Nieuws

Hoe maak je een bedrijventerrein groener? Wat werkt tegen hittestress in woonwijken? En hoe betrek je bewoners bij klimaatadaptatie? De nieuwste editie van het magazine Buitenkans van het netwerk KANS (Klimaatadaptatie Nederlandse Steden) staat vol praktijkvoorbeelden uit verschillende Nederlandse gemeenten.

Hoe kunnen de geschiedenis van het landschap, de samenstelling van de bodem en het watersysteem gezamenlijk bijdragen aan actuele gebiedsopgaven?  Daarover gaat de nieuwe pagina Water, bodem en cultuurhistorie in de praktijk op dit kennisportaal. Je vindt er praktische lessen en aanbevelingen op basis van drie gebiedsprocessen: landgoederenzone Baakse Beek, NOVEX regio Zwolle en NOVEX De Peel. Ook vind je meer informatie over de drie verschillende gebiedsprocessen zelf.

We weten in Nederlands steeds beter hoe we onze leefomgeving kunnen aanpassen aan extremer weer. Alleen doen we het nog niet snel genoeg. Het grootste probleem is niet een gebrek aan kennis of oplossingen, maar onduidelijkheid over wie waarvoor verantwoordelijk is. Dat staat in het rapport ‘Klimaatadaptatie in de gebouwde omgeving: rollen, taken en verantwoordelijkheden’, opgesteld door &flux, Arcadis, TAUW en Rebel in opdracht van het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO).

De nieuwe Nationale Klimaatadaptatiestrategie (NAS ’26) ligt vanaf 9 juni 2026 ter inzage. In de strategie staat hoe Nederland zich beter kan voorbereiden op de gevolgen van klimaatverandering. In dit interview vertelt Chantal Oudkerk Pool hoe de strategie tot stand is gekomen en wat er verandert. Ook legt ze uit hoe mensen kunnen reageren op de plannen.

Begin deze maand heeft een groep internationale wetenschappers nieuwe scenario’s uitgebracht voor de verwachte uitstoot van broeikasgassen. Wat betekent dit voor de KNMI’23-klimaatscenario’s? En heeft dit ook gevolgen voor klimaatadaptatie in Nederland?

De gemeente Leiden is volop bezig om bestaande wijken duurzaam te vernieuwen. Zij heeft een evaluatie laten doen over 11 van deze wijkvernieuwingen in de periode 2020-2025, die heel positief is.

Veel aspecten van cultureel erfgoed zijn kwetsbaar voor klimaatverandering. Historische parken, buitenplaatsen en archeologische resten lijden onder verdroging; monumenten en collecties lopen risico door wateroverlast. En zo zijn er talloze andere voorbeelden. Tegelijkertijd kan erfgoed ook juist een rol spelen in klimaatadaptatie, aldus erfgoedexperts van de provincie Utrecht.

Groen in de stad zorgt voor verkoeling, voorkomt wateroverlast en maakt een buurt prettiger en gezonder. Tegelijk worden pleinen ook gebruikt als voetbalveld of voor de buurtbarbecue. Hoe richt je zo’n plein in, zodat het niet te heet wordt of blank komt te staan, én bewoners het blijven gebruiken? Het project ‘Samenscholing op coole pleinen’ laat zien hoe gemeenten dat slimmer aanpakken.

Hoe stel je regels over water en klimaatadaptatie op in een omgevingsplan? Waterpanel Noord heeft hiervoor een praktisch hulpmiddel ontwikkeld. Deze ‘bouwstenen’ zijn in eerste instantie bedoeld voor de gemeenten in Noord- en Midden-Limburg, maar zijn ook bruikbaar voor andere gemeenten.

Hoe zorg je dat klimaatadaptatie niet alleen effectief is, maar ook de mensen bereikt die steun het hardst nodig hebben? Het nieuwe Handboek Klimaatrechtvaardigheid biedt daarvoor praktische handvatten. De gids helpt iedereen die werkt aan klimaatadaptatie om de gevolgen van maatregelen voor verschillende groepen mensen beter mee te nemen.

Sinds 2024 is in het Caribisch deel van het Koninkrijk veel gebeurd aan klimaatadaptatie. Zo zijn er vanuit het International Panel on Deltas and Coastal Areas (IPDC) en het ministerie van IenW klimaatscenario’s en klimaateffectatlassen ontwikkeld voor Aruba, Curaçao, Sint Maarten en de BES-eilanden. Wat is er allemaal bereikt de afgelopen jaren? En wat zijn de grootste uitdagingen? We spraken erover met Timo Kelder, Dutch Caribbean Coordinator binnen het IPDC.

Voor de Achterhoek is een digitale kaart ontwikkeld die helpt om water en bodem vroeg mee te nemen bij ruimtelijke plannen: de Signaleringskaart Water en Bodem Sturend (WBS). Hiermee kunnen gemeenten en ontwikkelaars betere keuzes maken over water- en bodemopgaven bij bijvoorbeeld de ontwikkeling van nieuwbouw of bedrijventerreinen. De kaart sluit aan bij het landelijke Ruimtelijke afwegingskader klimaatadaptieve gebouwde omgeving.

Nederland is nog niet goed genoeg voorbereid op klimaatverandering. Zonder extra maatregelen krijgen mensen vaker te maken met hitte, droogte en wateroverlast. Dit heeft gevolgen voor hun gezondheid, leefomgeving en portemonnee. Het is daarom belangrijk om nu maatregelen te nemen, zowel voor de korte als de lange termijn. Dat staat in het nieuwe rapport Voorbij de risico’s: keuzes voor een klimaatbestendige leefomgeving van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL).

Warme zomerdagen kennen we al, maar ook de nachten worden steeds vaker onaangenaam warm. Het nieuwe kaartverhaal Nachthitte in de Klimaateffectatlas laat zien waar en hoe vaak warme avonden en nachten voorkomen. Dat is belangrijk, want warme nachten hebben directe gevolgen voor gezondheid en wooncomfort. De kaarten helpen bij het nemen van maatregelen.

Afgelopen jaar verscheen er een grote Europese studie om te beoordelen hoe effectief nationale hitteplannen zijn bij het verminderen van de risico’s op overlijden door hitte. De resultaten zijn zeer positief: de onderzoekers zagen gemiddeld een daling in de oversterfte van 25,2 % nadat hitteplannen waren ingevoerd. Op Europees niveau gaat dat om duizenden geredde levens. We spraken erover met de Tsjechische hoofdonderzoeker Aleš Urban.

Op steeds meer plekken in Nederland worden maatregelen genomen om ons aan te passen aan het veranderende klimaat. Daarmee groeit ook steeds meer de behoefte aan informatie over  adaptatiemaatregelen: Welke ervaringen zijn er opgedaan met verschillende maatregelen? Waar moet je rekening mee houden bij het ontwerp en de aanleg? En bij beheer en onderhoud? Hoe effectief is een maatregel? Wat zijn de kosten en baten? Een nieuwe database op dit kennisportaal geeft voor verschillende maatregelen antwoord op dit soort vragen.

Worden bouwmarkten binnenkort de ‘place to be’ om je huis klimaatbestendig te maken? Wel als het aan Kasper Spaan en Mirko van Ingen ligt. Na de succesvolle groene klimaatpleinen in tuincentra, willen ze ook bouwmarkten motiveren om klimaatadaptatie in de etalage te zetten.

Begin mei zijn er weer eindexamens in het voortgezet onderwijs. In dezelfde periode vindt voor de derde keer het Klimaatexamen plaats. Daarmee wil initiatiefnemer Joost Brinkman mensen bewuster maken van de urgentie van klimaatverandering én hun invloed daarop.

De gevolgen van klimaatverandering, zoals hitte of wateroverlast, kunnen enorm verschillen per persoon of per plek. De provincie Utrecht wil voorkomen dat bestaande ongelijkheden tussen mensen groter worden door klimaatverandering en klimaatadaptatiebeleid. In het Uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie 2025-2028 van de provincie is rechtvaardigheid daarom expliciet als doel opgenomen. Hiervoor heeft ze het afgelopen jaar het begrip ‘rechtvaardige klimaatadaptatie’ uitgewerkt in een speciale gespreksnotitie. Hoofddoel: klimaatadaptatiebeleid ontwikkelen waar iedereen wat aan heeft.

Van 1 tot en met 30 april is het weer de Maand van de Groene Tuin. Tijdens deze landelijke campagne bundelen tal van organisaties hun krachten om te zorgen voor groenere en meer klimaatbestendige tuinen. Organisaties die willen aanhaken, kunnen een nieuwe toolkit met kant-en-klare communicatiemiddelen en beeldmateriaal gebruiken.

De Klimaateffectatlas heeft verschillende updates gekregen. Zo zijn in het buurtdashboard nieuwe indicatoren toegevoegd voor boomkroonoppervlakte en schaduw. Ook is er een nieuw kaartverhaal over hitte in gebouwen beschikbaar en zijn er verschillende updates doorgevoerd in de Klimaateffectatlas voor de BES-eilanden.

In juli 2026 komen er nieuwe landelijke kaarten die laten zien hoe diep water op straat kan staan bij extreme regen. De kaarten tonen drie soorten buien: 70 millimeter in 1 uur, 90 millimeter in 1 uur en 155 millimeter in 2 uur.

Het NK Tegelwippen gaat op 19 maart weer van start. Maar hoe maak je dit in jouw gemeente tot een succes? Tijdens een online inspiratiesessie op 10 februari deelden de gemeenten Zaanstad en Utrecht hun lessen. Utrecht was in 2025 de winnaar met meer dan 400.000 gewipte tegels. De sessie is terug te kijken via YouTube.

De nieuwe handreiking ‘Sturen met water en bodem in omgevingsprogramma’s’ helpt om in een interbestuurlijk omgevingsprogramma samen te werken aan maatregelen die water en bodem sturend maken. Het uitgangspunt is dat water en bodem een leidende rol krijgen bij ruimtelijke plannen voor wonen, werken en natuur.

Klimaatbestendig bouwen vraagt om extra investeringen. Toch vallen de kosten vaak mee, zeker als je de adaptatiemaatregelen direct meeneemt in het ontwerp. Dat blijkt uit dit nieuwe rapport dat Arcadis opstelde in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.

Er is sinds kort een nieuwe handreiking beschikbaar die houvast geeft bij het monitoren van klimaatadaptatie. De handreiking is opgesteld door de werkgroep Regionale Monitoring Klimaatadaptatie (RMK) en helpt werkregio’s en lokale overheden bij de vraag: liggen we op koers richting een klimaatbestendige leefomgeving?

Vier jaar geleden koos het toenmalige kabinet ervoor water en bodem sturend te maken bij ruimtelijke keuzes. Hoe is die ambitie geland in de praktijk? Twee onderzoekers van de Rotterdam School of Management namen zeven bouwprojecten onder de loep.

In 45 werkregio’s werken overheden door heel Nederland samen aan klimaatadaptatie. Omdat de omvang, organisatie en ambitie van die werkregio’s verschillen, wisselt ook het tempo van de voortgang. Het Rijk biedt de komende twee jaar ondersteuning bij de versterking van de aanpak en dialogen over klimaatrisico’s.

Stormen richten in Nederland elk jaar opnieuw schade aan, van omgewaaide bomen tot stroomuitval. Toch was nog niet goed inzichtelijk waar die risico’s het grootst zijn en hoe vaak extreme wind zich kan voordoen. Onderzoekers ontwikkelden daarom een nieuw kaartverhaal dat laat zien wat harde wind betekent voor verschillende delen van het land.

Langzaam zakt de binnenstad van Gouda onder water. Want de bodem zakt en het grondwaterpeil blijft gelijk. Dus staat het water in sommige huizen in de kruipruimte tot aan de vloer, met vocht- en schimmelproblemen tot gevolg. De gemeente Gouda komt in actie, samen met het Hoogheemraadschap van Rijnland. Met het project Gouda Stevige Stad laten ze het waterpeil flink zakken en monitoren ze de effecten.

De cijfers van verzekeraars bevestigen ook echt dat adaptatiemaatregelen schades als gevolg van extreem weer kunnen verminderen. We spraken erover met Vylon Ooms, die de schadeclaims van verzekeraars van twee buurten in Amsterdam met elkaar vergeleek.

2025 was een heel zonnig en warm jaar. Dat schrijft het KNMI in zijn jaarlijkse rapport De staat van ons klimaat, waarin het KNMI vanuit klimaatperspectief het weer van het afgelopen jaar duidt.

Wat betekenen extreme regenbuien voor de veiligheid van Nederlanders? En hoe bereidt Nederland zich hierop voor? Dat heeft de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV) onderzocht aan de hand van recente gebeurtenissen in Nijverdal, Doetinchem en Enschede.

Steeds meer gemeenten willen vergroenen. De aanleg van groen krijg je als gemeente meestal wel gefinancierd, maar het onderhoud en beheer is vaak lastig. Arcadis en &flux onderzochten in opdracht van het ministerie van VRO hoe verschillende gemeenten vergroening financieren. Het resultaat: concrete aanbevelingen en tips uit de praktijk.

Wat zijn de kosten en baten voor de gemeente Amsterdam als de stad in 2050 bestand wil zijn tegen extreem weer? En wat zou dat betekenen voor de ruimtelijke inrichting? Arcadis zocht het uit en publiceerde het rapport ‘Amsterdam Klimaatbestendig 2050’.

Afgelopen week publiceerde het KNMI Een Extreem Rapport, over extreem weer dat in het veranderende klimaat nu al mogelijk is, ook al is het nog niet voorgekomen. Voor negen verschillende weergebeurtenissen heeft het KNMI verhaallijnen gemaakt met informatie over wat de maatschappelijke impact zou kunnen en waar we ons dus op moeten voorbereiden. Organisaties zoals waterschappen en veiligheidsregio’s kunnen deze verhaallijnen gebruiken voor een stresstest.

Sinds 18 november is het Dutch Climate Risk Portal (DCRP) online. Dit nieuwe portaal geeft banken, verzekeraars, investeerders en andere partijen betrouwbare informatie over klimaatrisico’s voor Nederland. Denk aan hittegolven, overstromingen en andere extreme weersomstandigheden. Met het portaal wil het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat professionals helpen om beter onderbouwde keuzes te maken.

De afgelopen jaren zijn er klimaateffectatlassen ontwikkeld voor verschillende Caribische eilanden met als doel dat ze zich beter kunnen voorbereiden op extreem weer. Nu is er ook een klimaateffectatlas voor St. Martin dat bestaat uit het Nederlandse Sint Maarten en het Franse collectivité de Saint-Martin. De atlas brengt in kaart welke gebieden kwetsbaar zijn voor klimaatverandering en wie het meeste risico lopen.

Nederland moet vergroenen, maar waar begin je als je niet precies weet hoeveel groen er al ligt? De vernieuwde Basiskaart Groen en Verharding in de Klimaateffectatlas brengt dat in beeld. Met deze kaart kun je tot  25 centimeter nauwkeurig zien hoe groen onze buurten werkelijk zijn.

Een groene tuin helpt tegen hitte, droogte en wateroverlast én is een bron van dagelijks geluk. Tijdens de Grote Plantdagen ontdekten bewoners in Utrecht en Arnhem hoe eenvoudig het kan zijn: tegels eruit, leven erin. Met hulp, korting en een duwtje in de rug veranderden versteende tuinen in levende oases vol planten, insecten en frisse lucht. Het resultaat? Enthousiaste buurtbewoners en veel nieuw groen. Wat kunnen we leren van dit initiatief om de rest van Nederland te vergroenen?

Hoe zorg je dat klimaatadaptatie niet alleen de mondige bewoners bereikt, maar juist ook de mensen die dit het hardst nodig hebben? In Utrecht wordt gezocht naar manieren om via klimaatadaptatiemaatregelen ongelijkheid te verkleinen. Charlie Jurjus, beleidsadviseur stedelijk water bij de gemeente Utrecht, vertelt over hun zoektocht naar wat ‘ongelijk investeren voor gelijke kansen’ betekent in de praktijk.

Binnen het Overleg Standaarden Klimaatadaptatie (OSKA) werken de ministeries van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) en Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) en de standaardisatie-organisaties CROW, NEN, RIONED en ISSO aan de actualisatie van technische standaarden. Doel is om klimaatadaptatie beter te verankeren in de richtlijnen en handboeken. Deze worden gebruikt door gemeenten, ontwerpers en beheerders bij de inrichting en het onderhoud van de openbare ruimte.

Tijdens de Dutch Design Week in Eindhoven is het Umbra Pavilion gepresenteerd, een ontwerp van de Arnhemse Studio Pauline van Dongen en Tentech, ondersteund door de gemeente Arnhem. Het lichtgewicht paviljoen van zonne-textiel biedt schaduw én wekt energie op. Zo laat het zien hoe ontwerp kan bijdragen aan klimaatadaptatie en de energietransitie in steden.

Nederland heeft dit jaar een record gebroken: er zijn 5,9 miljoen tegels vervangen door geveltuinen, parken en tuinen tijdens het NK Tegelwippen. Ook hebben we dit jaar de derby met Vlaanderen gewonnen.

In 2026 komt er op het Kennisportaal Klimaatadaptatie een nieuwe maatregelbank beschikbaar. Deze database maakt het makkelijker voor overheden, ontwerpers en beheerders om te zien welke maatregelen werken tegen wateroverlast, hitte en droogte.

Het is november, het begin van het plantseizoen. Terwijl veel mensen binnenblijven, is er ook een groep die met schop en plantgoed het veld in trekt om heggen aan te planten. Landschapsarchitect Jantine Schinkelshoek van Hoopheggen en lector Ellen Weerman van de HAS Green Academy pleiten voor meer heggen om biodiversiteit te herstellen en het landschap beter bestand te maken tegen klimaatverandering.

In juli 2021 werden Zuid-Limburg en omliggende gebieden in Duitsland en België getroffen door zulke hevige regen dat de rivieren en beken in het gebied overstroomden. Een gebeurtenis die in Nederland niet eerder was voorgekomen, die leidde tot veel schade en die in het buitenland meer dan 200 slachtoffers maakte. Wat zouden de gevolgen zijn als zoveel extreme regen in een ander deel van Nederland zou vallen? In de Klimaateffectatlas staan nu kaarten die een eerste beeld geven.

Stel dat de dijken toch een keer doorbreken. Zijn we hier wel voldoende op voorbereid? Onderzoekers brengen in kaart wat de gevolgen van extreem weer zijn voor de vitale infrastructuur. Zo kunnen weersextremen een keten van problemen veroorzaken, van stroomuitval tot onbereikbare hulpdiensten en uitval van het openbaar vervoer. Inwoners kunnen zich hier beter op voorbereiden, bijvoorbeeld door een noodpakket aan te leggen.

De nieuwe Handreiking Klimaatbestendige Vitale Infrastructuur helpt aanbieders van vitale infrastructuur om beter inzicht te krijgen in kwetsbare onderdelen. Denk hierbij aan energievoorziening, drinkwater, telecom en transport: systemen die onze samenleving draaiende houden. Extreme buien, hitte of droogte kunnen deze systemen verstoren. Door deze handreiking kunnen beheerders en aanbieders van vitale infrastructuur beter goed onderbouwde maatregelen nemen.

Klimaateffecten vragen om steeds meer aandacht voor onze veiligheid. De veiligheidsregio’s spelen hierin een grote rol. Na heet eerste deel van de Handreiking Veilige Klimaatadaptatie is nu deel 2 verschenen. In dit nieuwe deel gaat het om de praktijk: welke onderwerpen en maatregelen zijn belangrijk bij het geven van advies? En hoe kun je die bespreken met gemeenten, bedrijven en andere partners?

Wat betekent klimaatverandering nu en in de toekomst voor zorgaanbieders, koepelorganisaties, zorgverzekeraars en beleidsmakers binnen en buiten de zorgsector? TwynstraGudde deed er in opdracht van het ministerie van VWS een verkennend onderzoek naar. Een van de conclusies: er zijn nog amper kaders die zorgaanbieders houvast geven om te bepalen wat van hen nodig is, onder andere op het gebied van kwaliteitsnormen, beleid of regelgeving.

Omdat de uitdagingen van droogte, hitte, waterveiligheid en waterkwaliteit steeds groter worden, hebben de provincie Limburg en Waterschap Limburg samen de Onderlegger Water en Bodem ontwikkeld. Het uitgangspunt: Water en Bodem Sturend. Dit betekent dat je ruimtelijke keuzes voor de bouw, de landbouw of de infrastructuur in een vroeg stadium afstemt op wat het water- en bodemsysteem aankan.

De Kennisdag Zoetwater werd dit jaar druk bezocht. Medewerkers van overheden, adviesbureaus, kennisinstituten en drinkwaterbedrijven brachten hun kennis en expertise mee om samen te onderzoeken hoe we Nederland weerbaar kunnen maken tegen droogte en zoetwatertekorten. “De opgaven worden groter,” stelt dagvoorzitter Niko Wanders. “Dus we staan voor keuzes met maatschappelijke impact.”

Wilfried ten Brinke is onderzoeker, adviseur en schrijver. Sinds 2012 beheert hij het nieuwsplatform Climate Change Post, waarin hij klimaatonderzoek over Europa toegankelijk maakt voor een breed, internationaal publiek. En in 2025 publiceerde hij het boek Van zuid naar noord, over hoe klimaatverandering het leven van alle Europeanen raakt. Waar komt zijn drijfveer om over klimaatonderzoek te schrijven vandaan? En hoe communiceer je eigenlijk het beste over klimaatverandering? Je leest er alles over in dit interview.

In de risicodialoog bespreek je samen met verschillende stakeholders de gevolgen van klimaatverandering. Je bespreekt bijvoorbeeld welke risico's acceptabel zijn, welke maatregelen nodig zijn en wie waarvoor verantwoordelijk is. Maar hoe voer je risicodialogen op een structurele en effectieven manier? De vernieuwde Handreiking Dialogen helpt hierbij.

Het Nationaal Hitteplan was deze zomer twee keer van kracht. Toch hebben de meeste gemeenten nog geen lokaal draaiboek om inwoners te beschermen tegen extreme hitte. In opdracht van het RIVM en het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport werken GGD’en en adviesbureau TAUW aan een geactualiseerde Handreiking Lokale Hitteplannen. Deze moet het voor gemeenten makkelijker maken om een plan op te stellen te evalueren en te verbeteren.

Bij de verkoop van een huis is een energielabel verplicht. Na de overstromingen in Limburg rees de vraag of het zinnig is om ook een waterlabel in te voeren. Er lopen verschillende onderzoeken om de voor- en nadelen in kaart te brengen. Wat zeggen de uitkomsten tot nu toe? “Een waterlabel biedt de kans om regie te houden. Anders komen marktpartijen met eigen labels.”

Water opvangen in je tuin is om meerdere redenen een goed idee. Zo kun je wateroverlast voorkomen, drinkwater besparen en biodiversiteit versterken. Toch blijkt uit recent onderzoek dat niet veel tuineigenaren van plan zijn om regenwater op te vangen. Hoe komt dat en wat kunnen gemeentes doen om mensen daartoe toch te motiveren?

Hoe zorg je dat klimaatmaatregelen ook terechtkomen bij mensen die ze het hardst nodig hebben? De gemeente Groningen wil zichtbaar zijn in kwetsbare wijken en betrekt de bewoners proactief bij vergroening. Ook zoekt de gemeente de samenwerking met woningbouwcorporaties om zo op grotere schaal woningen aan te kunnen pakken. Beleidsadviseur Tamara Ekamper en projectleider groenparticipatie Mireille Peletier delen hun ervaringen en lessen.

Steeds vaker dringt zout water ons land binnen, voor een deel als gevolg van klimaatverandering. Wat betekent dit voor het water- en bodemsysteem, voor de landbouw en de natuur? Om dit te onderzoeken, heeft het Rijk samen met STOWA een ambitieus programmaplan opgesteld: ‘Omgaan met zout in landbouw, natuur en waterbeheer’. Voor het jaar 2025 is 400.000 euro beschikbaar om een start te maken. Het doel is een meerjarig kennisprogramma met een budget van ongeveer 1 miljoen euro per jaar.

Na enkele natte jaren is 2025 weer erg droog. Dit voorjaar waren er meerdere natuurbranden in Nederland, en ook afgelopen augustus was het erg droog. Wat betekent dit voor natuurbrandbeheersing? Gebeurt er genoeg of is er door toenemende natuurbranden in de toekomst meer nodig? En welke kennis over natuurbranden ontbreekt nog? We spraken erover met Margreet van Marle, expert natuurbranden en klimaatverandering bij Deltares.

Wat gebeurt er als in een grote stad de stroom uitvalt of wegen onbegaanbaar zijn als gevolg van extreem weer? Dit onderzoek laat zien hoe in Amsterdam dan keteneffecten kunnen ontstaan en geeft handvatten om risico’s beter in kaart te brengen en maatregelen te plannen.

Weersextremen door klimaatverandering hebben invloed op onze watervoorraad. Om waterschaarste te voorkomen en beter voorbereid te zijn op droogte en wateroverlast, delen experts uit allerlei sectoren hun kennis op de Kennisdag Zoetwater op 29 september in Amersfoort. Het doel? Nederland weerbaar te maken tegen droogte in de toekomst.

In de Klimaateffectatlas zijn de afgelopen maanden twee kaartverhalen vernieuwd:  Grondwateroverlast en Zeespiegelstijging en waterstanden. En ook het Buurtdashboard heeft een aantal updates gekregen, onder andere met het thema ‘Overstroming’.

Vanuit het DPRA heeft de werkgroep Monitoring vorig jaar de eerste stappen gezet om een bruikbare monitoringssystematiek voor klimaatadaptatie te ontwikkelen op regionaal niveau: de Regionale Monitor Klimaatadaptatie (RMK). Vanaf mei dit jaar zet de twee werkgroep het werk voort. Wat gaat deze werkgroep de komende maanden doen? En wanneer kunnen we de eerste resultaten verwachten? Werkgroeptrekkers Sofia van Holsteijn van RVO en Sjoerd Brouns van het ministerie van IenW vertellen er meer over.

Op 2 juni vond Heat Action Day plaats. De themadag is een initiatief van het internationale Rode Kruis. Meerdere Nederlandse gemeenten deden mee, maar Rotterdam vormde het kloppende hart. In de stad lichtten gebouwen oranje op en konden hardlopers meedoen aan een HitteRun. Ook was Rotterdam de gastheer van de kennisdag Zweten is Weten. “We hebben echt alle registers opengetrokken,” zegt Esther Wienese, projectleider van het Rotterdams Hitteplan.

Coöperatie De Waterbank bemiddelt in hergebruik van water om zuiniger met water om te gaan. Want waarom zouden we kostbaar restwater wegspoelen, terwijl een ander het perfect kan gebruiken? De Waterbank wil dat deze ruilhandel snel gemeengoed wordt. Welke kansen en uitdagingen zijn er? En hoe ziet waterruil er in de praktijk uit?

Het netwerk Ons Water heeft een opvolger: Leven met Water. Met een nieuwe naam, frisse uitstraling en een duidelijke missie: Nederlanders helpen om anders met water om te gaan. Minder water gebruiken, of voorbereid zijn op hevige regenval en bijdragen aan schoon water, daar draait het om.

Om beter te kunnen communiceren over klimaatrisico’s heeft het Nederlands Instituut voor Publieke Veiligheid (NIPV) onderzocht hoe burgers denken over communicatie rond verschillende klimaatrisico’s. Opvallend resultaat: veel mensen willen het liefst informatie over klimaatrisico’s ontvangen via de brievenbus. En ze willen informatie speciaal over hun eigen buurt of omgeving.

Maatregelen voor klimaatadaptatie gaan vooral over aanpassing van de fysieke ruimte, terwijl klimaatverandering ook impact heeft op de gezondheid van mensen. Het project ‘klimaatadaptatie en gezondheid’ helpt GGD’en en gemeenten om gezondheid meer te verankeren in het klimaatbeleid. “Neem vroegtijdig gezondheid mee, want dan kun je meer gezondheidswinst behalen”, zegt Moniek Zuurbier van de GGD

Er moeten ambitieuze en duidelijke keuzes worden gemaakt om de overgang te versnellen naar een klimaatbestendige toekomst. Dat schrijft de Wetenschappelijke Klimaatraad (WKR) in het nieuwe adviesrapport Meeveranderen met het klimaat. We zullen op sommige plekken de ruimte anders moeten gaan gebruiken. En de rol van burgers en bedrijven zal steeds groter worden. Een van de adviezen van de WKR: maak informatie over klimaatrisico’s van woningen en andere gebouwen openbaar.

Als adviseur klimaatrechtvaardigheid werkt Rosemarie van Ham aan een klimaatbestendige stad. Dit doet zij vanuit Klimaatrechtvaardig Rotterdam, dat onderdeel is van het Rotterdams Weerwoord, het klimaatadaptatieprogramma van de gemeente Rotterdam. Rosemarie zet zich in voor een rechtvaardig, eerlijk en inclusief klimaatbeleid. Hierbij probeert ze samen met het Rotterdams WeerWoord alle Rotterdammers zoveel mogelijk te betrekken en waar nodig te ondersteunen. Hoe doet ze dat? Wat betekent rechtvaardigheid als je het over klimaatadaptatie hebt? En wat kunnen gemeentes hiervan leren?

Van 2021 tot eind 2023 konden decentrale overheden gebruikmaken van de Impulsregeling voor adaptatiemaatregelen. Deze regeling werd ondersteund door een wijziging van de Waterwet in 2020. Hoe effectief is deze regeling geweest? Daarover heeft advies- en ingenieursbureau Arcadis in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat een rapport uitgebracht. Belangrijke conclusie: de Impulsregeling heeft de uitvoering van talloze projecten versneld en bovendien de regionale samenwerking en bewustwording rondom klimaatadaptatie versterkt.

Extreme hitte heeft gevolgen voor de gezondheid van mensen en voor de leefbaarheid van steden en dorpen. Daarom presenteren de ministeries van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) en Infrastructuur en Waterstaat (IenW) vandaag de Hitte aanpak 2025. Hierin laten ze zien wat het Rijk en maatschappelijke partners doen om de gevolgen van aanhoudende hitte te beperken. De aanpak richt zich op concrete acties op de korte termijn die bijdragen aan een gezonde leefomgeving voor mensen in de gebouwde omgeving.

Om Nederland klimaatbestendig te maken, is het niet genoeg om alleen fysieke adaptatiemaatregelen te nemen. De overheid moet ook de sociale weerbaarheid versterken. Dat zegt de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) in het rapport Mens en klimaat. De kracht van sociale infrastructuur bij adaptatie. Volgens de WRR is er nu te weinig aandacht voor de sociale kant bij klimaatadaptatie, terwijl die heel belangrijk is om problemen in de toekomst te voorkomen.

Ruim honderd mensen kwamen op 13 mei naar Amersfoort voor het NAS’26 Atelier. De bijeenkomst was bedoeld voor professionals die werken aan klimaatadaptatie. Ze konden meepraten over de inhoud van de nieuwe Nationale Klimaatadaptatiestrategie (NAS), die in 2026 verschijnt. Het was de laatste feedbackronde, zei projectleider NAS Chantal Oudkerk Pool. ‘Hierna gaan we keihard aan het werk om jullie ideeën te verwerken in de concepttekst.’

Het klimaat verandert en dat vraagt om slimme keuzes. Hoe zorgen we ervoor dat we veilig blijven wonen, werken en leven, én dat dit betaalbaar blijft? Hierover gaat de nieuwe podcast Delta & Duiten van NL AAA Klimaatbestendig. In de eerste aflevering gaat presentator Maarten Bouwhuis in gesprek met Deltacommissaris Co Verdaas.

Vind je het vaak lastig om goede rechtenvrije foto’s te vinden over klimaatadaptatie? Dan hebben we goed nieuws! Op het kennisportaal staat vanaf vandaag een beeldbank met rechtenvrije foto’s over extreem weer en adaptatiemaatregelen. Mooi aan deze beeldbank is dat iedereen foto’s kan gebruiken én aanleveren. Lever je voor 1 juli foto’s aan? Dan maak je bovendien kans op een prijs voor de beste beeldbankfoto!

In de Klimaateffectatlas is de informatie over overstroming uitgebreid en geüpdatet. Zo staat er een nieuw kaartverhaal in de atlas over overstromingsrisico’s en gevolgbeperking, en is het kaartverhaal over overstromingsdiepte geüpdatet. Hieronder lees je meer over deze en andere overstromingsupdates in de atlas.

Hoe kunnen we Nederland sneller klimaatbestendig maken? Binnen het programma LIFE-IP Klimaatadaptatie werken 23 partners aan het wegnemen van belemmeringen bij de uitvoering van de Nationale Adaptatiestrategie (NAS). In dit interview vertellen programmamanagers Sandra Boekhold (RIVM) en Katja ten Hove (IenW) over de kracht van dit LIFE-IP-programma en blikken ze terug op de programmadag van 18 maart.

Spelen is een beproefde manier om te leren. Kinderen doen niet anders. Werkt dat ook bij bewustwording over klimaatrisico’s voor cultureel erfgoed? Eva Stegmeijer ontwierp er een serious game voor. Een deelnemer: "Je kunt nadenken over grote risico’s zonder in paniek te schieten."

Een dijk bouwen die er in 2075 nog ligt of een stad uitbreiden terwijl extreem weer steeds vaker voorkomt. De keuzes die we vandaag maken, werken generaties door. Hoe zorgen we ervoor dat ook toekomstige generaties een stem krijgen? Mare de Wit bedacht Toekomst aan Tafel: een aanpak die helpt om nu al de belangen van de toekomst mee te nemen naar de besluitvormingstafel.

Het onderzoeksproject Op Bodembasis van BoschSlabbers landschapsarchitecten, Deltares en andere partijen heeft onder andere geleid tot een handboek over een integrale aanpak om de bodem te gebruiken als basis voor stedelijke ontwikkeling.

Begin april hebben de ministers van VRO en IenW, mede namens de staatssecretaris van LVVN de Tweede Kamer een voortgangsbrief gestuurd over wat het kabinet doet op het gebied van klimaatadaptatie in de gebouwde omgeving. De brief gaat onder andere over de aanpassing van de landelijke maatlat.

In de publicatie 'Route Hitteadaptatie 2030' heeft Samen Klimaatbestendig geanalyseerd hoe in Nederland de hitterisico's tot nu toe worden aangepakt. Ook heeft ze onderzocht wat er de komende vijf jaar nodig is om hitteadaptatie verder te brengen.

Nieuwe inzichten uit onderzoek van RVO en TKI Urban Energy laten zien dat verduurzaming van woningen niet alleen gericht moet zijn op energiebesparing, maar ook op het tegengaan van oververhitting.

Van 21 maart tot en met 31 oktober 2025 gaan Nederland en Vlaanderen de strijd aan in de allereerste Derby der Lage Landen: welk land vervangt de meeste tegels door groen? Met meer dan 280 deelnemende gemeenten belooft dit het grootste vergroeningsevenement ooit te worden.

De Brabantse beek de Aa is twee keer fundamenteel veranderd door menselijk ingrijpen: van een meanderende beek naar een recht kanaal, en weer terug naar een meanderende beek. We maken een wandeling met Simon Schimmel, projectleider bij Waterschap Aa en Maas, om met eigen ogen te zien hoe dynamisch een beekdal kan zijn. Met een nieuwe app op je telefoon wordt nu ook het verleden en de ondergrond van het gebied zichtbaar.

Bij een delta denk je al gauw aan Zeeland. Zwolle is er ook een. Climate Campus werd opgericht voor de aanpak van deltavraagstukken in deze regio en groeide door tot een netwerk voor maatschappelijke vernieuwing. Renate Postma, initiatiefnemer en trekker vanuit de gemeente, vertelt wat dat oplevert.

Regentonnenacties, het NK Tegelwippen, de Maand van de Groene Tuin: er zijn talloze campagnes om inwoners te motiveren om maatregelen te treffen voor klimaatadaptatie. Regenwater opvangen en hergebruiken kan wateroverlast verminderen en drinkwater besparen. Ook minder tegels en meer planten in de tuin kan helpen. Maar is stimuleren genoeg of is verplichten soms nodig?

Op 27 januari vond in Den Haag de landelijke werkbijeenkomst over hitteadaptatie plaats, georganiseerd door Samen Klimaatbestendig en ZonMw. Met zo’n 90 deelnemers uit gemeenten, provincies, kennisinstellingen en adviesbureaus stond de bijeenkomst in het teken van kennismaken en kennis delen.

In 2018 interviewden we Mozafar Said over wat Rotterdam doet om bruggen klimaatbestendig te maken. Hoe zit het nu met de Rotterdamse bruggen? Zijn ze allemaal klimaatbestendig? En waar houdt Mozafar zich op dit moment mee bezig?

Het KNMI heeft weer De staat van ons klimaat uitgebracht. Daarin vergelijkt het KNMI het weer van het afgelopen jaar met het klimaat en laat het belangrijke effecten van klimaatverandering zien. Hierbij kijkt het KNMI naar Nederland, Europa en andere delen van de wereld. Opvallende conclusie: Nederland warmt twee keer zo snel op als het gemiddelde wereldwijd. In 2024 was de gemiddelde temperatuur 11,8 graden Celsius, waarmee 2024 het recordjaar 2023 evenaart sinds de metingen begonnen in 1901.

Onderzoekers hebben de gevolgen van de extreem droge jaren 2018, 2019 en 2020 bestudeerd voor plantensoorten in natuurgebieden op de Hogere Zandgronden. Hieruit blijkt dat extreme droogte ervoor zorgt dat niet alleen de bedekking van plantensoorten afneemt, maar dat er ook soorten verdwijnen. Dat is vooral slecht nieuws voor zeldzame en bedreigde plantensoorten, en voor soorten die kenmerkend zijn voor een bepaald milieu. Om natuurschade door extreme droogte tegen te gaan, is het volgens de onderzoekers onder meer nodig om de bodem in de omgeving te vernatten.

De provincie Utrecht heeft samen met zeven gemeenten in een pilot onderzocht wat er nodig is om wijken klimaatbestendig, natuurinclusief en gezond te maken.

Samen Klimaatbestendig heeft in 2024 ongeveer 30 gemeenten begeleid bij het NK Tegelwippen. Wat heeft dat begeleidingstraject opgeleverd? Mirko van Ingen van Samen Klimaatbestendig vertelt erover, samen met Iris van de Mortel en Jules Bongers van de gemeente Venlo.