Biodiversiteit en natuurinclusiviteit

Biodiversiteit gaat over alle soorten planten, dieren en micro-organismen. Ook de verschillen binnen die soorten horen erbij, net als de verschillende leefgebieden, van moerassen tot heidevelden. In bebouwd gebied is ruimte voor veel verschillende ecosystemen en soorten.

Adaptatiemaatregelen kunnen de biodiversiteit behouden en versterken. Het meenemen van biodiversiteit biedt ook kansen, bijvoorbeeld om de leefomgeving gezonder te maken. Daardoor is biodiversiteit niet alleen een doel maar ook een middel om mee te sturen.

Natuurinclusieve maatregelen kunnen ook de omgeving klimaatbestendiger maken en de biodiversiteit versterken. Een voorbeeld van zo’n maatregel is een wadi die natuurvriendelijk is ingericht en ook op die manier wordt beheerd.

Wil je planten en dieren behouden? Zorg dan dat het stedelijk ecologisch netwerk goed werkt. Dit netwerk bestaat uit kerngebieden, stapstenen en verbindingszones.

Doel: Groenblauwe structuren en de gebiedseigen biodiversiteit worden versterkt op alle schaalniveaus.

Meer informatie

Nederland heeft de Europese Natuurherstelverordening ondertekend. Daarin staat wat ons land moet doen om de natuur te beschermen. Hieronder lees je er meer over.

Om de natuur in Europa te beschermen en waar nodig te herstellen kwam er in 2024 de Natuurherstelverordening. In artikel 8 van deze wet staan de doelen voor natuur in de stad:

  • Tot en met 2030 blijft de hoeveelheid groen en boomkronen in steden minstens gelijk aan die van 2024. Dit geldt voor Nederland als geheel.
  • Vanaf 2031 moet er steeds meer groen bij komen, tot er genoeg is. Voor groen in de stad geldt dit voor Nederland als geheel. Voor boomkronen geldt dit per stad.

Deze doelen zorgen voor een leefomgeving met meer natuur. Een omgeving die beter tegen het veranderende klimaat kan en gezonder is. Meer informatie over de Natuurherstelverordening vind je op de website van Ons Levend Landschap.

In orde maken van basiscondities voor algemene soorten

Basiskwaliteit Natuur

De Basiskwaliteit Natuur is het geheel van condities die algemene soorten nodig hebben om algemeen te blijven of te worden. Het gaat om de niet-levende omgeving (zoals bodem en water), de inrichting en het beheer.

De Basiskwaliteit Natuur is het minimale kwaliteitsniveau van de leefomgeving dat nodig is om algemene planten- en diersoorten gezond te houden. Denk aan de huismus, de gewone pad en dagvlinders.

Denk bij de juiste condities aan schoon en gezond water, een gezonde bodem, een goede inrichting (zoals landschapselementen) en het juiste beheer (zoals ecologisch beheer).

Gebruik hiervoor het overzicht met advieswaarden voor 5 groepen condities. Bij elke conditie hoort een werkinstructie en een factsheet.

Meer informatie

Ben je op zoek naar hulpmiddelen of informatie over Basiskwaliteit Natuur? Bekijk het rapport en de toolbox via de links hieronder.

Waardevolle habitat en basiskwaliteit natuur behouden en realiseren

Beschermde en waardevolle soorten en leefgebieden in de stad vragen extra aandacht. Breng daarom in kaart welke soorten er zijn. En stel doelen vast voor biodiversiteit.

Weet je welke leefgebieden en soorten er lokaal zijn of gewenst zijn? Dan kun je de omstandigheden voor kwetsbare soorten verbeteren. Stem hiervoor het water, de bodem, de inrichting en het beheer op deze soorten af.

Richt de omgeving zo in dat planten en dieren duurzaam en gezond kunnen groeien. Zorg bijvoorbeeld voor ruime groeiplaatsen, schoon en voldoende water en een gezonde bodem. En behoud zoveel mogelijk het bestaande groen en de oorspronkelijke bodem.

Groene oplossingen gebaseerd op natuurlijke processen en structuren hebben de voorkeur boven technische oplossingen: groen, tenzij

Sommige condities helpen om overstromingen en wateroverlast te voorkomen. Denk aan groenblauwe verbindingen, poelen en een gezonde, gebiedseigen bodem.

Moet je een keuze maken tussen een groene (natuurlijke) of een technische oplossing? Kijk dan naar de maatschappelijke kosten en baten van de aanleg en het beheer.

Groene oplossingen zijn meestal goedkoper en werken beter dan technische (grijze) oplossingen. Deze richtlijn geldt voor alle thema’s.

Meer informatie

De Basiskwaliteit Natuur is het geheel van condities die algemene soorten nodig hebben om algemeen te blijven of te worden. Het gaat om de niet-levende omgeving (zoals bodem en water), de inrichting en het beheer.

De Basiskwaliteit Natuur is het minimale kwaliteitsniveau van de leefomgeving dat nodig is om algemene planten- en diersoorten gezond te houden. Denk aan de huismus, de gewone pad en dagvlinders.

De Basiskwaliteit Natuur gaat uit van een gebiedsanalyse. Daarin breng je onder andere de bodem, het watersysteem en de groenblauwe structuren in kaart. Ook kijk je naar andere condities die algemene soorten nodig hebben. De benadering van de Basiskwaliteit Natuur geeft daarmee invulling aan ‘natuurlijke oplossingen’. 

De condities van de Basiskwaliteit Natuur helpen ook tegen hittestress en droogte. Denk aan het percentage lage en middelhoge vegetatie en het percentage boomkroonbedekking.

Deze informatie is gebaseerd op de volgende  wetenschappelijke onderzoeken:

Percentage groen op buurtniveau behouden en realiseren

Stel een groennorm vast voor elke buurt of wijk. Baseer deze norm op het lokale doel of de lokale doelen waaraan de groennorm moet bijdragen.

Let hierbij op de eisen die aan het groen worden gesteld om die doelen te halen. Al het groen in het gebied telt mee voor het percentage groen. Dus groen op publiek en privaat terrein (ook op daken) en volwassen boomkronen.

Deze richtlijn geldt ook voor hitte en droogte. Ook helpt de richtlijn voor gezondheid.

In de Handreiking Groen in en om de Stad staan normen voor groen die een gemeente kan gebruiken. Er zijn normen voor de hoeveelheid groen (kwantitatief) en voor de kwaliteit van het groen (kwalitatief). De normen gelden op verschillende schaalniveaus.

Meer informatie

De Handreiking Groen in en om de Stad biedt een werkwijze voor gemeenten om te vergroenen, vanuit de doelen natuur, klimaatadaptatie, identiteit en gezonde leefomgeving. In de handreiking vind je normen voor de hoeveelheid groen (kwantitatief) en voor de kwaliteit van het groen (kwalitatief). De normen gelden op verschillende schaalniveaus en er is ruimte voor aanpassing aan de lokale context.

Let op: in het najaar 2026 komt de Handreiking Groen in en om de Stad 2.0 beschikbaar. Deze nieuwe versie is concreter en gebaseerd op gebruikerservaringen en actuele beleids- en kennisontwikkelingen.