Hitte
Het wordt steeds warmer. Dat is een van de duidelijkste en best meetbare gevolgen van klimaatverandering. Door het stedelijke hitte-eilandeffect kan de temperatuur in bebouwd gebied tot 7 of 8 graden hoger zijn dan het omliggend gebied, met name tijdens windstille nachten.
Naast de luchttemperatuur kun je ook de gevoelstemperatuur meten. Met name de gevoelstemperatuur laat goed zien hoe groot het risico voor de gezondheid is.
Door hitte overlijden nu al meer mensen. Ouderen zijn hiervoor de meest kwetsbare groep. Maar ook buitenwerkers, mensen zonder vaste verblijfsplaats, chronisch zieken, zwangeren en zeer jonge kinderen lopen extra risico op hittestress. Maar uiteindelijk kan iedereen ziek worden wanneer hitte vaker en langer voorkomt. Door het groeiende aantal warme en tropische dagen slapen mensen slechter, waardoor klachten overdag worden vergroot.
Doel: Tijdens hitte biedt de gebouwde omgeving een gezonde en aantrekkelijke leefomgeving.
Meer informatie
Wil je aan de slag met hitte in je wijk of stad? De Menukaart Hitte helpt je op weg. Je ziet in één overzicht welke gevolgen hitte heeft, welke doelen je kunt stellen en welke maatregelen je direct kunt nemen. Bekijk de menukaart: Menukaart Hitte | RVO.nl.
Geen directe opwarming van verblijfsplekken in de private of openbare buitenruimte door gebouwen(installaties)
Toon aan dat gebouwen en installaties in het gebouw, zoals airco’s, verblijfsplekken buiten niet extra opwarmen. Denk aan terrassen en dakterrassen.
Voor nieuwe woningen zijn soms warmtepompen met koeling nodig om aan de TOjuli-norm te voldoen. Warmtepompen moeten daarom mogelijk blijven.
Deze richtlijn hangt samen met de energietransitie.
Meer informatie
De TOjuli-norm staat sinds 1 januari 2022 in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl, voorheen Bouwbesluit). Deze norm moet de kans op oververhitting in de zomer in nieuwbouwwoningen beperken. Lees meer over de TOjuli-norm op de website van RVO.
Schaduw op verblijfsplekken, loop- en fietsroutes en drinkwaterstroken
Motiveer en toon aan in hoeverre er genoeg schaduw is op het heetste moment van de dag: 15:30 uur op 21 juni. De richtlijn is: 40% schaduw op belangrijke loop- en fietsroutes, drinkwaterstroken en verblijfsplekken. En 30% schaduw in de buurt als geheel. Zo kunnen mensen kiezen tussen schaduw en zon. Ook warmen drinkwaterleidingen minder op. De schaduw van gebouwen telt mee. De schaduw van volwassen bomen telt ook mee, maar alleen als een boom op die plek (groeiplaats) echt volwassen kan worden.
Meer informatie
De percentages voor schaduw en de omschrijving van koele plekken zijn gebaseerd op onderzoek van de Hogeschool van Amsterdam. Lees meer over het onderzoek.
Drinkwater mag niet warmer zijn dan 25 graden Celsius. Drinkwaterbedrijven zeggen dat het tijdens hittegolven moeilijker wordt om aan deze eis uit de Drinkwaterwet en het Drinkwaterbesluit te voldoen.
Afstand tot groene koele verblijfsplekken (verbonden met thema biodiversiteit)
Motiveer en toon aan in hoeverre mensen op loopafstand een openbaar toegankelijke koele groene plek in de schaduw kunnen bereiken. De richtlijn is: maximaal 300 meter vanaf de ingang. Ook de grootte van de koele plek is belangrijk. De richtlijn is: minimaal 200 m2 groen en schaduw. Kijk daarnaast naar hoe mensen deze plek kunnen gebruiken en hoe dit aansluit bij de omgeving.
Richt koele plekken het liefst groen en biodivers in. En zorg dat de plek hitte vermindert.
Meer informatie
De informatie over stedelijk groen komt uit wetenschappelijk onderzoek van het Nature Based Solutions Institute. Ga naar het onderzoek: Promoting health and wellbeing through urban forests – introducing the 3-30-300 rule.
Vitale en kwetsbare functies en groenvoorzieningen zijn bestand tegen hitte
Maken vitale en kwetsbare functies, zoals beweegbare bruggen, deel uit van het project? Ontwerp die dan zo dat ze ook bij hitte blijven werken. Richt ook het groen zo in dat het tegen hitte kan. Kies daarbij het liefst voor groen dat past bij de plek en de biodiversiteit stimuleert.
Ladder van koeling van OSKA: Koele omgeving, Warmte weren, Passief koelen, Actief koelen
Met de Ladder van Koeling kun je zien met welke stappen je een gebouw koel houdt in een warmer klimaat. Begin altijd bij stap 1.
- Houd rekening met de omgeving van gebouwen: groen en schaduw van bomen geven verkoeling. Ook water kan verkoeling geven. Let bij het ontwerp op dat water ’s nachts niet onbedoeld warmte uitstraalt.
- Voorkom dat hitte het gebouw binnenkomt. Hierbij is het belangrijk om zoninstraling zoveel mogelijk te beperken. Denk aan de grootte en plek van ramen en deuren in de gevel, en manieren om de zon te weren. Zoals zonwering en overstekken. Denk daarnaast aan de richting van ventilatieopeningen en zorg dat je het gebouw kunt doortochten.
- Voer warmte af. Dat kan bijvoorbeeld met ventilatie, ook ’s nachts. Zorg ervoor dat de ventilatiemogelijkheden veilig zijn tegen inbraak.
- Kies zuinige koeling. Is er toch een koelinstallatie nodig? Kies dan een installatie
Lees meer over de Ladder van koeling op het Kennisportaal Klimaatadaptatie.