Borgen in beleid
Reguleren en borgen is een van de ambities van het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie. Meer informatie hierover vind je op de pagina Reguleren en borgen.
Het Ruimtelijk afwegingskader klimaatadaptieve gebouwde omgeving helpt om te bepalen waar je gaat bouwen. Het geeft per gebied aan wat de risico’s zijn als je er gaat bouwen en helpt om water en bodem sturend te laten zijn bij ruimtelijke ontwikkelingen.
De landelijke Maatlat groene klimaatadaptieve gebouwde omgeving maakt duidelijk hoe klimaatadaptief bouwen en inrichten eruitziet. De doelen, prestatie-eisen en richtlijnen van de maatlat bieden houvast voor overheden en partijen uit de bouw.
De maatlat en het afwegingskader gelden nu alleen voor nieuwbouw. Beide zijn nog niet wettelijk verplicht, maar het Rijk verkent wel de mogelijkheden voor juridische borging.
Naast het ruimtelijk afwegingskader en de landelijke maatlat hebben regio’s zelf standaarden bedacht voor klimaatadaptatie bij nieuwbouw en gebiedsontwikkelingen:
- In het Convenant Klimaatadaptief Bouwen in Zuid-Holland staan eisen voor wateroverlast, droogte, hittestress, bodemdaling, biodiversiteit en overstromingen.
- In het Concept basisveiligheidsniveau klimaatbestendige nieuwbouw van Metropoolregio Amsterdam staan eisen voor hitte, droogte, wateroverlast en overstromingen.
De beoordelingsrichtlijn vanduurzaamheidskeurmerk BREAAM-NL stelt eisen aan hittestress, wateroverlast, waterverbruik en de robuustheid van materialen voor weersinvloeden.
De CoolKit gaat specifiek in op hitte. Deze tool beschrijft hoe je hittestress kunt tegengaan met richtlijnen voor afstand tot koelte, percentage schaduw op loopgebieden en percentage groen per wijktype.
Er wordt gewerkt aan landelijke standaarden voor klimaatadaptatie. Het Overleg Standaarden Klimaatadaptatie (OSKA) onderzoekt waar en hoe adaptatiestandaarden ontwikkeld moeten worden. Kijk voor de laatste inzichten en publicaties op de OSKA-pagina.
De Handreiking Dialogen helpt je om de risicodialoog te voeren en keuzes vast te leggen aan het eind van de dialogen.
De Monitorkaart strategieën en uitvoeringsagenda’s biedt je inspiratie voor het opstellen van een adaptatiestrategie en uitvoeringsagenda.
Wil je water en bodem sturend maken en dit borgen in beleid? Dan is het omgevingsprogramma het ideale instrument daarvoor. De handreiking 'Sturen met water en bodem in omgevingsprogramma's helpt hierbij. Omdat de Omgevingswet samenwerking en participatie bevordert, gaat de handreiking vooral in op de mogelijkheden voor een interbestuurlijk omgevingsprogramma.
De Handreiking Integrale Omgevingsvisies heeft als doel om decentrale overheden te inspireren bij het samenwerken aan een omgevingsvisie. De handreiking deelt lessen over participatie, integraliteit en samenhang, cultuurverandering, en digitalisering.
De Handreiking Stedelijk waterbeheer onder de Omgevingswet beschrijft hoe je klimaatadaptief stedelijk waterbeheer kunt integreren in een omgevingsvisie, omgevingsprogramma en omgevingsplan.
Meer informatie over het borgen van klimaatadaptie in beleid vind je in het kennisdossier Klimaatadaptatie en de omgevingswet en op de pagina Beleid ontwikkelen.
De landelijke Maatlat groene klimaatadaptieve gebouwde omgeving maakt duidelijk hoe klimaatadaptief bouwen en inrichten eruitziet. De doelen, prestatie-eisen en richtlijnen van de maatlat bieden houvast voor overheden en partijen uit de bouw. De maatlat geldt nu alleen voor nieuwbouw. Hij is nog niet wettelijk verplicht, maar het Rijk verkent wel wat de mogelijkheden zijn voor juridische borging.
De handreiking Groen in en om de Stad helpt om groen gelijkwaardig aan andere thema’s in het ruimtelijk domein mee te nemen in planvorming. Je vindt hier een set aan eisen die samen zorgen voor een gezonde, groene omgeving. Er staan eisen in op straat-, buurt- en wijkniveau, en ook op stads- en regionaal niveau.
De Handreiking Klimaatadaptief Bouwen helpt om klimaatadaptief en natuurinclusief bouwen regionaal vast te leggen. Deze handreiking laat met concrete voorbeeldregels voor hittestress, droogte, gevolgbeperking overstroming en wateroverlast zien wat je in decentraal beleid kunt vastleggen.
Ritsen: een gids met klimaatadaptieve instrumenten voor bouwen & ontwikkelen geeft een overzicht van mogelijkheden om klimaatadaptie in gebiedsontwikkelingen te sturen. Het helpt je om de juiste rol in het proces te kiezen en biedt goede voorbeelden.
De Beleidsmixer geeft een overzicht van manieren om klimaatadaptatie te stimuleren op privaat terrein. Ook laat de tool zien hoe je daarbij financiële prikkels kunt inzetten.
In de publicatie Modellen voor juridische instrumenten klimaatadaptatie (pdf, 1.5 MB) lees je hoe je als gemeente regels kunt opstellen voor waterberging door particulieren.
Het Raamwerk Klimaatadaptatie borgen op privaat terrein (pdf, 4.4 MB) beschrijft voor tien instrumenten hoe en wanneer je ze het beste kunt toepassen. Voorbeelden van instrumenten zijn bouwbesluit, hemelwaterverordening, prestatieovereenkomst en gezamenlijke ontwikkelambitie.
Meer informatie over hoe je klimaatadaptie kunt borgen in beleid vind je in het kennisdossier Klimaatadaptatie en de omgevingswet en op de pagina Beleid ontwikkelen.
De Leidraad Klimaatadaptatie in aanbestedingen en contracten (2020) van Tauw beschrijft drie sturingselementen die je altijd kunt gebruiken om klimaatadaptatie onderdeel te maken een aanbesteding of contract: selectiecriteria, eisen en gunningscriteria.
Het Stappen borgingsinstrumentarium (2023) van de provincie Gelderland helpt gemeenten om klimaatadaptatie juridisch en bestuurlijk vast te leggen.
Hetonderzoeksrapport Klimaatadaptief tenderen in vastgoed- en gebiedsontwikkelingen (2022) geeft praktische tips aan gemeenten om klimaatadaptatie goed te borgen bij tenders voor vastgoed- en gebiedsontwikkelingen.
Meer informatie over hoe je klimaatadaptie kunt borgen in beleid vind je in hetkennisdossier Klimaatadaptatie en de omgevingswet en de pagina Beleid ontwikkelen.