Vier circulaire waterhubs in Enschede

Minder tekort aan drinkwater

Om Enschede te onderhouden is veel water nodig. Bijvoorbeeld om de sportvelden te besproeien, de bomen en planten water te geven en de straten en pleinen schoon te maken. De gemeente Enschede gebruikte hier eerst drinkwater voor. Maar door klimaatverandering komen er steeds vaker langere periodes van droogte voor. Hierdoor krijgen we sneller te maken met een tekort aan drinkwater. De waterhubs helpen om drinkwatertekorten te voorkomen.

Minder uitstoot van CO2

De gemeente gebruikte al tankwagens voor watertransport. Deze wagens rijden heen en weer tussen de watertappunten aan de rand van de stad en de plekken waar water nodig is. Dit proces kost brandstof en zorgt voor extra uitstoot van CO₂. De circulaire waterhubs staan meer in het centrum van de stad. Daardoor hoeven de tankwagens minder ver te rijden.

Nieuwe waterhubs

Naast de regenwaterkelder, vijver, grondwaterzuivering en regenwaterbassins ontwikkelt de gemeente ook nieuwe waterhubs, zoals twee grond- en regenwatertanks. En op een sportpark komt een watertank die regenwater opvangt van het dak en de parkeerplaats. Deze watertank vangt ook drainagewater op van onder de sportvelden. De gemeente onderzoekt verder of regenwater langer opgeslagen kan worden in het regenwaterriool. Bij zware regen vangt ze het water nu tijdelijk op in ondergrondse bakken, maar voert het ook binnen een dag weer af. Door een deel in de bakken langer vast te houden, kan de gemeente dit water bewaren voor het onderhoud van de stad.

Dashboard helpt chauffeurs om tappunt te kiezen

De Universiteit Twente heeft voor de waterhubs een dashboard ontwikkeld. Dit dashboard helpt chauffeurs bij het kiezen van de beste plek om water te tappen. De chauffeurs vullen in waarvoor zij water nodig hebben, bijvoorbeeld om bomen water te geven of straten schoon te maken. Daarna krijgt een chauffeur op het dashboard advies over wat voor zijn doel en plek het beste watertappunt is. Zo rijden chauffeurs via een korte en efficiënte route.

Dashboard monitort waterkwaliteit, -gebruik en -beschikbaarheid

Het dashboard laat direct zien hoeveel water er op het moment beschikbaar is, wat de waterkwaliteit is en hoeveel water er wordt gebruikt. Ook kan het dashboard het watergebruik, de waterkwaliteit en waterbeschikbaarheid laten zien over een langere periode. Hiermee kan de gemeente het effect van de waterhubs makkelijk monitoren en weet ze waar aanpassing nodig is.

Waterkwaliteit belangrijk om te meten

De kwaliteit van het water is belangrijk om te meten, omdat niet elk type water geschikt is voor elke toepassing. Water voor veegwagens moet bijvoorbeeld schoner zijn dan water voor bomen, omdat vuildeeltjes veegwagens kunnen beschadigen. Ook moet het water veilig zijn voor mensen die waternevel inademen. Door de waterkwaliteit te monitoren, kan de gemeente voorkomen dat vervuild water zich door de stad verspreidt.

Wat zijn de leerpunten?

Wil je net als Enschede waterhubs aanleggen in je gemeente? Maak dan gebruik van de leerpunten en tips hieronder!

Werk samen met partners

Zoek partners die veel water gebruiken. Onderzoek samen welke waterbronnen je kunt gebruiken in plaats van drinkwater. Spreek één duidelijk doel af en maak heldere afspraken over de aanpak. Richt een stuurgroep in voor besluiten en een projectgroep voor de uitvoering.

Krijg inzicht in hoeveel water er wordt gebruikt en kan worden opgeslagen

Breng in beeld hoeveel water de stad gebruikt en waar water vandaan komt. Gebruik bijvoorbeeld GIS-kaarten met waterstructuren, grote daken en locaties waar water kan worden opgeslagen of gebruikt. Onderzoek ook bestaande bronnen, zoals grondwater, drainagewater of oude waterkelders, en kijk wat er nu met dit water gebeurt.

Maak een analyse

Bepaal waar en wanneer water nodig is, en hoeveel dan. Bepaal ook waarvoor het water nodig is, en welke waterkwaliteit daarbij past. Kijk per bron hoe de waterkwaliteit is. Bereken per bron ook hoeveel m3 water er beschikbaar is en hoe snel een bron zich aanvult.

Start met een haalbare waterhub

Kies waterhubs die voldoende water leveren, goed bereikbaar zijn en dicht bij de locatie liggen waar het water gebruikt wordt. Begin met waterhubs die je snel in gebruik kunt nemen en weinig kosten, tot maximaal 15.000 euro. Hiervan zien mensen het snelst het effect, wat ook helpt om gesprekken te voeren over nieuwe waterhubs. Als er een aantal waterhubs in gebruik zijn, kun je onderzoeken waar extra investeringen nodig zijn om de het gebied minder afhankelijk te maken van drinkwater.

Werk met een dashboard

Meet hoeveel water beschikbaar is en hoe de gemeente dit water gebruikt. Gebruik een dashboard om inzicht te krijgen en keuzes te onderbouwen. Investeer echt in monitoring om betrokkenen inzicht te geven in de effectiviteit, om ze keuzes te laten maken en om bij te sturen waar nodig. Zorg bij de ontwikkeling hiervan voor voldoende ICT-kennis. Wees alert op het eigendom van zo’n dashboard. Let er ook op dat het gebruiksvriendelijk is, goed beheerd wordt en het door de verschillende partners gebruikt kan worden. Zo blijft het dashboard ook bruikbaar op de lange termijn.

Contactpersoon

Corinne Daemen
Gemeente Enschede
c.daemen@enschede.nl