Wat gebeurt er vanuit het Rijk?
In december 2025 heeft het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) samen met meer dan 200 betrokken organisaties het Actieprogramma Klimaatadaptatie Natuur gepubliceerd. In dit programma staat hoe overheden en terreinverantwoordelijken in de periode 2025-2030 samen aan de slag willen om de natuur en samenleving klimaatbestendiger te maken. Het Actieprogramma Klimaatadaptatie Natuur valt onder de Nationale Klimaatadaptatiestrategie (NAS), die in 2026 wordt vernieuwd en waarvan het ontwerp in juni 2026 is gepubliceerd.
Klimaatadaptatie van en met de natuur
De natuur heeft het steeds zwaarder door klimaatverandering. Tegelijk kan natuur helpen om problemen te verminderen. Denk aan water vasthouden bij zware regen, verkoeling bij hitte en bescherming tegen droogte. Het actieprogramma kiest daarom voor klimaatadaptatie van en met de natuur. Dat betekent: natuur beschermen én inzetten als oplossing. Het doel is dat in 2030 alle betrokken partijen klaar zijn om de klimaatrisico’s voor natuur en biodiversiteit te verminderen. Ook moet het normaal worden om natuurinclusieve oplossingen te gebruiken bij de inrichting en het beheer van gebieden, en klimaatadaptatie van en met de natuur een vast onderdeel te maken van beleid en uitvoering.
Zeven acties
Het Actieprogramma Klimaatadaptatie Natuur bestaat uit zeven acties. Hieronder lees je welke dat zijn. Binnenkort kun je hier ook lezen wat de voortgang is per actie.
Kwetsbaarheid in beeld brengen
De eerste actie is om de kwetsbaarheid van de natuur in beeld te brengen, met behulp van lokale, regionale en bovenregionale klimaatstresstesten. De Handreiking Stresstest Biodiversiteit helpt daarbij. Daarnaast is het ook belangrijk om in kaart te brengen hoe veerkrachtig de natuur is, waar kansen liggen voor herstel van de natuur en waar deze ingezet kan worden voor klimaatadaptatie.
Koppelkansen benutten
Omdat er veel grote opgaven zijn in de fysieke leefomgeving wordt het steeds noodzakelijker om klimaatadaptatie van en met de natuur op een slimme manier te koppelen aan andere opgaven. Mooi is dat klimaatadaptatie van en met de natuur aan veel grote opgaven juist bijdraagt. Belangrijk is daarbij wel dat de aanpak gebiedsgericht is en voor de lange termijn.
Ontwikkelen adaptatiestrategie en handelingsperspectief
Voor elk gebied is het nodig om een adaptatiestrategie met handelingsperspectief te ontwikkelen, waarin je afspreekt wat nodig is om een gebied toekomstbestendig te maken. Om deze op te stellen maak je onder andere gebruik van de klimaatstresstest. In de strategie staat een concreet doel en een handelingsperspectief, waarin staat welke maatregelen wie waar wanneer en hoe neemt en wat de kosten zijn.
Stimuleren, faciliteren en verbinden
Het KAN-team, de Rijksoverheid, medeoverheden en de terreinverantwoordelijken stimuleren en faciliteren klimaatadaptatie van en met de natuur. Een van de ambities daarbij is dat alle betrokkenen hun kennis, instrumenten en ervaringen zoveel mogelijk met elkaar delen.
Voorbereiden op en handelen bij calamiteiten
We moeten ons beter voorbereiden op calamiteiten die veroorzaakt worden door klimaatverandering. Naast wateroverlast, hitte, droogte en overstromingen gaat het bijvoorbeeld ook om een verhoogde kans op natuurbranden, dijkdoorbraken na lange periodes van droogte of nieuwe invasieve exoten die zich in Nederland vestigen.
Richting geven en borgen
Om de doelen van het Actieprogramma Klimaatadaptatie Natuur te halen, is het belangrijk om richting te geven en te borgen. De samen ontwikkelde strategie verder onder de aandacht brengen geeft richting. En de strategie onderdeel maken van beleid, bijvoorbeeld in klimaatadaptatie- en natuurdossiers en programma’s, en dit regelmatig monitoren zorgt ook voor borging.
Maatregelen uitvoeren in de praktijk
Als strategie en beleid duidelijk zijn, kunnen partijen de maatregelen gaan uitvoeren. Daarbij zullen oplossingen van de korte termijn (optimaliseren) en de lange termijn (transformeren) gecombineerd moeten worden om voor nu en de toekomst klaar te zijn voor de gevolgen van klimaatverandering. Hierbij mogen oplossingen voor de korte termijn geen negatieve impact hebben op de lange termijn.
Tussentijdse evaluatie in 2028
In 2028 volgt een eerste evaluatie. Eind 2030 wordt bekeken of de doelen zijn gehaald en wat er daarna nodig is. Het uiteindelijke doel is dat klimaatadaptatie zo goed is ingebed, dat het geen apart beleid meer hoeft te zijn.