Waarom is groen belangrijk voor klimaatadaptatie?

We merken al dat de temperaturen stijgen en neerslag extremer wordt. Volgens de klimaatscenario’s van het KNMI worden deze effecten in de toekomst nog sterker. Hier kunnen we ons op voorbereiden. Groen in de stad kan een belangrijke rol spelen in klimaatadaptatie door middel van de volgende belangrijke mechanismen: groen werkt verkoelend, groen vermindert wateroverlast en groen verhoogt de infiltratiecapaciteit. Dat laatste kan ook droogte tegengaan.

Hoe kan groen de stad verkoelen?

Groen werkt verkoelend. De factsheet Klimaat en temperatuur beschrijft hoe groen in de stad een belangrijke rol speelt in het tegengaan van de opwarming van de stad, waardoor de inwoners minder last hebben van hitte. Het koelend effect van groen wordt veroorzaakt door twee factoren: schaduw en de verdamping van water. Hoe sterk het verkoelend effect van beide factoren is, hangt in de eerste plaats af van de hoeveelheid groen: hoe meer groen, hoe meer verkoeling. Grote bomen met dichte kronen hebben het meeste effect. Deze bomenposter (pdf, 1.3 MB) illustreert de invloed van 120 boomsoorten op de omgeving. Als je op grote schaal bomen plaatst in aansluitende gebieden, bijvoorbeeld parken en stadsbossen, kunnen er koelte-eilanden ontstaan. Daarnaast moet er genoeg water beschikbaar zijn voor het groen om het te verdampen: zonder water verdwijnt het verkoelend effect van verdamping.

Hoe kan groen wateroverlast en droogte verminderen?

Groen is belangrijk voor de waterhuishouding in de stad. De factsheet Waterhuishouding beschrijft hoe groen in de stad helpt om wateroverlast te verminderen:

  • Bomen en planten zorgen voor minder grote afvoerpieken bij neerslag. In plaats van direct naar het riool te stromen, wordt het water eerst opgeslagen door bladeren of takken. Pas als deze verzadigd raken, loopt het water naar de bodem. Hierdoor bereikt een deel van de neerslag de bodem met vertraging en een ander deel verdampt. Daardoor wordt er minder neerslag tegelijk afgevoerd en krijg je minder wateroverlast.
  • Bomen en planten vergroten de infiltratie van de ondergrond. De grond waar bomen en planten in geplant zijn, neemt water op en houdt die ook vast. Dat noemen we infiltratie. Neerslag die langs de stam van een boom stroomt, kan bijvoorbeeld in de onderliggende grond infiltreren. Omdat bomen en planten bovendien de afvoerpiek afvlakken, komt er minder water tegelijk op de bodem waardoor het beter kan infiltreren. Groen heeft zelf ook een watervraag. In tijden van droogte en watertekort kan groen dus ook het probleem vergroten. Je kunt dat voorkomen door de juiste bomen op de juiste plek te kiezen, en regenwater zoveel mogelijk op te slaan en te bewaren voor droge periodes. Meer hierover lees je op de pagina ‘Waar moet je rekening mee houden als je gaat vergroenen?’.

Welke gemeenten hebben groen ingezet bij klimaatadaptatie?

Alle gemeenten en regio’s zetten groen en natuur in bij klimaatadaptatie, alleen de één doet het wat meer en explicieter dan de ander. Arcadis heeft een eerste inventarisatie gedaan van projecten op het gebied van ‘Nature Based Solutions’. Meer hierover lees je in het artikel ‘De natuur als oplossing voor klimaateffecten in de stad’. Op de voorbeeldenkaart vind je projecten waarbij groen is ingezet bij klimaatadaptatie, zoals: