Groene gevels

Wat is een groene gevel?

Een groene gevel is een gevel die begroeid is met planten. Deze planten wortelen in de bodem. Groene gevels bestaan al heel lang. Ze worden ook wel ‘groene façades’ genoemd. Vroeger lieten mensen vaak klimplanten tegen hun muur groeien om hun huis mooier te maken en te beschermen tegen zon en regen. Tegenwoordig worden ze bewust aangelegd om gebouwen duurzamer te maken, voor verkoeling te zorgen en de leefomgeving groener te maken.

Wat voor soorten groene gevels zijn er?

Er zijn twee soorten groene gevels:

Gevels met zelfhechtende klimplanten

Zelfhechtende klimplanten klimmen en kleven aan muren of andere oppervlakken. Ze gebruiken bijvoorbeeld hechtwortels om aan de gevel te blijven kleven. Daardoor hebben ze geen extra steun nodig om te groeien. Een bekend voorbeeld is klimop.

Gevels met klimplanten aan een constructie

Bij deze gevels groeien klimplanten langs een rek of draad die op kleine afstand van de gevel is geplaatst. Zo blijft de gevel goed beschermd en kan er lucht achterlangs stromen.

Hoe helpt een groene gevel om de omgeving klimaatbestendiger te maken?

Een groene gevel helpt op verschillende manieren om een gebied klimaatbestendiger te maken.

Verkoeling bij hitte

Groen gevels helpen om gebouwen koeler te houden in de zomer en warmte vast te houden in de winter. Hoe sterk dat effect is, hangt af van de isolatie en kenmerken van het gebouw. Bij goed geïsoleerde woningen heeft een groene gevel vooral invloed op de buitenkant van de muur. De binnentemperatuur wordt er nauwelijks door beïnvloed. Bij slecht geïsoleerde gebouwen werkt een groene gevel juist als extra isolatielaag zodat je minder warmte verliest. Verder zorgen de planten voor verdamping, wat helpt om de omgeving extra te verkoelen. Als je groene gevels op grote schaal toepast, kan dat bijdragen aan minder warmte in de stad en een aangenamer leefklimaat.

Minder droogte

Een groene gevel met klimplanten helpt om droogte te verminderen. Bij regen zakt het water langzaam in de bodem, waardoor het grondwater op een natuurlijke manier wordt aangevuld. Maar dit effect is wel beperkt, omdat er bij een groene gevel maar een klein stukje grond nodig is.

Minder wateroverlast

Bij hevige buien vangen klimplanten een deel van het regenwater direct op in het geveltuintje. Daardoor stroomt er minder water tegelijk naar het riool, wat helpt om wateroverlast tijdens piekbuien te verminderen. Het effect is klein, maar draagt wel bij aan een betere opvang en afvoer van regenwater in de omgeving.

Draagt een groene gevel ook bij aan andere doelen?

Naast het tegengaan van hitte, droogte en wateroverlast draagt een groene gevel bij aan de biodiversiteit, een betere luchtkwaliteit en allerlei andere doelen. Hieronder lees je er meer over.

Meer biodiversiteit

Groene gevels bieden leefruimte aan veel verschillende dieren, zoals vogels, insecten en andere kleine organismen. Uit onderzoek van de Universiteit Utrecht blijkt dat begroeide muren honderden diersoorten aantrekken, terwijl kale muren nauwelijks leven bevatten.  Groene gevels dragen dus bij aan de biodiversiteit in de stad. Het is wel belangrijk dat ze onderdeel zijn van een groter netwerk van stedelijk groen. Alleen dan kunnen dieren zich verplaatsen tussen gevels, bomen en andere groengebieden, en ontstaat er een veerkrachtig en gezond stedelijk ecosysteem.

Betere luchtkwaliteit

Groene gevels helpen om de luchtkwaliteit te verbeteren. De bladeren van planten vangen stof, roet en andere vervuilende deeltjes uit de lucht op. Een deel van deze stoffen wordt door regen van de bladeren gespoeld en komt in de bodem terecht, een andere deel wordt door de plant opgenomen en opgeslagen. Hoe groter het bladoppervlak en hoe meer planten, hoe groter het effect. Vooral bij drukke wegen met veel vervuiling, nemen planten meer verontreinigingen op.

Minder geluidsoverlast

Groene gevels helpen ook om het straatgeluid te verminderen. Ze zorgen ervoor dat het geluid minder weerkaatst tussen gevels aan beide kanten van de straat. Hierdoor kan het geluid volgens internationaal onderzoek worden gedempt met 2,5 tot 3 decibel.

Meer energiebesparing

Groene gevels helpen om gebouwen koeler te houden in de zomer door schaduw en verdamping. Dat scheelt energiekosten voor ventilators, airco of verwarming. In de winter zorgt de luchtlaag tussen de gevel en de planten voor extra isolatie en minder warmteverlies. Een luchtlaag van ongeveer 5 centimeter heeft al een isolatiewaarde die vergelijkbaar is met dubbelglas.

Meer groen en leefbaarheid

Door planten op gevels te laten groeien, wordt de leefomgeving groener. Dit heeft positieve effecten op de gezondheid en het kan stress flink verminderen. Groene gevels hebben het voordeel dat er maar weinig vierkante meters nodig zijn om ze aan te leggen. Hierdoor kunnen ze zelfs in dichte bebouwing zorgen voor groen.

Hoeveel koeling biedt een groene gevel?

Een groene gevel kan de temperatuur van een gebouw merkbaar verlagen. Hoe groot dat effect is, hangt af van de grootte van de gevel en van onder andere de isolatie, het soort planten en de omgeving. Volgens onderzoek van de WUR uit 2021 kan een volgroeide groene gevel de temperatuur met 4 tot 5 graden Celsius verlagen. Onderzoek van de Universiteit Utrecht (2025) vond een kleiner verschil: de temperatuur tussen de beplanting en de gevel was tot 0,7 graden Celsius lager dan de buitentemperatuur. Dat lijkt weinig, maar zelfs een kleine afkoeling kan al zorgen voor minder energieverbruik en een prettiger binnenklimaat. Als meerdere gebouwen groene gevels hebben, helpt dat ook om het hitte-eilandeffect te verminderen: het effect dat het in stedelijk gebied heter wordt dan in de landelijke omgeving.

Kan een groene gevel ook negatieve effecten hebben?

Een groene gevel kan ook negatieve effecten hebben. Met goed onderhoud kun je de meeste nadelen voorkomen.

Gevoelig voor ziekten

Planten op gevels kunnen, net als andere planten, last krijgen van schimmels. Vooral bij dichte begroeiing of slecht onderhoud kan dit de gezondheid van de planten aantasten. Door regelmatig te snoeien, de planten te controleren en sterke plantensoorten te kiezen, kun je problemen voorkomen.

Gevelschade

Groen aan gevels kan tot schade leiden aan de gevels zelf, vooral aan het voegwerk. Zelfhechtende planten zitten met kleine zuignapjes of wortels vast aan de gevel. Daardoor kunnen oude of zwakke voegen losraken of verder beschadigen. Het is daarom belangrijk om het voegwerk te controleren voordat je de planten aanbrengt. Wil je dit risico op schade voorkomen? Kies dan voor een constructie zoals een rek of een draad, waarlangs planten kunnen groeien zonder direct contact te maken met de gevel.

Brandveiligheid

Er is nog geen specifieke regelgeving voor groene gevels. Het is wel bekend dat bij slecht onderhoud een groene gevel een risico voor de brandveiligheid kan zijn. Het gevaar ontstaat vooral als planten uitdrogen of als er veel dood blad blijft hangen. Maar als je de gevel goed onderhoudt en verdroging voorkomt, is het risico op brand klein. Levende, vochtige planten kunnen het vuur zelfs vertragen.

Hoe meet je het effect van een groene gevel?

Bij het monitoren van een groene gevel zijn vooral hittestress, biodiversiteit en geluid- en warmte-isolatie belangrijk. Denk aan vragen als: Hoeveel verkoeling biedt de gevel? Hoeveel dieren en insecten gebruiken de gevel als leefplek? Hoe goed dempt de groene gevel het geluid en helpt hij om warmte binnen of buiten te houden? Hieronder lees je wat je kunt meten en hoe je dat kunt doen.

• Temperatuurverschil: je kunt meten hoeveel koeling een gevel biedt met temperatuurloggers of een warmtecamera. Plaats de sensoren op de groene gevel en op een vergelijkbare kale muur. Zo zie je het verschil in temperatuur aan het oppervlak. Je kunt ook bij één muur het temperatuurverschil meten tussen de buitenkant van de begroeiing en de muur erachter. Zo controleer je hoeveel koeling de groene gevel biedt.
• Biodiversiteit: tel regelmatig hoeveel en welke soorten vogels, bijen en insecten bij de gevel komen. Dit kan met handmatige tellingen, vangbakjes of wildcamera’s. Vergelijk de resultaten bijvoorbeeld met andere groene gevels of met een kale muur om het effect te zien.
• Geluidsdemping: met een geluidsmeter kun je meten hoeveel geluid de muur dempt. Als je verschillende plekken of gevels met elkaar vergelijkt, meet deze dan vanaf dezelfde afstand.
• Inrichting en beheer: controleer visueel hoe gezond de planten zijn: groeien ze goed of zijn ze droog of beschadigd? Kijk ook of de constructie nog in goede staat is.

Waar moet je op letten bij het ontwerp?

Een goed ontworpen groene gevel is makkelijker te onderhouden en gaat langer mee. Hieronder staat een aantal punten waar je op kunt letten bij het ontwerp.

Hoe groot moet een groene gevel zijn?

Er is geen vaste minimale grootte voor een groene gevel. Zelfs een kleine gevel met klimplanten kan al bijdragen aan verkoeling, biodiversiteit en een fijnere leefomgeving. Wel geldt: hoe groter de groene gevel, hoe groter het effect op de temperatuur, luchtkwaliteit en biodiversiteit. Het voordeel van groene gevels is dat ze weinig ruimte innemen, maar toch veel vierkante meters groen toevoegen. Houd bij het ontwerp wel rekening met de wortelruimte van de planten. Klimplanten die hoog groeien, hebben onder de grond genoeg ruimte nodig om gezond te blijven.

Welke planten kun je gebruiken?

Je kunt vier soorten planten gebruiken voor groene gevels:

• Zelfhechtende soorten: Deze soorten hebben geen klimhulp nodig en groeien vanzelf naar het licht toe. Ze kleven met kleine zuignapjes of worteltjes aan de muur. De klimop is hiervan het bekendste voorbeeld.
• Winders of slingerplanten: Deze planten hebben altijd een klimhulp nodig, zoals draden of rekken. Ze draaien zich daar omheen om omhoog te groeien. De bekendste soort is de blauweregen.
• Rankers: Rankers hebben dunne slingerende steeltjes waarmee ze zich vastdraaien om een klimhulp. Bekende soorten zijn de druif, wilde wingerd en clematis.
• Enteraars: Deze planten gebruiken doornen of haakjes om zich aan een klimhulp vast te houden. Voorbeelden zijn klimroos en winterjasmijn.

Het is belangrijk om planten te kiezen waarvan de natuurlijke groeihoogte past bij de hoogte van de gevel. Zo voorkom je dat planten snel te hoog groeien of te veel onderhoud vragen. Hieronder staan voorbeelden van geschikte soorten per groeihoogte.

• Zelfhechtende planten tot 30 meter hoog: Klimop en Driedelige wingerd
• Zelfhechtende planten van 8 tot 25 meter hoog: Amerikaanse trompetbloem, Bosrank, Boomwurger, Bruidssluier, Chinese Blauwregen
• Zelfhechtende en klimplanten met klimhulp, 5 tot 15 meter hoog: Kiwi, Duitse pijp, Wilde hop, Kamerfoelie, Vijfdelige wingerd, Japanse blauweregen
• Kleine klimmers tot 5 meter hoog: Bosrank hybriden, Japanse kardinaal muts, Spekwortel, Klimrozen
• Lage klimplanten:, Heggerank, Akkerwinde, Haagwinde, Bitterzoet, Reukerwt

Waar kun je een groene gevel aanleggen?

Niet elke gevel is geschikt voor groen. Controleer daarom eerst of de gevel stevig, waterdicht en goed gevoegd is. Een beschadigde muur kan vochtproblemen krijgen door de planten.

Ligging van de gevel

Let ook op de ligging van de gevel. Planten hebben genoeg licht nodig om te groeien, maar niet alle planten hebben evenveel nodig. Sommige planten groeien beter op een zonnige zuidgevel, terwijl andere het juist goed doen in de schaduw van een noord- of oostgevel. Een paar voorbeelden van planten die geschikt zijn voor bepaalde windrichtingen:

• Noord-, zuid- of westgevel: Bosrank of Bosroos
• Zuid-, oost- of westgevel: wilde kamperfoelie
• Alle windrichtingen: hop, klimop

Waar vind je in Nederland groene gevels?

Groene gevels zijn op allerlei plekken in Nederland te vinden. De afbeelding van de kaart op ClimateScan laat dat duidelijk zien. Ook vind je hier voorbeelden uit het buitenland.

In welke wijktypen vind je groene gevels?

Op het cirkeldiagram hieronder zie je in welke wijktypen de meeste groene gevels en muren zijn aangelegd. Opvallend is dat je groene gevels en muren in elk wijktype kunt tegenkomen. In historische binnensteden, die vaak versteend zijn en weinig groen hebben, zijn er relatief veel. Ook in bloemkoolwijken kom je ze vaker tegen. Daar lijken dus de beste kansen te zijn voor verticaal groen tegen hittestress.

Wat is een goed moment om een groene gevel aan te leggen?

Je kunt een groene gevel het beste aanleggen in het najaar of voorjaar. Volgens Stichting Steenbreek is het najaar het beste, omdat de planten dan in rust gaan en de bodem nog relatief warm is. Als het voorjaar begint, kan de groei dan direct beginnen. Ook is het in het najaar zelden heel lang droog, wat in het voorjaar vaker gebeurt.

Waar moet je op letten bij de aanleg?

Door een groene gevel aan te leggen, verandert het uiterlijk van je woning. Daarom heb je soms toestemming nodig van de gemeente. Dat geldt ook als je stoeptegels in de openbare ruimte wilt verwijderen om ruimte te maken voor klimplanten. Overleg bij twijfel altijd met de gemeente voordat je begint met de aanleg.

Hoe past een groene gevel in bestaande infrastructuur of ruimtelijke plannen?

Groene gevels passen vaak goed in bestaande infrastructuur en ruimtelijke plannen. Omdat de beplanting tegen bestaande muren of gevels groeit, is er weinig extra grondoppervlak nodig. Daardoor is het een slimme oplossing voor dichtbebouwde gebieden waar weinig ruimte is voor groen. Deze vorm van begroeiing kan bij nieuwbouw al bij het ontwerp worden meegenomen, zoals in Delft is gedaan, zie de foto hieronder.

Wat is de levensduur van een groene gevel?

Het is lastig om precies te zeggen hoelang een groene gevel meegaat. Dit hangt af van de gekozen planten, het type systeem en het onderhoud. Maar ook van de levensduur van de gebruikte materialen en de belasting hiervan. Een groene gevel met zelfhechtende planten kan meestal 10 tot 20 jaar meegaan met goed onderhoud. Als je klimplanten op een constructie aan de gevel zet, hebben ze vaak een levensduur van 15 tot 25 jaar.

Hoe zorg je dat een groene gevel goed blijft werken?

Om te zorgen dat een groene gevel goed blijft werken, is het belangrijk om regelmatig water te geven, te snoeien en te controleren. Let daarbij op het volgende:

• Water geven: Vlak na het aanplanten hebben de planten extra water nodig. Geef daarom regelmatig water, zodat de beplanting goed kan wortelen en groeien. Er zijn ook systemen met een automatisch irrigatiesysteem, soms in combinatie met het gebruik van regenwater.
• Planten onderhouden: Zelfklimmende planten hebben jaarlijks onderhoud nodig. Verwijder uitlopers en wortels bij dakranden, ramen en kozijnen. Planten die op roosters groeien, verspreiden zich minder snel, maar moeten soms ook worden bijgesnoeid.
• Snoeien: Snoei niet tijdens het broedseizoen van vogels, dat loopt meestal van half maart tot half juli. Buiten deze periode kun je veilig snoeien zonder broedende vogels te storen. Vaak is een snoeibeurt na de zomer voldoende.
• De constructie controleren: Gebruik je een systeem met spanners, controleer dan regelmatig de spanning. Planten hebben een sterke trekkracht en kunnen schroeven lostrekken als de spanning te hoog wordt.
• Controleren na storm: Bij harde wind kunnen zelfhechtende planten losraken van de muur. Controleer daarom regelmatig of de planten nog goed vastzitten en bevestig ze zo nodig opnieuw met spanners of bindmateriaal.

Wie is verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud?

Wie verantwoordelijk is voor het beheer en onderhoud van een groene gevel, hangt af van de locatie en de eigenaar van het gebouw. Meestal is dit de huiseigenaar of beheerder. Zij zorgen ervoor dat de gevel goed wordt onderhouden. Bij huurwoningen of appartementencomplexen kan ook de woningcorporatie of VvE verantwoordelijk zijn.

Wat kost het om een groene gevel aan te leggen?

Een groene gevel kun je zelf aanleggen of laten plaatsen door een gespecialiseerd bedrijf. Zelf aanleggen is goedkoper en kan goed bij groene gevels. De totale kosten hangen af van het type gevel, de gekozen planten, het gebruikte materiaal en de grootte van het oppervlak. Vaak betaal je tussen de € 5,- en € 100,- per m². Wanneer je jonge, zelfhechtende planten gebruikt, betaal je het minst. Bij volgroeide planten die een klimhulp nodig hebben, kunnen de kosten oplopen.

Wat kost het beheer en onderhoud van een groene gevel?

De jaarlijkse onderhoudskosten van een groene gevel zijn sterk afhankelijk van de uitvoering en het type gevel. Gemiddeld liggen de jaarlijkse kosten rond € 2,- per m². De kosten hangen onder andere af van het systeem, de planten en de bereikbaarheid van de gevel. Moet je bijvoorbeeld snoeien met een hoogwerker, dan kost dat meer. Bij de meeste groene gevels met klimplanten, zoals klimop, is het onderhoud beperkt. De meeste onderhoudskosten zitten in het snoeien, water geven en bemesten. Ook het controleren van klimhulpen en voegen, en het vervangen van planten als dat nodig is, kan tot kosten leiden. Hoe complexer de gevel en de beplanting, hoe hoger de onderhoudskosten.

Kun je voor de aanleg of het onderhoud subsidie aanvragen? Of kun je fiscale regelingen gebruiken?

Bij veel gemeentes zijn er subsidies beschikbaar voor de aanleg van een groene gevel. Hoe hoog de subsidie is en welke voorwaarden er gelden, verschilt per gemeente of waterschap. Op de Groene subsidiewijzer van MilieuCentraal kun je eenvoudig opzoeken of er in jouw regio regelingen beschikbaar zijn en wat de belangrijkste voorwaarden zijn. Let op: veel subsidies moeten worden aangevraagd vóór je met de aanleg begint. Controleer daarom altijd vooraf of je recht hebt op een subsidie of lening.

Bedrijven kunnen voor de aanleg van groene gevels fiscale regelingen gebruiken zoals de Milieu-investeringsaftrek (MIA) en de Vamil. Deze regelingen bieden een belastingvoordeel voor duurzame investeringen. Op de website van het RVO vind je informatie over de voorwaarden en hoe je deze kunt aanvragen.

Welke besparingen levert een groene gevel op?

Een groene gevel levert direct en indirect besparingen op:

• Lagere energiekosten: de planten zorgen voor extra isolatie. Hierdoor blijft het in de zomer koeler, waardoor er minder energie nodig is voor bijvoorbeeld airconditioning of ventilators. In de winter helpt de gevel om warmte beter vast te houden. Hierdoor helpt de groene gevel om op de verwarmingskosten te besparen.
• Hogere waarde van het gebouw: groene gevels verbeteren de uitstraling en het comfort van een pand. Dat kan leiden tot een hogere vastgoedwaarde en een aantrekkelijkere leefomgeving.

Voorbeelden op dit kennisportaal:

• Groene make-over bedrijvencentrum Bolduc
• Grote geveltuin vangt regenwater op en geeft boost aan biodiversiteit
• Vergroening Park 2020 Haarlemmermeer
• Eerste glasvezelhuisje als klein natuurinclusief bouwwerk
• Gonzende gevels: hoe kleine geveltuinen veel insecten aantrekken

Andere voorbeelden

• Klimop als schaduwgroen seniorenflat Dalfsen
• Daktuinen, groene wanden en gevels, Medina complex, Eindhoven
• Groen Doener Carlton Oasis heeft een groene gevel
• Amsterdam-Oost is een groene gevel rijker: “Het duurt wel even, maar het begin is er”
• De fraaiste Amsterdamse groene gevels van 2018

Websites en tools

• ClimateScan
• Toolbox Klimaatbestendige Stad
• Stappenplan groene gevel van Milieu Centraal
• Klimaatklaar: Maak een groene gevel
• Bouw en Installatie Hub: Zo meet je de impact van groene gevels op biodiversiteit
• Klimplantengids van de gemeente Amsterdam

Nederlandstalige literatuur

• Nieuwsbericht Universiteit Utrecht (februari 2025). ‘Groene gevels houden gebouwen koeler en krikken biodiversiteit op’.
• NKWK-rapport (november 2023). Handreiking Hitte in Bestaande Woningen 3.0, Nationaal Kennis- en Innovatieprogramma Water en Klimaat, Klimaatbestendige Stad.
• Klostermann, J. en Snep, R. (2021). Groene gevels. In: Groencatalogus Sociale Woningbouw, Wageningen University & Research.

Engelstalige literatuur

• Hecht, K., Haan, L., Wösten, H. A., Hamel, P., Swaminathan, S., & Jain, A., (2025). ‘Rocks and walls: Biodiversity and temperature regulation of natural cliffs and vertical greenery systems.’In: Building and Environment, 268, 112308.
• Maier, D. (2020). ‘Perspective of using green walls to achieve better energy efficiency levels. A bibliometric review of the literature’.In: Energy and Buildings, 264, 112070.
• Wong, N. H., Tan, A. Y. K., Tan, P. Y., Chiang, K., & Wong, N. C. (2010). ‘Acoustics evaluation of vertical greenery systems for building walls’. In: Building and environment, 45(2), 411-420.