Bodemdaling
Slappe bodems kunnen gaan zakken en dit proces is (meestal) niet meer terug te draaien. Er zijn verschillende oorzaken van bodemdaling waaronder daling van het grondwaterpeil door bijvoorbeeld langdurige droogte of het toevoegen van gewicht op een slappe bodem.
Bodemdaling is veelal te voorkomen of beperken door het nemen van adaptieve maatregelen. Buiten bereik van de scope van de maatlat zijn er ook nog andere oorzaken voor bodemdaling waaronder mijnbouw, gaswinning, tektoniek en isostasie.
Doel: Bodemdaling van gebouwd gebied en de gevolgen ervan blijven nu en in de toekomst beheersbaar en betaalbaar.
Meer informatie
Overheden kunnen maatregelen tegen bodemdaling borgen in hun beleid:
- Provincies nemen maatregelen op in hun verstedelijkingsstrategie of provinciale verordening.
- Gemeenten nemen maatregelen op in hun omgevingsplan. Ook kunnen ze aparte afspraken maken in contract met bijvoorbeeld ontwikkelaars(. privaatrechtelijke overeenkomsten)
Twee overheden deden dit al. Hieronder lees je hoe zij dat aanpakten.
- De provincie Noord Holland heeft bodemdaling opgenomen in de provinciale verordening klimaatadaptatie. Bij het artikel hierover hoort een handreiking. Daarin staat hoe je het artikel in de praktijk gebruikt. Bekijk de Handreiking artikel 6.75 (klimaatadaptatie) Omgevingsverordening.
- Deze gemeente Kaag en Braasem stelde een eis aan hoeveel de bodem nog mag zakken na de aanleg van bijvoorbeeld een weg, riolering of bouwterrein. Dit heet restzetting. Over 30 jaar mag die niet meer zijn dan 20 centimeter. De daling die vanzelf optreedt, telt daarin mee. Die eis vind je in de Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR 8) | Lokale wet- en regelgeving.
Draagkracht bodem is mede sturend bij keuze functie, systeem en inrichting
Motiveer hoe gebouwen, wegen en andere infrastructuur binnen het plangebied afgestemd zijn op wat de bodem kan dragen. Zo mitigeer en beperk je de bodemdaling zo veel mogelijk. Dat is belangrijk, want dan blijft bodedaling nu en in de toekomst goed te beheersen en betaalbaar. Let hierbij op drie punten:
- Bouw de gebouwen en wegen zoveel mogelijk op de plekken waar de bodem het meeste gewicht kan dragen.
- Houd het waterpeil en het grondwaterpeil gelijk, of laat het stijgen.
- Kies de hoogte waarop je bouwt (ontwerppeil) en de manier van bouwen die passen bij het type bodem en bij de daling die je daarna nog verwacht (restzetting).
Meer informatie
Wil je meer weten over bodemdaling? De hulpmiddelen hieronder helpen je op weg.
Het Kenniscentrum voor Bodemdaling en Funderingen (KBF) heeft een infographic ontwikkeld hoe je bodemdaling mee kunt nemen bij nieuwe stedelijke ontwikkelingen. Bekijk de Infographic: Infographic Aanpak Bodemdaling in projecten | kbf.nl.
Houd bij de keuze van een bouwlocatie rekening met wat de bodem kan dragen. Met de Sturingskaart bodemdaling kun je zien hoe groot het risico op bodemdaling is als de grond bij het bouwen wordt opgehoogd met 1 meter zand. Is de bodem slap? Dan zijn extra maatregelen nodig om hoge kosten te voorkomen. Provincies hebben soms ook signaalkaarten. Die geven vaak preciezere informatie.
Wil je meer weten over de bodem? In het loket van de Basisregistratie Ondergrond (BRO) vind je gegevens over de ondergrond van heel Nederland: BRO Loket Ondergrondmodellen | broloket.nl.
Gebiedsspecifieke keuze ontwerppeil, restzettingseis, maatregelenset en materiaal
Toon aan dat je voor gebouwen, wegen en groen het ontwerppeil hebt gekozen dat over de hele levensduur het minste kost voor de maatschappij. Kies ook de maatregelen die daarbij horen. Doe dit voor openbaar én privaat terrein. Let hierbij op de volgende punten:
- Stem maatregelen en materialen af op de draagkracht van de bodem op die plek. Zo beperk je bodemdaling en de gevolgen ervan zo veel mogelijk.
- Kijk bij de keuze naar de hele levensduur, ook de beheerfase. Voor riolering is dat bijvoorbeeld 60 jaar. Zo schuif je de kosten niet door naar bewoners en beheerders.
- Bereken de resterende bodemdaling (restzetting) over een periode van 30 jaar na de oplevering.
- Monitor de parameters gedurende 10 jaar.
- Leg vooraf vast wie waarvoor verantwoordelijk en aansprakelijk is. Doe dit samen met alle betrokken partijen.
Meer informatie
Wil je meer weten over restzettingseisen en monitoring? Lees hieronder verder.
Drinkwaterbedrijven gaan uit van een restzetting van 10 centimeter in 30 jaar.
Een voorbeeld van een restzettingseis vind je in Cortelande in de gemeente Zuidplas. Daar mag de restzetting maximaal 20 centimeter in 30 jaar zijn. De daling die vanzelf optreedt, telt daarin mee. Lees meer in de nota: herijking-nota-van-uitgangspunten-januari-2026.pdf.
Wil je meer weten over monitoring? Het Kenniscentrum Bodemdaling en Funderingen (KBF) maakte een factsheet waarin staat hoe je bodemdaling in stedelijk gebied kunt monitoren. Bekijk de factsheet: Factsheet-monitoring-bodemdaling-in-stedelijk-gebied.pdf.