Hulpmiddelen om water en bodem als basis te nemen

Steeds meer wetenschappers pleiten ervoor om bij de ruimtelijke inrichting uit te gaan van het water- en bodemsysteem. Op deze pagina vind je verschillende hulpmiddelen om vanuit deze visie aan de slag te gaan met klimaatadaptatie. Sommige hulpmiddelen zijn vooral voor landelijk en regionaal gebruik, andere zijn vooral bedoeld voor gemeenten.

Hulpmiddelen voor landelijke en regionale inrichting

De hulpmiddelen hieronder kun je gebruiken om een visie of strategie te vormen over de toekomstige inrichting van Nederland. Deze hulpmiddelen kijken naar de onderlinge samenhang van het water- en bodemsysteem op regionaal en landelijk niveau.

Fysiografische kaart van ‘Op Waterbasis’

De fysiografische kaart uit het essay ‘Op Waterbasis’ kun je gebruiken om de dialoog te voeren over de toekomstige inrichting van Nederland: hoe kunnen en willen we het ruimtegebruik van Nederland afstemmen op de ondergrond? Hoe kunnen we ons land (her)inrichten met water en bodem als uitgangspunt? De kaart laat zien welke gebieden nat, droog, zout, slap, zettingsgevoelig en overstroombaar zijn.

Klimaateffectatlas

De Klimaateffectatlas bevat verschillende kaarten die je kunt gebruiken als basis voor een strategie over de toekomstige inrichting van Nederland. De atlas geeft je niet alleen een eerste indruk van de effecten die klimaatverandering kan hebben op Nederland. Er staan ook kaarten in die context geven, zoals kaarten die aangeven waar kansen liggen en bodemkaarten. Als je bij de inrichting van Nederland wilt uitgaan van het water- en bodemsysteem, is bijvoorbeeld de Basiskaart Natuurlijk Systeem een heel geschikt hulpmiddel. Deze kaart geeft een overzicht van elf natuurlijke landschappen en hun subtypen. Het bijbehorende kaartverhaal toont per landschap ook een overzicht van mogelijke klimaateffecten en adaptatiekansen voor elk subtype. De kaart brengt klimaatdreigingen ruimtelijk en in samenhang met elkaar in beeld. Daarmee kun je voorkomen dat je ergens een oplossing uitvoert die een bedreiging op een andere plek versterkt.

Hulpmiddelen voor lokale inrichting

De hulpmiddelen hieronder bieden gemeenten en andere lokale partijen handvatten om bij klimaatadaptatie uit te gaan van het water- en bodemsysteem.

De Stadsgenese en Gidsmodellen

De Natuurlijke Alliantie heeft voor haar Alliantiebenadering verschillende hulpmiddelen ontwikkeld:

  • In het boek De Stadsgenese lees je over de ontstaansgeschiedenis van acht Nederlandse steden en de directe samenhang tussen stedelijke ontwikkeling en bodem en water. Het boek en de website helpen je om een beter begrip te krijgen van de bodem, de ondergrond en het watersysteem. Ze bieden een methode om steden klimaatadaptief te ontwikkelen met behulp van historische kennis over bodem en water. In het interview met Menne Kosian en Bert Palsma lees je meer over de achtergrond van De Stadsgenese.
  • Als je een genese van je stad hebt opgesteld, kunnen de Gidsmodellen helpen om een strategie voor adaptatiemaatregelen op te stellen.

Hoe gebruik je gegevens uit de Basisregistratie Ondergrond?

De Basisregistratie Ondergrond (BRO) is een handige bron van gegevens als je bodem en ondergrond bij klimaatadaptatie wilt betrekken. Maar hoe vind je gegevens in de BRO en hoe pas je ze toe? De handreiking ‘Bodembewuste klimaatadaptatie geeft praktische aanwijzingen, tips en voorbeelden. Afhankelijk van je situatie en doel, geeft de handreiking verschillende routes.

StraaDkrant Onder de Straat

De vijfde editie van de StraaDkrant heet ‘Onder de Straat’ en gaat over de ondergrond. De ondergrond vormt de basis voor alles wat er boven de grond gebeurt, maar de ruimte wordt steeds meer beperkt door kabels, buizen en leidingen. In deze editie vind je een stappenplan, ontwerpen en inspirerende maatregelen waarmee je de beschikbare ruimte optimaal benut en tegelijk de bodemfuncties in balans houdt.

E-learning Klimaatadaptatie en bodem

In de gratis online leermodule ‘Klimaatadaptatie en de bodem’ leer je welke kansen de bodem biedt voor klimaatadaptatie. Ook krijg je inzicht in mogelijke gevolgen en risico’s van adaptatiemaatregelen voor de bodem. De leermodule bestaat uit een theoriedeel, waarin je leert hoe je omgaat met grondwateroverlast, vochtproblemen, verontreinigingen, grondwaterstanden en funderingen. Daarnaast zie je hoe het nemen van maatregelen werkt in de praktijk, aan de hand van een aantal adaptatieprojecten in Leiden.