoners hun eigen terrein ook klimaatadaptief zullen inrichten? De Universiteit van Twente heeft dat in opdracht van gemeente Enschede onderzocht, door een vragenlijst te verspreiden onder bewoners in de wijken Pathmos en Stadsveld, waarin de Stadsbeek opnieuw werd aangelegd. De resultaten van het onderzoek laten geen directe relatie zien tussen bewonersparticipatie en maatregelen nemen op eigen terrein. Wel laat het project zien dat bewoners die de nieuwsbrief lazen en de website bezochten, vaker maatregelen namen. Ook bleek de buurtconciërge een goede manier om mensen aan te zetten om hun regenpijp af te koppelen. Benieuwd naar de andere resultaten? Het eerste eerste rapport (2021) (pdf, 649 kB) bevat een inventarisatie van de participatiemaatregelen. In het tweede rapport (2022) (pdf, 2 MB) kun je de resultaten van de vragenlijsten lezen.
  • Hoe zorg je ervoor dat een financiële prikkel, zoals een subsidie, werkt? Het is natuurlijk belangrijk om helder over de financiële prikkel te communiceren. Daarnaast zijn er nog allerlei andere factoren die bepalen hoe succesvol een financiële prikkel is. Om erachter te komen welke factoren dat zijn, hebben verschillende overheden tussen 2019 en 2021 in pilots geëxperimenteerd met financiële prikkels voor particulieren. Ook heeft IenW samen met deze overheden verdiepend onderzoek gedaan naar de effectiviteit van prikkels, naar toetsing en monitoring en naar hoe je als overheid beslissingen neemt over financiële prikkels. De resultaten van de pilots en onderzoeken vind je op de pagina ‘Pilots financiële prikkels voor klimaatadaptatie’.
  • Samen Klimaatbestendig hield in september 2020 een interview met Paul de Beer en Karo van Dongen. Daarin kun je lezen wat de gemeente Breda en verschillende woningcorporaties doen om bewoners mee krijgen. Het helpt bijvoorbeeld als bewoners door buren worden gestimuleerd en als ze zelf in een maatregel geloven.

Wat vind je verder in dit dossier?

In dit kennisdossier vind je voorbeelden van financiële prikkels, campagnes en acties. Ook delen we handige tips en hulpmiddelen. En je kunt lezen hoe je inwoners kunt betrekken bij projecten in de openbare ruimte.


Wil je meer weten over Inwoners stimuleren? Of heb je suggesties om dit kennisdossier aan te vullen? Vragen en suggesties zijn van harte welkom! Laat het ons weten via het contactformulier.