Bepaal een gezamenlijke aanpak met een gedeeld verhaal
Een gezamenlijke aanpak is essentieel om gebiedsprocessen te laten slagen, juist omdat de opgaven complex, met elkaar verweven en vaak grensoverschrijdend zijn. Als partijen werken vanuit een gedeeld verhaal en een gedeelde urgentie, ontstaat er een fundament waarop samenwerking kan worden gebouwd. Een gezamenlijke koers helpt om uiteenlopende belangen te verbinden, richting te geven aan keuzes en duidelijk te maken waarom handelen nodig is. Dit vraagt om toewijding, vertrouwen en bereidheid om samen verantwoordelijkheid te dragen.
Door vanaf het begin een gezamenlijke inhoudelijke basis te leggen, kunnen partijen elkaar vinden op moeilijke momenten, verschillen overbruggen en toewerken naar oplossingen die breed worden gedragen. Zo wordt de samenwerking niet alleen een organisatorische vorm, maar een krachtig instrument dat helpt om complexe gebiedsopgaven overzichtelijk te maken en effectief aan te pakken.
Tips
- Je kunt alleen tot een gebiedsproces komen als alle partijen de handen ineenslaan, bijvoorbeeld in de vorm van een intentieverklaring.
- Gebiedsprocessen vragen samenwerking op verschillende schaalniveaus. Zorg voor uitwerking op een kleiner schaalniveau, bijvoorbeeld een stroomgebied, om regionale verschillen te beperken en het behapbaar te houden. Blijf wel op een hoger schaalniveau met elkaar samenwerken, omdat verschillende schaalniveaus op elkaar ingrijpen.
- Zorg in een complex gebiedsproces voor een goede interbestuurlijke samenwerking tussen overheden in het gebied en het Rijk. Fungeer daarbij als één overheid, door te handelen vanuit gezamenlijke verantwoordelijkheid en op basis van deskundigheid en expertise, en niet vanuit belangen.
- Werk gezamenlijk toe naar oplossingen en ontwikkelingen waar verschillende partijen tevreden mee zijn.
- Werk vanuit een gedeelde urgentie, bijvoorbeeld droge zomers, klimaatbestendige woningbouw of duurzame landbouw.
- Gebruik water, bodem en cultuurhistorie als leidende principes om partijen samen aan tafel te brengen.
- Ontwikkel een gezamenlijk verhaal waar iedereen zich in kan vinden en zich voor wil inzetten. Het helpt om dat verhaal te vertellen om de samenwerking te versterken en te bepalen hoe je dat gezamenlijk gaat verwezenlijken.
- Zorg voor een multidisciplinair team met vakdisciplines die naar het grote verhaal willen en kunnen kijken, zoals ecologen, juristen en landschapsarchitecten.
- Een gezamenlijke inhoudelijke basis zorgt ervoor dat je elkaar ook makkelijker vasthoudt in moeilijke tijden. Bijvoorbeeld bij verschillende politieke standpunten of verschillende inzichten.
- Een gezamenlijke aanpak kan worden opgesteld vanuit gezamenlijke, vergelijkbare opgaven. Zo zijn bijvoorbeeld de NOVEX gebieden tot stand gekomen.
Hoe dan? Landgoederenzone Baakse Beek ondertekende een gezamenlijke intentie
In landgoederenzone de Baakse Beek ondertekenden bestuurders van waterschap Rijn en IJssel, gemeente Bronckhorst en de provincie Gelderland in juli 2019 een intentieverklaring. Met de ondertekening van de intentieverklaring ondersteunden de overheden de gezamenlijke aanpak volgens de “Ontwikkelvisie Landgoederenzone, Kansen voor gebiedsversterking”. De visie en de intentieverklaring benadrukken het belang van zowel het waterprobleem, de natuuruitdagingen als cultureel erfgoed. De ondertekening vormde de start van een gezamenlijke aanpak en een eerste stap richting een uitvoeringsprogramma voor het realiseren van een klimaatrobuust watersysteem in een toekomstbestendig gebied.
Hoe dan? Het ‘Boer-Boswachter Peil’ als inspirerend, maar nog niet benut voorbeeld voor NOVEX De Peel
De Zuidelijke Land- en Tuinbouworganisatie (ZLTO) en Staatsbosbeheer hebben samen een methodiek ontwikkeld om tot een gezamenlijk peilbesluit te komen: het ‘Boer-Boswachter Peil’. In de kern draait deze aanpak om het zoeken naar een waterpeil waar zowel de boswachter als de boer zich in kan vinden. Boeren en boswachters trekken hierbij samen het gebied in en leren elkaars perspectief kennen: de boswachter licht toe waarom een hoger waterpeil wenselijk is voor natuurherstel, terwijl de boer laat zien wat dit betekent voor de dagelijkse praktijk op het bedrijf. Deze vorm van uitwisseling in het veld draagt bij aan wederzijds begrip en kan helpen om tot gedragen afspraken te komen. Hoewel deze methodiek goed aansluit bij de opgaven in de Peel, is deze niet toegepast binnen het gebiedsproces van NOVEX De Peel. Dit wordt door betrokkenen gezien als een gemiste kans en laat zien dat het actief betrekken van gebiedspartijen en het benutten van hun kennis en perspectieven niet vanzelfsprekend is.