Hoe kun je aan de slag met monitoring?

Hoe begin je met monitoring?

Beginnen met het monitoren van klimaatadaptatie hoeft helemaal niet ingewikkeld te zijn. Je kunt op een eenvoudige en laagdrempelige manier beginnen met het bijhouden van resultaten en het verzamelen van data. Het advies hierbij is om zo concreet mogelijke doelen vast te leggen die goed te monitoren zijn. De Handreiking Regionale Monitor Klimaatadaptatie, de nationale doelenaanpak en de Adaptatiepiramide bieden werkregio’s houvast om hiermee aan de slag te gaan. Meer hierover lees je hieronder in de alinea over hulpmiddelen.

Wat kun je monitoren?

Je kunt klimaatadaptatie op verschillende manieren monitoren. Een paar voorbeelden:

• Heb je een adaptatiestrategie? Sta dan bijvoorbeeld elk jaar of halfjaar stil bij waar je aan gewerkt hebt, wat je hebt bereikt en waar je de komende periode mee aan de slag wilt. Vaak heb je een deel van deze informatie ook al nodig voor bijvoorbeeld een bestuursrapportage. Zo kun je laagdrempelig beginnen met het monitoren van het proces.

• Vanuit het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie voeren alle overheden iedere 6 jaar een klimaatstresstest uit, zodat de gegevens over kwetsbaarheden actueel blijven. De Bijsluiter gestandaardiseerde stresstest helpt om de stresstest op een gedegen en gestructureerde manier uit te voeren, zodat deze in de toekomst ook kansen kan bieden voor monitoring.

• Je kunt eenvoudig bijhouden welke maatregelen zijn uitgevoerd. Neem hierin ook enkele specifieke kenmerken mee, zoals de oppervlakte die vergroend is, of het volume waterberging dat is gerealiseerd. Heb je een subsidie voor bijvoorbeeld groene daken? Houd dan bij hoeveel oppervlak groen dak er gerealiseerd wordt. Hiermee kun je resultaten van beleid monitoren, zoals: hoeveel is er de afgelopen 4 jaar vergroend?

• Om te monitoren hoe effectief adaptatiemaatregelen zijn, kun je meetapparatuur installeren bij het uitvoeren van de maatregel. Of nog beter: breng al meetapparatuur aan op plekken waar nog geen concrete maatregelen zijn genomen. Zo bouw je goede data op voor de toekomst. Als je in de buurt van die plek later maatregelen neemt, kun je via de data zien wat het effect is. Hiermee krijg je een goed beeld of de maatregelen die je neemt ook bijdragen aan de klimaatbestendigheid.

• Wil je uitgebreider aan de slag met monitoring van klimaatadaptatie? Bijvoorbeeld om te bepalen of je met de gestelde ambities op koers ligt? Er zijn verschillende initiatieven die werken aan monitoring van klimaatadaptatie en die je mogelijk kunnen helpen met deze vraag. Bekijk daarvoor de initiatieven rond monitoring die lopen op nationaal, regionaal en lokaal niveau.

Welke hulpmiddelen kun je gebruiken?

In de keuzehulp voor hulpmiddelen staat een overzicht van hulpmiddelen die je kunt gebruiken om klimaatadaptie te monitoren. Hieronder hebben we de belangrijkste voor je op een rij gezet.

Handreiking Regionale Monitor Klimaatadaptatie

Een belangrijk hulpmiddel is de Handreiking Regionale Monitor Klimaatadaptatie. Deze handreiking ondersteunt werkregio’s, gemeenten, waterschappen en provincies om de voortgang van hun klimaatadaptatiedoelen te monitoren. Op basis daarvan kunnen ze bepalen of ze op koers liggen om hun doelen te halen.

Adaptatiepiramide

De Adaptatiepiramide is een visuele tool die helpt om een eerste antwoord te krijgen op vragen als: Liggen we met het huidige klimaatadaptatiebeleid op koers? Kiezen we de juiste maatregelen? Werken we wel echt aan een robuust klimaatbestendig systeem? De stuurgroep DPRA stimuleert alle overheden om in de risicodialogen de Adaptatiepiramide te gebruiken, vanuit de nationale doelenaanpak. Deze aanpak helpt zowel decentrale overheden als het Rijk om de doelen van klimaatadaptatie concreter te maken. De Adaptatiepiramide en doelenaanpak zijn ook onderdeel van de Handreiking Regionale Monitor Klimaatadaptatie.

Klimaateffectatlas

Het Buurtdashboard en verschillende kaarten in de Klimaateffectatlas kunnen als basis dienen om klimaatadaptatie te monitoren. In het Buurtdashboard vind je onder het filter ‘Monitoring over tijd’ verschillende indicatoren die je kunt gebruiken voor monitoring. Bij de meeste hiervan kun je nu drie jaren met elkaar vergelijken. Deze indicatoren sluiten aan op de Handreiking Regionale Monitor Klimaatadaptatie.

• Een belangrijke kaart die als basis dient voor monitoring vanuit het Buurtdashboard is de Basiskaart Groen en Verharding. Deze kaart laat onder andere zien welke gebieden versteend zijn en welke groen. Groene gebieden helpen om de omgeving koeler te maken en laten makkelijker water in de bodem zakken dan een versteende omgeving. In het Buurtdashboard kun je direct naar de verschillende indicatoren voor Groen en Verharding.

• Een andere kaart die je kunt gebruiken voor monitoring is Boomkroonbedekking. In het Buurtdashboard staan meerdere indicatoren hiervoor, zoals boomkroonbedekking openbaar en niet-openbaar, 10% en 30% regel, en percentage boomkroon per pand.

• Verder kun je verschillende schaduwkaarten uit de Klimaateffectatlas gebruiken voor monitoring. Indicatoren hiervan vind je ook in het Buurtdashboard, zoals Schaduw openbaar en niet-openbaar gebied, schaduw groen en grijs en schaduw fiets- en wandelpaden.

Maatregelendatabase

Ben je benieuwd naar de effectiviteit van maatregelen? Neem dan een kijkje in de  Maatregelendatabase op dit kennisportaal. Je vindt hier informatie over hoe adaptatiemaatregelen functioneren en hoe effectief ze zijn. Ook vind je voorbeelden van uitgevoerde maatregelen in de praktijk.

ClimateScan

Met de website ClimateScan kun je eenvoudig bijhouden welke maatregelen er in jouw gebied zijn uitgevoerd. Ook kun je hier zelf maatregelen toevoegen. De website bevat ook verschillende filters waar je gebruik van kunt maken. Zo kun je onderscheid maken tussen verschillende soorten maatregelen, de staat van de biodiversiteit rond maatregelen en hoe tevreden de buurt is met een maatregel.