Wateroverlast

Door het veranderende klimaat komen hevige buien vaker voor, worden ze heviger en vallen ze in grotere gebieden. Dat leidt tot een grotere kans op wateroverlast.

Wateroverlast is schade en overlast door hevige regen. Denk aan wegen die blank staan of aan waterschade in gebouwen en aan eigendommen. De regen valt op de plek zelf of komt uit gebieden gestroomd in de buurt.

Doel: Hevige neerslag leidt niet tot waterschade aan gebouwen, boven- en ondergrondse infrastructuur en voorzieningen. Kwetsbare en vitale functies en voorzieningen blijven beschikbaar.

Geen waterschade tot en met een bui die 1 x per 100 jaar voorkomt, vitale functies blijven beschikbaar

Toon voor elk nieuw gebouw of object aan dat een zware bui geen waterschade geeft in het gebouw zelf. Dit zijn buien met een herhalingstijd van 100 jaar in 2050. Ook als er water op het maaiveld blijft staan, mag dat niet tot schade in het gebouw leiden.

Gebruik als startpunt een bui van 70 mm regen in één uur. Zo'n bui heeft een jaarlijkse kans van 1% om voor te komen in 2050 . Voor het lokale riool of het regionale watersysteem kunnen andere buien belangrijker zijn. Bijvoorbeeld de composietbuien van RIONED. Dit zijn regenbuien die zijn gebaseerd op regenstatistieken. In dit geval gaat het om een bui met dezelfde herhalingstijd van 100 jaar in in 2050 Of buien die één of meer dagen duren, voor regionale watersystemen.

Ziekenhuizen en energiecentrales zijn vitale functies. Daarvoor geldt een bui van 90 mm regen in één uur als startpunt. Zo'n bui heeft een herhalingstijd van 250 jaar in 2050. Voor gewone, niet-vitale gebouwen zijn buien tot en met T 250 jaar het hogere ambitieniveau.

Meer informatie

Hieronder vind je meer informatie en voorbeelden van beleidsregels van gemeenten over wateroverlast.

Gemeenten kijken vooral naar korte, hevige buien. Waterschappen kijken vooral naar buien die lang duren. Het is belangrijk dat gemeenten en waterschappen hun beleid goed met elkaar afstemmen.

Voor regionaal oppervlaktewater zijn wateroverlastnormen opgesteld. Die vind je op de website van IPLO.  Deze vormen een aanvulling op de werknormen van het Nationaal Bestuursakkoord Water. Die werknormen staan in de Waterwet.

Wil je meer weten over composietbuien? Ga naar de website van stichting RIONED.

Voorbeelden van onder andere beleidsregels van gemeenten over wateroverlast geven Delft en Eindhoven. Soms is dit beleid vertaald naar een opgave meer water te bergen.

Wil je meer weten over je vitale en kwetsbare functies en hoe je ze kunt beschermen tegen extreem weer? Ga naar het Kennisdossier Vitale en Kwetsbare functies op het Kennisportaal Klimaatadaptatie.

Geen waterschade bij 0,2 meter waterdiepte op straat (verbonden met gevolgbeperking overstromingen)

Toon aan dat het vloerpeil van nieuwe gebouwen 0,2 meter hoger ligt dan het laagste punt van de rijbaan in de straat. Het gaat hierbij om de hoogte van de straat in het ontwerp: het straatpeil.

Let daarbij op de eis uit het Bouwbesluit: een gebouw moet aan twee kanten toegankelijk zijn voor mensen met een lichamelijke beperking. Lukt de 0,2 meter niet door die toegankelijkheid of door hoogteverschillen?

Dit is ook van toepassing voor gevolgbeperking van overstromingen.

Neerslag op privaat terrein verwerken op privaat terrein of daarvoor bestemde extra voorzieningen in het plangebied of de watersysteemgrenzen

Toon aan dat neerslag die op het bebouwde deel van privaat terrein valt, daar ook wordt verwerkt. De neerslag kan opgevangen worden in extra voorzieningen op het eigen terrein. Het kan ook in extra voorzieningen daarbuiten: in het plangebied of binnen de grenzen van het watersysteem. Er moet 40 tot 70 mm neerslag opgevangen kunnen worden. De voorzieningen moeten binnen 48 tot 60 uur weer beschikbaar zijn voor een volgende bui.

Meer informatie

Hieronder kun je meer lezen over neerslagstatistieken voor Nederland.

Een bui van 40 mm regen in een uur valt gemiddeld ongeveer 1 keer per 25 jaar. Een bui van 70 mm in een uur valt in het klimaat van 2050 gemiddeld 1 keer per 100 jaar. Wil je meer informatie? Bekijk de rapporten van STOWA:

Zoek je een voorbeeld van een hemelwaterverordening? Bekijk  die van de gemeente Amsterdam.

Ontwikkeling voorkomt afwenteling

Motiveer en onderbouw dat het project geen afwenteling veroorzaakt. Er mag buiten het plangebied geen extra waterschade komen aan gebouwen en voorzieningen. Ook mag er niet meer water worden afgevoerd naar kwetsbare (water)systemen of gebieden.

Meer informatie

Afwenteling blijft in de praktijk een lastig begrip. Meer weten? Lees de uitleg in de Kamerbrief Water en Bodem Sturend.

In het gebied is natuurlijke en bovengrondse afwatering zoveel mogelijk aanwezig

Motiveer in hoeverre het openbare en het private gebied regenwater bovengronds en zonder waterschade kunnen afvoeren. Het water stroomt daarbij zo natuurlijk mogelijk weg, met het hoogteverschil mee (onder natuurlijk verval). Groene oplossingen die de biodiversiteit vergroten hebben de sterke voorkeur. Denk aan meer groen in plaats van bestrating, een wadi of een groen dak.

Meer informatie

Meer weten over standaarden voor maatregelen tegen wateroverlast? Via het programma standaarden wateroverlast werken de partners van OSKA (Overleg Standaarden Klimaatadaptatie) aan nieuwe technische standaarden om regenwater bovengronds te kunnen afvoeren.

Benutten en besparen, vasthouden en infiltreren, bergen, afvoeren

De voorkeursvolgorde voor maatregelen bestaat uit vier opties. Optie 1 is de beste keuze, optie 4 de minst goede:

  1. Benutten en besparen: gebruik regenwater en bespaar drinkwater. Zo is er minder water nodig.
  2. Vasthouden en infiltreren: vang regenwater op waar het valt. Laat het bijvoorbeeld in de bodem infiltreren.
  3. Bergen: sla water tijdelijk op. Laat het daarna langzaam en gecontroleerd weer wegstromen.
  4. Afvoeren: voer regenwater gecontroleerd af naar oppervlaktewater of naar het riool.

Meer informatie

Meer informatie over de voorkeursvolgorde als uitgangspunt voor de ruimtelijke inrichting en waterbeheer vind je in het Nationaal Bestuursakkoord Water. Ga naar de website van het IPLO.

Zoek je een voorbeeld van hoe de voorkeursvolgorde juridisch is geborgd en toegepast? Drie waterschappen in Brabant hebben dit gedaan in hun Waterschapsverordening. Ga naar Overheid.nl.